แฟลตฝายหิน มช. งานออกแบบระดับอาจารย์ ก็โดน เผยจ้างรื้อถอน แค่ 2.8 หมื่นบาท
จากกรณีมีการทุบรื้อตึกหอพักอ่างแก้ว มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ด้วยการขายทอดตลาดในราคา 209,587 บาท โดยมีกระแสคัดค้าน เนื่องจากเห็นว่าเป็นอาคารที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เป็นการออกแบบสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น ซึ่งเป็นผลงานการออกแบบของอาจารย์อมร ศรีวงศ์ ซึ่งเป็นพี่ชายของ ศ.นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักวิชาการคนดัง
เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม รศ.ดร.พินัย สิริเกียรติกุล อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรม ม.ศิลปากร โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า แฟลตฝายหินก็ไม่รอด
ไม่เพียงแต่หอพักอ่างแก้วที่กำลังโดนรื้อ แฟลตฝายหิน (สร้างราว พ.ศ.2509-2510) งานออกแบบของอมร ศรีวงศ์ และศาสตราจารย์อรุณ ชัยเสรี อีกหลังหนึ่งก็กำลังโดนทุบเช่นกัน อาจารย์ที่อยู่เชียงใหม่ Do Isnt Here แจ้งข่าวว่า ปัจจุบันหลังคาถูกเลาะหายไปหมดแล้ว ที่เจ็บปวดคือ ถูกขายทอดตลาดเพื่อรื้อถอนในราคา 28,256 บาทถ้วน!
แฟลตฝายหินมีชั้นเชิงในการออกแบบอย่างไร ทำไมถึงควรเก็บไว้และนำกลับมาใช้ใหม่
บ้านพักทั้ง 16 ยูนิต ถูกออกแบบวางผังบิดทำมุม 45 องศา เพื่อเลี่ยงการเผชิญหน้ากับแนวถนนโดยตรง และด้วยที่ตั้งเป็นเนินสูงชัน คุณอมรจึงวางยูนิตซ้อนทับกัน โดยให้ 8 ยูนิตล่างเข้าถึงจากทางถนนด้านล่าง ส่วนอีก 8 ยูนิตชั้นบนเข้าถึงได้จากถนนด้านบน ซึ่งต้องเดินข้าม “สะพาน” ที่ทอดข้ามคูน้ำเชื่อมตรงเข้าบ้านพักแบบยูนิตใครยูนิตมัน
โครงสร้างตึกนี้ไม่มีเสาเกะกะในบ้านเลย เพราะผนังคอนกรีตหล่อบางเฉียบที่กั้นระหว่างบ้านพักแต่ละหลังทำหน้าที่เป็นโครงสร้างหลักรับน้ำหนักในตัวเอง ส่วนทางด้านยาวจะใช้วิ่งคานเชื่อมโครงสร้างผนัง Cross Walls แต่ละแผ่นนั้นเข้าด้วยกันไม่ให้ล้มทางด้านข้าง ที่น่ารักมากคือ คานเชื่อมระดับระเบียงถูกออกแบบเป็นกระถางต้นไม้หล่อในที่และกันตกไปในตัวด้วย
ผนังด้านติดถนนออกแบบให้มีช่องเปิดน้อยเพื่อกันมลภาวะ และเบี่ยงไปเปิดมุมมองด้านหลังเพื่อรับวิวที่ดีกว่า ทันทีที่เดินข้ามสะพานเข้าบ้านมา เราจะเจอกับส่วนครัวและห้องน้ำก่อนที่ให้ความรู้สึกบีบแคบก่อน เพื่อเล่นคอนทราสต์กับการเปิดโล่งของพื้นที่นั่งเล่นแบบ Double-space ที่อยู่ถัดเข้าไปด้านใน ตรงนี้มีบันไดเวียนนำสายตาเชื่อมขึ้นไปยังห้องนอนบนชั้นลอยแบบเปิดโล่งไม่มีผนังกั้น ซึ่งพื้นที่ชั้นลอยนี้ถูกออกแบบให้วางซ้อนทับลงบนพื้นที่ของครัวและห้องน้ำ เพื่อการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
นี่คือผลงานการออกแบบพื้นที่อาศัยขนาดเล็กที่ลงตัวหมดจดทั้งสเปซ โครงสร้าง และประโยชน์ใช้สอย และที่สำคัญคือถูกอย่างเหลือเชื่อ งานออกแบบของคุณอมรใช้งบประมาณไม่สูง โดยมักต่ำกว่าราคากลางของกรมโยธาเทศบาลในสมัยนั้นกว่า 15%
อาจารย์อรุณ ชัยเสรี ท่านเคยพูดถึงวิธีคิดในการออกแบบของคุณอมรไว้สั้นๆ ว่า “คุณอมรมีความคิดริเริ่ม คิดก่อน อะไรที่ไม่เหมือนคนอื่นพยายามหาทางเล่น ที่สำคัญคือทำแล้วประหยัด ลูกเล่นเกิดในตัวคุณอมรเอง”
สเปซเท่ๆ อย่างกรณีแฟลตฝายหิน หากอยู่ในมือเจ้าของที่เข้าใจ เขาจะบูรณะและปรับเปลี่ยนประโยชน์ใช้สอย เพื่อทำประโยชน์ให้สังคมได้อีกสารพัด แต่น่าอนาจใจ ที่งานชั้นดีขนาดนี้ถูกขายทอดตลาดเป็นเศษเหล็กเศษปูน … มีเพชรอยู่ในมือแท้ๆ กลับเห็นเป็นกรวด
Save “หอหญิงอ่างแก้ว” แล้ว ขอ save “แฟลตฝายหิน” ด้วยอีกหลังหนึ่ง เก็บให้คนรุ่นหลังดูว่างานออกแบบที่ดีทั้งสถาปัตย์และวิศวะนั้นเขาทำกันอย่างไร Sant Suwatcharapinun Karok Naka
ภาพขณะก่อสร้างจากอมร ศรีวงศ์ ; ภาพถ่ายปี 2562 ตอนสำรวจเพื่อทำหนังสือ “เปิดคลังเอกสาร อมร ศรีวงศ์”
