จากกรณีที่ประชุมคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.) เห็นชอบออกคำสั่งตามมาตรา 44 ปลดล็อกการออกสิทธิบัตรล่าช้า โดยเห็นชอบตามที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์เสนอแก้ไขปัญหาการออกสิทธิบัตรล่าช้ากว่า 12,000 รายการให้ได้สิทธิบัตรภายใน 3 เดือน และจะมีมาตรการคุมเข้มเรื่องยาราคาแพง ซึ่งปรากฏว่าเครือข่ายประชาสังคมมีความเป็นห่วงว่าจะเป็นการเอื้อประโยชน์ให้ธุรกิจข้ามชาติมากไปหรือไม่ และจะควบคุมเรื่องยาราคาแพงยากนั้น
เมื่อวันที่ 1 มีนาคม นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข(สธ.) กล่าวถึงเรื่องนี้ว่า ในเรื่องของการปลดล็อกสิทธิบัตรของกรมทรัพย์สินทางปัญญานั้น จะช่วยในแง่ผู้ที่ขอจดสิทธิบัตรที่ค้างขออยู่ตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป ยกเว้นเรื่องยา ซึ่งชัดเจนว่า ไม่ได้มีการให้สิทธิบัตรยาตามที่กังวลแต่อย่างใด ที่สำคัญพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคสช.ได้กำชับเรื่องการดูแลประชาชนไม่ให้ได้รับผลกระทบจากราคายา ซึ่งเรื่องนี้กระทรวงสาธารณสุข โดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา(อย.) จะหารือร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างๆ เพื่อหามาตรการในการดำเนินการเรื่องนี้ และตนจะกำชับทาง อย.ให้ดำเนินการเรื่องนี้โดยเร็ว
นพ.วันชัย สัตยาวุฒิพงศ์ เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา(อย.) กล่าวว่า สิทธิบัตรยาอยู่ในการดูแลของกรมทรัพย์สินทางปัญญา แต่ยาใหม่ๆก็ไม่ได้หมายความว่าจะได้อนุมัติทันทีเพราะต้องมาขออนุญาตทาง อย.อยู่ดี ซึ่งคนละส่วนกัน โดยกระบวนการพิจารณาก็ต้องใช้เวลา ดังนั้น สิทธิบัตรก็จดไป ไม่ผูกพันกัน กรณีที่หลายฝ่ายกังวลว่าการจดสิทธิบัตรจะทำให้ราคายาแพงขึ้นหรือไม่ แม้ที่ผ่านมาการตั้งราคายาเป็นอำนาจของบริษัท แต่ถ้าหากตั้งราคาแพง คงไม่สามารถขายได้ หรือขายได้เฉพาะกลุ่มเล็กๆที่มีกำลังซื้อ แต่ถึงอย่างไรที่ผ่านมาเมื่อมียาใหม่เข้ามาในระบบมักมีผู้เรียกร้องให้นำเข้าสู่ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ไม่เช่นนั้นผู้ผลิตยา ก็จะขายได้เฉพาะกลุ่มเล็กๆ และเมื่อเป็นเช่นนั้นจากที่กระทรวงสาธารณสุขมีกลไกที่เข็มแข็ง ซึ่งมีผู้เชี่ยวชาญทำหน้าที่ต่อรองราคายากับบริษัทผู้ผลิต ก็จะทำให้ต่อรองราคายาอยู่ในระดับที่เหมาะสม และที่ผ่านมาบริษัทก็ยอมลดราคาอยู่ตลอด เมื่อเป็นเช่นนี้ก็เชื่อว่าจะทำให้ราคายาลดลงเอง
“ยาใหม่ๆแม้จะแพง แต่คนใช้ได้ไม่มาก เขาก็อยากขาย เพื่อเข้าสู่ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประกอบกับกระทรวงสาธารณสุข มีประสบการณ์มีการต่อรองราคายาให้ราคายาถูกที่สุด และไม่เกินขีดความสามารถของประเทศไทยยกตัวอย่าง รัฐบาลให้งบประมาณปี 2561 ให้งบจัดซื้อวัคซีนเอชพีวี จากเดิมตั้งราคาขาย 3 พันกว่าบาท แต่ขายได้น้อย แต่สธ.เรียกมาต่อรองราคา จนเหลือไม่ถึง 300 บาทต่อเข็ม นี่คือกลไกของกระทรวงฯ จึงไม่ต้องกังวลเรื่องนี้” นพ.วันชัย กล่าว
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากกรณีดังกล่าว เครือข่ายผู้ติดเชื้อฯ และเครือข่ายสุขภาพด้านการเข้าถึงยา เตรียมเดินทางไปยังทำเนียบรัฐบาลในเวลา 14.00 น.วันที่ 1 มีนาคม โดยจะไปยื่นหนังสือ คัดค้านการออก ม.44 ปลดล็อกสิทธิบัตร
