‘ไอเอฟดีโพล’ เผยคนไทย 34.40% ห่วงดาต้าเซ็นเตอร์แสนล้าน ได้ประโยชน์ไม่คุ้มค่า ขณะ 84.20% จี้ รัฐออกมาตรการคุ้มครองชุมชน
เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน ไอเอฟดีโพลและเซอร์เวย์ โดย ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ (ดร.แดน) ประธานสถาบันการสร้างชาติ ประธานสถาบันอนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนา และนางจิตติมา บุญวิทยา ผู้อำนวยการไอเอฟดีโพลและเซอร์เวย์ แถลงผลสำรวจความคิดเห็นประชาชน เรื่อง “ดาต้าเซ็นเตอร์แสนล้าน… ไทยได้อะไร ต้องแลกกับอะไร?” จากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 1,297 ราย สำรวจระหว่างวันที่ 10–13 พฤศจิกายน 2569 ครอบคลุม 6 ภูมิภาคทั่วประเทศ ค่าความเชื่อมั่น 95% และค่าความคลาดเคลื่อน 3%

โดยพบว่า ประชาชน 34.40% ห่วงไทยได้ประโยชน์น้อยไม่คุ้มค่า และ 32.00% กังวลค่าไฟแพง–ไฟไม่พอใช้–ไฟตก ขณะที่ 84.20% จี้ให้มีมาตรการคุ้มครองชุมชนทั้งก่อนและหลังเปิดกิจการ และ 40.40% ต้องการให้เปิดเผยข้อมูลผลกระทบสิ่งแวดล้อม โจทย์ใหญ่ของรัฐบาลจึงไม่ใช่แค่การดึงเงินลงทุน แต่ต้องตอบให้ชัดว่า “ไทยได้อะไร ใครแบกต้นทุน และประชาชนมีส่วนร่วม-ตรวจสอบได้แค่ไหน”
ผลสำรวจไอเอฟดีโพล ต่อคำถาม “ดาต้าเซ็นเตอร์ขยายตัว คนไทยกังวลเรื่องอะไร” พบว่า กลุ่มตัวอย่าง 34.40% กังวลว่า ไทยได้ประโยชน์น้อย–ไม่คุ้มค่า เนื่องจากประโยชน์และการจ้างงานตกไม่ถึงคนไทย ธุรกิจไทย และประเทศเท่าที่ควร รองลงมา 32.00% กังวลค่าไฟแพง ไฟไม่พอใช้ และไฟตก 28.08% กังวลมลพิษ เช่น เสียงรบกวน การปล่อยความร้อน และขยะอิเล็กทรอนิกส์ 22.96% กังวลการอนุญาตไม่โปร่งใสและตรวจสอบได้ยาก และ 21.08% กังวลน้ำไม่พอใช้หรือการแย่งน้ำจากชุมชนและเกษตรกร ส่วน 7.92% ระบุคำตอบอื่น ๆ ได้แก่ ความกังวลเรื่องการแฝงตัวตั้งฐานสแกมเมอร์ ข้อมูลไม่ปลอดภัย และอันตรายจากการกักตุนน้ำมันสำหรับปั่นไฟ ขณะที่ 1.19% ระบุว่าไม่กังวล และ 9.95% ไม่ทราบ/ไม่ตอบ
จากการสำรวจในประเด็น “หากดาต้าเซ็นเตอร์มาตั้งใกล้บ้าน อยากให้รัฐทำเรื่องใดมากที่สุด” พบว่า กลุ่มตัวอย่าง 30.67% ต้องการให้รัฐรับฟังเสียงชุมชนก่อนอนุญาต โดยเปิดให้ประชาชนในพื้นที่ร่วมแสดงความคิดเห็น รองลงมา 22.32% ต้องการให้ประเมินผลกระทบก่อนอนุญาต เพื่อตรวจสอบความเสี่ยงต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม 16.38% ต้องการให้ติดตามตรวจสอบหลังเปิดอย่างเข้มงวด โดยตรวจวัดเสียง ความร้อน และสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง 14.83% ต้องการให้กำหนดความรับผิดชอบของผู้ประกอบการให้แก้ไขและชดเชยเมื่อเกิดความเสียหาย 3.94% ต้องการให้ใช้หลักเกณฑ์ปัจจุบันโดยไม่จำเป็นต้องเพิ่มมาตรการใหม่ 0.14% ระบุคำตอบอื่น ๆ และ 11.72% ไม่ทราบ/ไม่ตอบ
ส่วนคำถามที่ว่า “ประชาชนอยากให้รัฐเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับดาต้าเซ็นเตอร์ เรื่องใดมากที่สุด” พบว่า กลุ่มตัวอย่าง 40.40% ต้องการให้เปิดเผย ข้อมูลผลกระทบสิ่งแวดล้อม ทั้งผลการประเมินและการติดตามผลระยะสั้น และระยะยาว รองลงมา 30.80% ต้องการข้อมูลความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ว่าคนไทยและประเทศชาติได้รับประโยชน์อะไรและเท่าใด 30.26% ต้องการข้อมูลการใช้ทรัพยากร โดยเฉพาะปริมาณการใช้ไฟฟ้าและน้ำจริง 26.84% ต้องการข้อมูลความปลอดภัยข้อมูลและการใช้งาน ทั้งผลตรวจมาตรฐานป้องกันข้อมูลรั่วไหล และมาตรการป้องกันสแกมเมอร์ ใช้ไทยเป็นฐาน 26.82% ต้องการข้อมูลการอนุญาตว่าใครเป็นผู้ลงทุน หน่วยงานใดอนุญาต และรัฐให้สิทธิพิเศษอะไร 0.60% ระบุคำตอบอื่น ๆ และ 6.08% ไม่ทราบ/ไม่ตอบ (เลือกตอบได้ไม่เกิน 2 ข้อ)

ศ.ดร. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ได้เสนอความเห็นเพิ่มเติม 7 นัยยะและ 7 ข้อเสนอจากผลไอเอฟดีโพลดังนี้ 7 นัยยะสำคัญจากผลไอเอฟดีโพล
1) 84.20% เน้นคุ้มครองชุมชนตลอดวงจรโครงการ กลุ่มตัวอย่างเลือกมาตรการก่อนอนุญาต 52.99% และหลังเปิดดำเนินการ 31.21% นัยยะคือ การกำกับดาต้าเซ็นเตอร์ต้องครอบคลุมตลอดวงจรโครงการ ไม่ใช่จบเพียงการอนุญาตลงทุน แต่ต้องติดตามผลกระทบและความรับผิดชอบอย่างต่อเนื่อง
2) 52.99% เน้นป้องกันตั้งแต่ต้น มากกว่าแก้ปัญหาภายหลัง กลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญกับการรับฟังชุมชน 30.67% และประเมินผลกระทบก่อนอนุญาต 22.32% มากกว่ามาตรการหลังเปิดดำเนินการรวม 31.21% นัยยะคือ ประชาชนให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมและป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้น มากกว่าการรอแก้ไขเมื่อเกิดความเสียหายแล้ว
3) 34.40% ห่วงไทยได้ไม่คุ้มเสีย — เม็ดเงินไม่ใช่คำตอบทั้งหมด กลุ่มตัวอย่างกังวลความคุ้มค่าของการลงทุน 34.40% และต้องการเปิดเผยผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ 30.80% นัยยะคือ ความสำเร็จไม่ควรวัดเพียงมูลค่าการลงทุน แต่ต้องพิสูจน์ว่าคนไทยและธุรกิจท้องถิ่นได้รับประโยชน์จริงเพียงใด
4) 32.00% ห่วงไฟ 28.08% ห่วงมลพิษ 21.08% ห่วงน้ำ — ต้นทุนทรัพยากรที่ต้องระวัง กลุ่มตัวอย่างกังวลค่าไฟฟ้า มลพิษ และน้ำ ขณะที่ต้องการเปิดเผยการใช้ไฟฟ้าและน้ำจริง 30.26% นัยยะคือ การขยายการลงทุนต้องไม่มองข้ามต้นทุนทรัพยากรและผลกระทบที่อาจตกแก่ครัวเรือน เกษตรกร และชุมชน
5) 40.40% ต้องการเปิดเผยผลสิ่งแวดล้อม — ต้องเห็นผลจริง กลุ่มตัวอย่างต้องการข้อมูลสิ่งแวดล้อมมากที่สุด 40.40% รองลงมาคือความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ 30.80% และการใช้ทรัพยากร 30.26% นัยยะคือ การเปิดเผยข้อมูลต้องไม่หยุดที่เอกสารอนุญาต แต่ต้องแสดงผลการดำเนินงานและผลกระทบจริงให้ประชาชนตรวจสอบได้
6) 30.80% อยากรู้ไทยได้อะไร 26.82% อยากรู้ใครได้รับอนุญาต กลุ่มตัวอย่างต้องการทราบผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ 30.80% และข้อมูลผู้ลงทุน การอนุญาต และสิทธิพิเศษจากรัฐ 26.82% ขณะที่กังวลความไม่โปร่งใส 22.96% นัยยะคือ การลงทุนขนาดใหญ่ต้องตอบให้ได้ทั้งใครได้รับโอกาสจากรัฐ และประเทศได้รับผลตอบแทนอะไร
7) 26.84% สนใจความปลอดภัยข้อมูลและการใช้งาน — ความเสี่ยงดิจิทัล กลุ่มตัวอย่างต้องการข้อมูลมาตรฐานความปลอดภัยและการป้องกันการใช้ระบบในทางที่ผิด 26.84% นัยยะคือ การกำกับดาต้าเซ็นเตอร์ต้องครอบคลุมความปลอดภัยของข้อมูลและการป้องกันอาชญากรรมไซเบอร์ ควบคู่กับการคุ้มครองสิทธิผู้ใช้งานสุจริต
ศ.ดร. เกรียงศักดิ์ ได้เสนอ 7 ข้อ คือ 1.เปลี่ยนเกณฑ์วัดผลจาก “เม็ดเงิน” เป็น “ผลประโยชน์สุทธิของประเทศ” รัฐควรประเมินความคุ้มค่าของสิทธิประโยชน์ทางภาษี เทียบกับผลตอบแทนที่คนไทยและประเทศได้รับจริง หากไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ต้องมีกลไกทบทวน ลดสิทธิพิเศษ หรือปรับมาตรการสนับสนุนให้เหมาะสม 2. ล็อกต้นทุนทรัพยากร ไม่ผลักภาระค่าน้ำ-ไฟให้ประชาชน หน่วยงานกำกับควรตรวจสอบความเพียงพอของไฟฟ้าและน้ำก่อนอนุมัติ และกำหนดให้ผู้ลงทุนรับผิดชอบต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานส่วนเพิ่ม ไม่ผลักภาระต้นทุนแฝงไปยังประชาชน 3.เปิดสิทธิชุมชนร่วมตัดสินใจก่อนอนุญาต หน่วยงานผู้อนุญาตต้องเปิดเผยข้อมูลความเสี่ยงให้ชุมชนเข้าใจก่อนรับฟังความคิดเห็น และแสดงให้เห็นว่าข้อเสนอของประชาชนถูกนำไปกำหนดเงื่อนไขการอนุญาตอย่างไร
4.ตรวจเข้มสิ่งแวดล้อมตลอดอายุโครงการ รัฐควรจัดระบบตรวจวัดอิสระด้านเสียง ความร้อน และการใช้น้ำตลอดอายุโครงการ พร้อมกำหนดกรอบเวลาแก้ไขและชดเชยเมื่อเกิดความเสียหาย โดยเปิดเผยผลการดำเนินการต่อสาธารณะ5. เปิดแดชบอร์ดสาธารณะ ให้ประชาชนตรวจสอบได้ หน่วยงานรับผิดชอบควรเปิดข้อมูลรายโครงการ ทั้งผู้ลงทุน สิทธิประโยชน์ การใช้ไฟฟ้าและน้ำ และผลตรวจสิ่งแวดล้อม พร้อมระบบร้องเรียนและติดตามผล โดยคุ้มครองข้อมูลที่กฎหมายกำหนด
6. สกัดกั้นอาชญากรไซเบอร์แฝงตัวใช้ระบบ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบผู้ใช้บริการตามระดับความเสี่ยง และประสานตำรวจไซเบอร์เมื่อพบเบาะแสการกระทำผิด โดยมีกระบวนการที่รวดเร็วและไม่ละเมิดสิทธิความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้บริการสุจริต และ 7. ยกระดับโครงการเก่าเข้าสู่มาตรฐานใหม่ หน่วยงานกำกับควรจัดทำบัญชีโครงการเดิม กำหนดเวลาปรับปรุงให้ได้มาตรฐาน และเปิดเผยสถานะโครงการที่ผ่านเกณฑ์ อยู่ระหว่างแก้ไข หรือไม่ผ่านเกณฑ์ พร้อมบังคับใช้กฎหมายอย่างเสมอภาค

