เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม เวลา 09.00 น. ที่ ห้องเจ้าพระยา ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร (เสาชิงช้า) เขตพระนครนายพรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานในการประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนนโยบายและระบบฐานข้อมูล เพื่อปรับปรุงและรับมือวิกฤติคุณภาพอากาศของกรุงเทพมหานคร ครั้งที่ 3/2569 โดยมีหน่วยงานภาคีเครือข่าย อาทิ สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (มหาชน) หรือ BDI มูลนิธิสถาบันศึกษาเมือง (Urban Studies Institute: USI) และเครือข่าย Breathe Cities เข้าร่วมประชุม
ในการประชุมในครั้งนี้เป็นการติดตามความก้าวหน้าและร่วมกันพิจารณาแนวทางการดำเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ (PM2.5) อย่างเป็นระบบบนฐานข้อมูล (Data-driven Policy)
โดยมีประเด็นสำคัญ ดังนี้ 1. นำเสนอแผนที่ความเปราะบางต่อ PM2.5 (Vulnerability Index Map) สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) ร่วมกับบัณฑิตวิทยาลัยด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี นำเสนอผลการจัดทำ ‘แผนที่ดัชนีความเปราะบางต่อมลพิษทางอากาศ PM2.5’ ครอบคลุมพื้นที่ 50 เขตของ กทม.
ซึ่งเป็นการวิเคราะห์เชิงพื้นที่โดยรวม 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ การรับสัมผัสฝุ่น (Exposure) ความอ่อนไหวของประชากร เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย (Sensitivity), ความสามารถในการปรับตัว/ทรัพยากรรับมือ (Adaptive Capacity) เพื่อช่วยให้ กทม. และสำนักงานเขตสามารถจัดลำดับความสำคัญในการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางได้อย่างแม่นยำและเท่าเทียม ทั้งนี้ นายพรพรหม ได้เสนอให้แผนที่ดัชนีสามารถดูแบบเรียลไทม์ได้ โดยให้ BDI กลับไปปรับปรุง
2. ตั้งคณะทำงานบูรณาการข้อมูลและธรรมาภิบาลข้อมูล ที่ประชุมได้ร่วมกันพิจารณา (ร่าง) คำสั่งแต่งตั้ง คณะทำงานด้านธรรมาภิบาลข้อมูลและการบูรณาการข้อมูลเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการคุณภาพอากาศ เพื่อจัดโครงสร้างการบริหารจัดการข้อมูลของ กทม. ให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
โดยแบ่งเป็น 3 คณะทำงานย่อย ได้แก่ คณะทำงานย่อยด้านการบริหารจัดการและกำกับข้อมูล (Data Governance) คณะทำงานย่อยด้านข้อมูลเชิงวิชาการ และคณะทำงานย่อยด้านเทคนิคการประมวลผลข้อมูลและสารสนเทศ
3. กระจายอำนาจรับมือฝุ่นสู่ระดับพื้นที่ (25 เขตนำร่อง) คณะทำงานด้านนโยบายและขับเคลื่อนแผนปฏิบัติงานรับมือวิกฤตคุณภาพอากาศ ระดับพื้นที่ และ (ร่าง) แผนปฏิบัติการรับมือฝุ่นระดับเขต เพื่อปรับแผนจัดการฝุ่นจากระดับเมืองลงสู่ระดับปฏิบัติการในเขตและชุมชน
โดยแบ่งเขตตามลักษณะแหล่งกำเนิดมลพิษออกเป็น 4 โซนยุทธศาสตร์ ได้แก่ 1. โซนการเผาและพื้นที่รกร้างเช่น หนองจอก ตลิ่งชัน ทวีวัฒนา 2. โซนการจราจรและก่อสร้าง เช่น ปทุมวัน สาทร บางรัก ดินแดง จตุจักร 3. โซนโรงงานและคลังสินค้า เช่น บางบอน หนองแขม ภาษีเจริญ บางนา 4. โซนเฝ้าระวังหลายแหล่งกำเนิดเช่น บางกอกน้อย บางพลัด ธนบุรี พระนคร
นอกจากนี้ แผนปฏิบัติดังกล่าวยังกำหนดมาตรการเชิงรุก ทั้งการตรวจจับควันดำ การตรวจวัดในโรงงาน การขยายจุดตรวจวัดคุณภาพอากาศระดับแขวง 1,000 จุด การตั้ง สารวัตรสิ่งแวดล้อม/นักสืบฝุ่น ตลอดจนการบังคับใช้มาตรการ Low Emission Zone (LEZ) ในช่วงฝุ่นวิกฤต
4. ยกระดับดัชนีสุขภาพ AQHI และเตรียมจัด Public Policy Forum กทม. ได้หารือร่วมกับกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ในการปรับปรุงการคำนวณ ดัชนีคุณภาพอากาศเพื่อสุขภาพ (Air Quality Health Index: AQHI) ให้สะท้อนความเสี่ยงต่อสุขภาพจริง รวมถึงการพัฒนาระบบแจ้งเตือนผ่านช่องทาง LINE OA (AQHI Bangkok Platform) เพื่อแจ้งเตือนประชาชนและให้คำแนะนำในการดูแลสุขภาพรายวัน
ทั้งนี้ ที่ประชุมยังได้นำเสนอแผนการจัดงาน Public Policy Forum ในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เพื่อเผยแพร่ผลการดำเนินงานโครงการอากาศสะอาดระยะที่ 1 และเปิดตัว ‘สมุดปกขาว Clean Air, Data and Community Actions for Equitable Health and Wellbeing’ ร่วมกับ Clean Air Fund เพื่อขับเคลื่อนนโยบายอากาศสะอาดสู่ระยะที่ 2 อย่างยั่งยืนต่อไป
