‘เครือข่ายฯประชากรข้ามชาติ’ ชงด่วน ห่วง 5.5 หมื่นชีวิต ประสบภัยพิบัติ – ใบอนุญาตแรงงาน สูญหาย ชำรุดจากน้ำท่วมใหญ่
จากสถานการณ์น้ำท่วมหนักในพื้นที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา หลายวันติดต่อกัน ส่งผลให้ประชาชนติดค้างอยู่ในบ้าน ถูกตัดน้ำ ตัดไฟ และไร้ข้าวกินนานถึง 6 วันนั้น มีผู้เสียชีวิตที่ได้รับการยืนยันจากทางการแล้ว 5 ราย ศูนย์พักพิงแน่นไปด้วยผู้ประสบภัยหลายพันคน มีการแย่งอาหาร ร้องโหยหวน ศพเกลื่อนริมถนน ขณะที่รายงานล่าสุดเผยว่ามียอดผู้เสียชีวิต 110 รายแล้วนั้น
เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ (Migrant Working Group) เผยแพร่ จดหมายเปิดผนึก เรื่อง ‘ข้อเสนอต่อการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในภาวะวิกฤติมหาอุทกภัยพื้นที่ภาคใต้’ โดยมีเรียกร้องไปถึง นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน ต่อการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในภาวะวิกฤตดังกล่าว โดยมีเนื้อหาดังนี้
จากวิกฤติมหาอุทกภัยครั้งใหญ่ที่ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศ โดยเฉพาะพื้นที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ทำให้ประชาชน ผู้ประกอบธุรกิจ ลูกจ้าง ภาคราชการที่ให้บริการแก่ประชาชนในพื้นที่ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง องค์กรภาคเอกชนและกลุ่มบรรเทาสาธารณภัย ได้เร่งระดมให้ความช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบอย่างสุดกำลัง
เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ ได้ติดตามสถานการณ์อุทกมหาภัยในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง โดยเฉพาะจังหวัดสงขลา จากสถิติแรงงานข้ามชาติในพื้นที่สงขลา ปัตตานี และ สตูลมีแรงงานข้ามชาติ ประมาณ 55,208 คน มีแรงงานข้ามชาติในจังหวัดสงขลาจำนวน 41,602 คน จังหวัดปัตตานี 6,148 คน จังหวัดยะลาจำนวน 3,837 คน และจังหวัดสตูล 3,621 คน
จากสถานการณ์น้ำท่วมรุนแรงในรอบ 25 ปีทำให้เมืองหาดใหญ่และจังหวัดชายแดนภาคใต้เสียหายกระทบต่อเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว เกษตรกรรม และภาคธุรกิจ โรงงาน 715 แห่งหยุดการทำงาน พื้นที่เกษตรเสียหายกว่า 3.7 หมื่นไร่ ขนส่งสินค้าและการเดินทางถูกตัดขาด ความเสียหายประเมินสูงถึงวันละ 1,000–1,500 ล้านบาท
โดยเบื้องต้นพบว่า แรงงานข้ามชาติ นอกจากต้องการความช่วยเหลือฉุกเฉินเพื่อความปลอดภัยในชีวิต และปัจจัยยังชีพจากฝ่ายบรรเทาสาธารณภัยแล้ว ยังพบข้อกังวลที่เกี่ยวข้องกับเอกสารของแรงงานข้ามชาติที่สูญหายหรือชำรุดในช่วงภัยพิบัติ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือเดินทาง ใบอนุญาตทำงาน ที่จะต้องยืนยันสถาะบุคคลของแรงงาน บัตรประกันสุขภาพเพื่อรับการบริการทางสาธารณสุข และเอกสารเพื่อติดต่อราชการ
เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ จึงเรียนมาเพื่อส่งข้อเรียกร้องมายังท่าน ในการเร่งพิจารณาแนวทางการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติที่ประสบภัยพิบัติ ดังนี้
ข้อเสนอเร่งด่วน
1. ประกาศรับสมัครอาสาสมัครที่เป็นแรงงานข้ามชาติ ร่วมกับกลุ่มบรรเทาสาธารณภัย ในการติดตามให้การช่วยเหลือแรงงาน ในภาษาที่แรงงานข้ามชาติสามารถสื่อสารได้
2. ประกาศนโยบายช่วยเหลือฉุกเฉินแก่แรงงานข้ามชาติที่ไม่สามารถเดินทางไปทำงาน ให้ถือเป็นวันหยุดโดยไม่คำนวนหักเป็นวันหยุดตามสิทธิที่กฎหมายกำหนด เพื่อเสริมสร้างกำลังใจให้แก่แรงงานที่ประสบภัย สามารถรับมือกับวิฤติโดยมิพักต้องกังวลถึงผลกระทบจากการหยุดงานซึ่งอาจจะมีผลต่อการพิจารณาสิทธิพิเศษตามนโยบายของนายจ้าง (หากมี)
3. แรงงานข้ามชาติจำนวนมากเป็นแรงงานอัตราจ้างรายวัน กล่าวคือ จะได้รับค่าจ้างเฉพาะในวันที่ทำงานจริงเท่านั้น ดังนั้นในห้วงวิฤตนี้จึงไม่สามารถไปทำงานและมีเงินค่าจ้างได้ เพื่อบรรเทาความเดือนร้อนของแรงงานข้ามชาติในการชำระเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคม กระทรวงแรงงาน ควรพิจารณาผ่อนผันการใช้เงินสมทบฝ่ายนายจ้าง-ลูกจ้างเป็นการชั่วคราวอย่างน้อยเป็นเวลา 3 เดือน นับตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2568 เป็นต้นไป
4. สำนักงานประกันสังคมเร่งประชาสัมพันธ์สิทธิประโยชน์จากกองทุนที่ลูกจ้างสามารถใช้สิทธิในเนื่องจากภาวะวิฤตนี้โดยเร็ว และควรต้องมีภาษาของแรงงานข้ามชาติอย่างน้อย 2 ภาษา คือภาษาเมียนมาและภาษากัมพูชา โดยเฉพาะสิทธิกรณีว่างงาน เป็นต้น
5. หลังวิฤตการณ์ครั้งนี้แน่นอนว่าจะต้องใช้เวลาในการฟื้นฟูโดยเฉพาะที่พักอาศัย และอาจจะยังไม่สามารถกลับเข้าไปทำงานตามปกติได้ในระยะเวลาอันสั้น เพื่อเป็นเร่งการบำบัดฟื้นฟู กระทรวงแรงงานควรพิจารณาออกนโยบายการสงเคราะห์ลูกจ้างผ่านกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างให้แรงงานทุกคนสามารถเข้าถึงได้โดยไม่เลือกปฎิบัติ รวมถึงลดเงื่อนไขการพิจารณาเพื่อให้แรงงานข้ามชาติเข้าถึงได้โดยสะดวกรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
6. กระทรวงแรงงานควรพิจารณาจัดสรรเงินกองทุนบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว เพื่อช่วยเหลือและคุ้มครองแรงงานข้ามชาติในการบรรเทาสาธารณะภัย และต้องประชาสัมพันธ์ให้แรงงานข้ามชาติเข้าถึงข้อมูลและเข้าถึงกองทุนโดยเร็ว
7. กระทรวงแรงงาน กรมการจัดหางาน และสำนักงานจัดหางานจังหวัด ต้องจัดทำศูนย์ประสานงานการออกเอกสารแทนใบอนุญาตทำงานให้แก่แรงงานข้ามชาติที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์น้ำท่วม รวมทั้งมีมาตรการผ่อนผันการอยู่ในประเทศไทยเป็นการชั่วคราว โดยให้เอกสารแทนใบอนุญาตทำงานเป็นเอกสารแสดงตนแทนหนังสือเดินทางและการตรวจลงตราวีซ่าเพื่อรองรับสถานการณ์เอกสารหนังสือเดินทางสูญหายตามระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยตามสิทธิของแรงงานข้ามชาติ หรืออย่างน้อย 1 ปี เนื่องจากปัจจุบันการดำเนินการจัดทำเอกสารแทนหนังสือเดินทางจากประเทศต้นทางยังเป็นไปโดยความยากลำบาก
8. กระทรวงแรงงานควรพิจารณาและออกนโยบายเร่งด่วน เพื่อขยายระยะเวลาการผ่อนผันให้แรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า กลุ่มที่กำลังดำเนินการต่ออายุใบอนุญาตทำงานและการตรวจลตราวีซ่าตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2568 ซึ่งกำหนดให้ต้องต่อใบอนุญาตทำงานให้เสร็จภายใน 13 ธันวาคม 2568 ซึ่งปัจจุบันยังติดปัญหาในเรื่องการยื่นขอต่อใบอนุญาตทำงานผ่านระบบ E-workpermit ที่ยังไม่สามารถดำเนินการได้ โดยผ่อนผันให้สามารถอยู่และทำงานในราชอาณาจักรออกไปเป็นการชั่วคราวอย่างน้อย 3 เดือน นับตั้งแต่วันที่ 13 ธันวาคม 2568 ถึง13 มีนาคม 2569
ด้วยความเคารพในสิทธิมนุษยชนและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ
