ป.ป.ช.สุราษฎร์ธานี ลงพื้นที่ตรวจอาหารกลางวันนักเรียน พบความผิดปกติชัดเจนในกรณีตรวจไม่แจ้งล่วงหน้า
อาหารกลางวัน – เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม สำนักงาน ป.ป.ช. ประจำจังหวัดสุราษฎร์ธานี รายงานผลการลงพื้นที่ติดตามและตรวจสอบการดำเนิน โครงการอาหารกลางวันนักเรียนในโรงเรียน 5 แห่ง ได้แก่โรงเรียนวัดท่าไทร (ดิตถานุเคราะห์), โรงเรียนวัดท่าทอง, โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 64 สุราษฎร์ธานี, โรงเรียนบ้านบางรูป อำเภอพระแสง และโรงเรียนวัดกลางใหม่ (มิตรภาพที่ 24)
การลงพื้นที่แบ่งเป็น 2 กรณี คือ กรณีมีข้อร้องเรียนและลงพื้นที่โดยไม่แจ้งล่วงหน้า กับ กรณีตรวจสอบตามปกติที่มีการแจ้งโรงเรียนล่วงหน้า
จากการตรวจสอบพบว่า โรงเรียนที่ไม่ได้รับแจ้งล่วงหน้า พบข้อสังเกตและความผิดปกติที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมหลายประการ 1.เอกสารการเบิกจ่ายไม่ครบถ้วน เอกสารบางรายการไม่สามารถค้นหาได้ การจัดเก็บไม่เป็นระบบ และผู้รับผิดชอบไม่สามารถชี้แจงรายละเอียดได้อย่างชัดเจน 2.ประเด็นการเบิกจ่ายหลังปิดภาคเรียน พบกรณีโรงเรียนปิดภาคเรียนแล้ว แต่ยังมีการเบิกจ่ายค่าอาหารต่ออีกประมาณ 1 เดือน โดยมีการชี้แจงว่านำเงินไปใช้จัดซื้อสิ่งของอื่น เช่น ตู้เย็น ซึ่งเป็นประเด็นที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและความถูกต้องตามระเบียบต่อไป
3.เงินเหลือจ่ายไม่ได้ส่งคืน พบประเด็นเงินเหลือจ่ายจากโครงการไม่ได้ส่งคืนตามระเบียบ และมีข้อมูลว่าเกิดการสะสมต่อเนื่องหลายปี ขณะที่ไม่สามารถระบุยอดเงินเหลือจ่ายของแต่ละปีได้อย่างชัดเจน เนื่องจากเอกสารไม่ครบถ้วน 4.ความแตกต่างของอาหารเมื่อเทียบการตรวจ 2 รูปแบบ เมื่อเปรียบเทียบโรงเรียนที่ ได้รับแจ้งล่วงหน้า กับโรงเรียนที่ไม่ได้รับแจ้งล่วงหน้า พบความแตกต่างทั้งด้านปริมาณและคุณภาพของอาหารกลางวันอย่างเห็นได้ชัด เป็นประเด็นที่ควรติดตามตรวจสอบอย่างจริงจัง 5.ปัญหาน้ำดื่มสำหรับนักเรียน
ยังพบข้อร้องเรียนเกี่ยวกับน้ำดื่มบริเวณโรงอาหาร โดยเฉพาะเด็กเล็ก หลังรับประทานอาหารแล้วไม่มีน้ำดื่มเพียงพอ ขณะที่บริเวณใกล้เคียงมีการจำหน่ายน้ำและอาหาร เรื่องนี้ไม่ควรมองข้าม เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับสุขภาพและสวัสดิภาพของเด็ก
จากข้อมูลการร้องเรียนหลายกรณี ยังมีข้อกล่าวอ้างเกี่ยวกับการสั่งการจากผู้บริหารมายังครูและบุคลากรระดับปฏิบัติ ซึ่งบางรายอาจอยู่ในสถานะที่ไม่สามารถปฏิเสธคำสั่งได้ จึงขอฝากถึงครูและบุคลากรที่พบเห็นความไม่ถูกต้อง อย่าให้ผู้ปฏิบัติต้องรับผิดแทนผู้สั่งการ ควรมีช่องทางที่ปลอดภัยในการส่งข้อมูลหรือหลักฐาน เพื่อให้สามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ โดยผู้ให้ข้อมูลควรได้รับการคุ้มครองอย่างเหมาะสม
หากตรวจสอบพบว่ามีการสั่งการให้กระทำผิด ผู้สั่งการก็ควรต้องรับผิดตามข้อเท็จจริงและกฎหมาย ไม่ใช่ปล่อยให้ครูหรือผู้ปฏิบัติงานเป็นผู้รับผิดเพียงฝ่ายเดียว อาหารของเด็กไม่ควรดีเฉพาะวันที่มีคนมาตรวจ และครูตัวเล็ก ๆ ไม่ควรต้องรับผิดแทนคนที่สั่งการ
สำหรับ การดำเนินงานตามมาตรการของ ป.ป.ช. การลงพื้นที่ครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการติดตามและตรวจสอบการดำเนินโครงการอาหารกลางวันนักเรียน ตามมาตรการ “เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อการทุจริตในการดำเนินโครงการอาหารกลางวันนักเรียน” ซึ่งคณะกรรมการ ป.ป.ช. เสนอต่อคณะรัฐมนตรีตามมาตรา 32 แห่ง พ.ร.ป. ป.ป.ช. พ.ศ. 2561
คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติเห็นชอบมาตรการดังกล่าวเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2568 และต่อมาเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติรับทราบ พร้อมมอบหมายให้กระทรวงศึกษาธิการเป็นหน่วยงานหลัก ร่วมกับกระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย กระทรวง อว. สตง. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการตามข้อเสนอของ ป.ป.ช.
โครงการอาหารกลางวันมีเป้าหมายสำคัญ คือให้นักเรียนได้รับอาหารที่มีคุณภาพ เพียงพอ และครบถ้วนตามหลักโภชนาการ แต่ที่ผ่านมา ยังพบความเสี่ยงทั้งด้านการบริหารงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง การจัดทำเอกสาร และการควบคุมตรวจสอบ
ป.ป.ช. จึงให้ความสำคัญกับความเสี่ยงหลัก 3 ด้าน ได้แก่
1. ความเสี่ยงด้านการจัดซื้อจัดจ้างและการใช้เงินไม่ตรงวัตถุประสงค์
ต้องกำกับให้การใช้จ่ายเป็นไปตามระเบียบ เปิดโอกาสให้ผู้ปกครองและชุมชนมีส่วนร่วมตรวจสอบ และเพิ่มความโปร่งใสในการเผยแพร่เมนูและภาพอาหารประจำวัน
2. ผู้ปฏิบัติงานขาดความรู้และความเข้าใจ โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กที่มีบุคลากรจำกัด จึงควรพัฒนาความรู้และทักษะด้านการจัดซื้อจัดจ้าง การบริหารโครงการ และการใช้งานระบบ Thai School Lunch อย่างต่อเนื่อง
3. การกำกับ ตรวจสอบ และติดตามยังไม่ต่อเนื่อง
จำเป็นต้องเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับติดตาม บูรณาการการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และนำผู้เชี่ยวชาญเข้าร่วมตรวจสอบในประเด็นที่มีความเสี่ยง
การลงพื้นที่ของสำนักงาน ป.ป.ช. สุราษฎร์ธานี จึงเป็นการทำงานเชิงรุก เพื่อให้การใช้จ่ายงบประมาณอาหารกลางวันเป็นไปอย่าง ถูกต้อง โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเกิดประโยชน์สูงสุดกับนักเรียน
เพราะงบประมาณอาหารกลางวัน ไม่ใช่แค่ตัวเลขในเอกสาร แต่คืออาหารที่เด็กต้องได้กินจริงในแต่ละวัน
