ประชาชนทำได้กว่าที่คิด! ส.พระปกเกล้า ชี้ช่อง ร่างกฎหมายเอง แจกคู่มือจับตากลเม็ด ‘เลือกตั้ง’ ลุยฟังไอเดียเจ๋งๆ ‘จัดการขยะ’
เมื่อวันที่ 10 ธันวาคมที่ผ่านมา ที่อาคารรัฐสภา กรุงเทพฯ วิทยาลัยการนิติบัญญัติ สถาบันพระปกเกล้า จัดงาน “วันรัฐธรรมนูญ 2568 – รัฐธรรมนูญของประชาชน”
บรรยากาศเวลา 12.30 น. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า มีประชาชนหลากหลายช่วงวัย ให้ความสนใจเดินทางมาร่วมงานอย่างเนืองแน่น ท่ามกลางบรรยากาศ การประชุมร่วมกันของรัฐสภา ครั้งที่ 1 (สมัยวิสามัญ) โดยประชาชนร่วมติดตามวาระสำคัญของประชาธิปไตยไทย พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ …) พุทธศักราช …
สำหรับไฮไลต์ภายในงาน ได้แก่ นิทรรศการวันรัฐธรรมนูญ ซึ่งเปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วม อาทิ การทำโพลสำรวจความคิดเห็น โดยสอบถามว่า ‘ท่านเห็นควร ให้รัฐธรรมนูญเพิ่มเติมเรื่องใดบ้าง?’
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ช่องที่มีผู้นำสติ๊กเกอร์ไปติดมากที่สุดเรียงตามลำดับ ได้แก่ 1.สิทธิด้านกระบวนการยุติธรรม 2.สิทธิขั้นพื้นฐาน 3. สิทธิด้านสาธารณสุข, และ 4.สิทธิด้านการเมือง
ไปจนถึง ‘กล่องรับฟังความคิดเห็น การแก้ไขรัฐธรรมนูญเพิ่มเติม’ ซึ่งมีผู้ร่วมเขียนข้อความ อาทิ เห็นด้วยอย่างยิ่งให้แก้ไขรัฐธรรมนูญที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ให้สิทธิขั้นพื้นฐานและด้านอื่นๆ รวมถึงกระบวนการเลือกตั้ง และกระบวนการยุติธรรม, เพิ่มในประเด็นเสรีภาพ ในการแสดงออกทางการเมือง เป็นต้น
รวมไปถึง ‘กิจกรรมเยี่ยมชมเครื่องยอด และห้องประชุมรัฐสภา’ ท่ามกลางประชาชนที่สนใจ ตลอดจนนักศึกษา นักท่องเที่ยวต่างชาติ ร่วมต่อแถวเพื่อลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมอย่างล้นหลาม ซึ่งแบ่งการเข้าชมเป็นรอบ ทุก 1 ชั่วโมง ตลอดทั้งวัน
นอกจากนี้ บริเวณโดยรอบสระมรกต ยังเต็มไปด้วยบูธจำหน่ายสินค้า OTOP จาก 77 จังหวัด ตลอดจนเวทีเสวนาวิชาการ เพื่อสร้างความตระหนักรู้และมีส่วนร่วมของประชาชน ในระบอบประชาธิปไตย
โดย สถาบันพระปกเกล้า ร่วมจัดบูธนิทรรศการ (บริเวณสระมรกต) พร้อมกิจกรรมตอบปัญหาเกี่ยวกับประชาธิปไตยและกฎหมาย, กิจกรรมระดมความคิดเห็น–ข้อเสนอแนะการร่างกฎหมายภาคประชาชน ท่ามกลางประชาชนที่หลั่งไหลเข้ามาร่วมกิจกรรมอย่างไม่ขาดสาย พร้อมรับของรางวัลมากมาย
นายเรวัตร แสงมีอานุภาพ ตัวแทนจากสถาบันพระปกเกล้า กล่าวว่า วันนี้เรามาออกบูธทั้งหมด 3 กิจกรรมหลัก คือ
1.มดความเห็น ขอจัดการขยะ โดยสอบถามประชาชนว่า อยากเห็นอะไรในกฎหมายบริหารจัดการขยะ, มีไอเดียเจ๋งๆ หรือ มาตรการจัดการขยะมาแชร์กัน?
ซึ่งตอนนี้สถาบันฯ ของเรากำลังรวบรวมความคิดเห็นประชาชน ว่าคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะในปัจจุบัน เพื่อรวมรวมประเด็น นำเสนอเป็น ร่าง พ.ร.บ.จัดการขยะ จากภาคประชาชน เนื่องจากปัจจุบัน ไม่ชัดเจนในเส้นแบ่งหน้าที่ เรื่องการจัดการขยะ ว่าหน่วยงานใดควรจะต้องเป็นผู้ดูแลกันแน่ ซึ่งเราจะเห็นตัวอย่างได้จากกรณีน้ำท่วมหาดใหญ่ ที่ผ่านมา
อย่างที่ 2. เรานำเสนองานวิจัยของสถาบันพระปกเกล้า ประกอบไปด้วย งานวิจัยในปีนี้และปีก่อนๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับกระบวนการนิติบัญญัติ เพื่อให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ตลอดจนประชาชน สามารถหยิบยกไปใช้ประโยชน์ได้
เมื่อถามถึงงานวิจัยชิ้นเด่น ที่มองว่าน่าจะมีส่วนช่วยผลักดันประเด็นปัญหาสำคัญ ที่ส่งผลต่อประชาชนหมู่มาก ?
นายเรวัตรกล่าวว่า ส่วนตัวมองว่า งานวิจัยชิ้นที่น่าจะเกี่ยวข้องณ ตอนนี้ ที่ใกล้จะมีการเลือกตั้งเกิดขึ้นแล้ว ซึ่งมีงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับ เทคนิค เครื่องมือ ในการออกแบบการเลือกตั้ง คือ ‘คู่มือจับตาการเลือกตั้ง’ โดย จารุวรรณ แก้วมะโน และ ภูมินทร์ พาลุสุข
“ถ้าหากมีการยุบสภาในพีเรียดถัดไป หรือเดือนมกราคม 2569 ที่จะถึงนี้ เราอาจจะสามารถนำผลจากงานวิจัยชิ้นนี้ เรื่อง คู่มือจับตาการเลือกตั้ง ไปใช้ประโยชน์ได้ในอนาคต” นายเรวัตรชี้
โดยใจความของเนื้อหา คือการบอกวิธีการให้ประชาชนร่วมจับตา การเลือกตั้งที่จะเกิดขึ้น รวมถึงกลเม็ดในการซื้อสิทธิขายเสียง ซึ่งตอนนี้สำคัญมาก
นายเรวัตรเผยว่า นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งในแง่มุมอื่นๆ อีกด้วย เช่น ‘การลือกตั้งสภาผู้แทนราษฎร แทนตำแหน่งที่ว่าง’
“คือถ้า ส.ส.ตำแหน่งว่างลง มันจะต้องมีอะไรแทน แต่มันจะมีกลไกยังไงในการมาเลือก หรือเลือกตั้งกัน ในการแบ่งเขตตอนนั้น กันนะ?” นายเรวัตรชี้
หลายคนอาจจะมองข้ามว่าไม่ใช่เรื่องสำคัญ แต่ถ้ามองให้ดี มันอาจจะเป็นช่องโหว่ในการได้มาซึ่งบุคคล ที่ประชาชนไม่ได้เลือกโดยตรงเข้าหรือเปล่า ?
นายเรวัตรชี้ว่า จุดนี้เป็นประเด็นที่ นำมาสู่การสรรหาบุคคลเข้ามาดำรงตำแหน่งทางการเมืองแทนตำแหน่งที่ว่าง โดยที่ประชาชนไม่รู้หรือไม่
“เพราะด้วย Potential ของแต่ละพรรค อาจจะไม่สามารถส่งได้ล้วหรือเปล่า ในพื้นที่นั้นๆ ? งานวิจัยชิ้นนี้ ก็เป็นอีกตัวนึงที่ตอบโจทย์ นอกจากนี้ ยังมีโครงการงานวิจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวกับ การเลือกตั้ง อีกเยอะแยะมากมาย”
เมื่อถามถึงจุดประสงค์หลักของสถาบันพระปกเกล้า ที่มาร่วมออกบูธในรัฐสภา เนื่องในวันรัฐธรรมนูญ มีความตั้งใจ อยากสื่อสารอะไรกับประชาชนเป็นพิเศษ ?
นายเรวัตรเปิดเผยว่า จริงๆ วันนี้เราอยากสร้างการรับรู้ (Awareness) ตนเชื่อว่า ทุกคนอาจจะคิดว่า รัฐธรรมนูญเป็นเรื่องไกลตัวมากๆ แต่วันนี้ที่เรามาเปิดบูธ เราอยากให้เห็นว่า จริงๆ แล้ว การเสนอความเห็นเกี่ยวกับกฎหมาย ประชาชนทุกคนมีสิทธิแสดงความคิดเห็น เสนอเข้าชื่อ ในการร่างกฎหมายออกมา
“ไม่ใช่เพียงแค่ ส.ส. หรือ คณะรัฐมนตรีเท่านั้นที่ทำได้ จริงๆ แล้วยังมี ‘ประชาชน’ เพียงแต่เขายังไม่รู้ว่า เสียงของพวกเขามีความหมาย รวมเสียงกันยื่นกฎหมายใหม่ ใช้เพียง 10,000 คน อย่างกฎหมายขยะ ที่สอบถามความเห็นให้ประชาชนร่วมเขียนในวันนี้
เราอยากให้เขารู้ว่า เสียงที่เขาเขียนไปในวันนี้ ไม่ใช่ไม่มีความหมาย แต่มันจะนำไปสู่การร่างกฎหมายที่แท้จริง แล้วนำเสนอเข้าสู่สภา ในอนาคต” นายเรวัตรเผย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ภายในงานมีผู้ร่วมเขียนข้อความอย่างล้นหลาม อาทิ การแยกขยะควรใช้ทั่วไปทั้งประเทศ ไม่ใช่เฉพาะกทม. การจัดเก็บภาษีการเก็บขยะ, มีตู้แยกขยะที่สามารถนำกลับมาดัดแปลงและกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ได้ มีรางวัลให้คนที่ทิ้งถูก เช่น ลดภาษี, โรงเรียนต้องส่งเสริมความรู้ให้กับนักเรียน, อยากให้ออกกฎหมายแยกขยะก่อนทิ้ง เหมือนประเทศเกาหลี, ทิ้งขยะในที่สาธารณะต้องโดนจับ, อยากจะให้มีการบังคับใช้กฎหมายโดยกำหนดโทษการทิ้งขยะในที่สาธารณะอย่างจริงจัง เช่น โทษปรับ, อยากให้มีจุดทิ้งขยะอันตรายเยอะกว่านี้, อยากให้กำหนดรายการแยกขยะอย่างเป็นรูปธรรม ประชาชนรู้จักแยกขยะ หรือกำหนดเป็นหน้าที่ ตลอดจนมีการปรับหรือเสียค่าธรรมเนียม ถ้าทิ้งขยะไม่แยก, แนวความคิด ผู้ก่อ เป็นผู้กำจัด, มีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ขั้นตอน”
ไปจนถึงความเห็นที่ระบุแนวทางจัดการอย่างรอบด้าน ได้แก่ 1.เริ่มจากทุกครัวเรือนต้องคัดแยกขยะ 2.ชุมชนมีส่วนร่วมในการกำกับดูแล ช่วยภาครัฐ 3. เน้นเรื่องสิ่งแวดล้อม
นายเรวัตรกล่าวต่อว่า สำหรับกิจกรรมที่ 3 คือ การตอบคำถามเกี่ยวกับวันรัฐธรรมนูญ เป็นคำถามสั้นๆ ง่ายๆ มี 10 คำถาม เป็นความรู้ความเข้าใจ เราอยากให้เขารู้ว่า เรื่องของรัฐธรรมนูญ เรื่องของประชาธิปไตยเป็นเรื่องใกล้ตัวมากๆ และอยากให้ทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมกัน
“เพราะประชาธิปไตย มันจะขับเคลื่อนได้ ก็ต้องเพราะว่าประชาชนมีส่วนร่วมกับมัน” นายเรวัตรกล่าว
พร้อมเผยด้วยว่า รางวัลเป็นชุด Set Box รัฐธรรมนูญ เกี่ยวกับการปฏิรูปประเทศล็อตใหญ่ (Big lot) เนื้อหาในเซตนี้ เกิดจากการรวบรวมนักวิชาการหลายๆ คนมาร่วมเขียนว่า วรรคไหนในรัฐธรรมนูญที่เราควรแก้ไข
โดยแต่ละเล่มแยกประเด็น อาทิ กระบวนการยกร่างและแก้ไขรัฐธรรมนูญ, สิทธิสำคัญที่พึงมี, สิทธิชุมชน ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม, สิทธิและหน้าที่ของพลเมือง, การคลังสาธารณะ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการนโยบาย, การได้มาซึ่ง ส.ส., หลักนิติธรรม และความเสมอภาคระหว่างเพศ เป็นต้น
