“โรงพยาบาลชุมชนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา” เป็นโรงพยาบาลที่น้อมนำพระราชดำรัส และพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช มาปรับใช้ในการบริหาร โดยยึดหลักพึ่งพาตัวเองด้วยศาสตร์แห่งหลักปรัชญา “เศรษฐกิจพอเพียง”
จากแนวพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ที่ทรงให้แนวทางการดำเนินชีวิตแก่ประชาชนชาวไทยมาช้านาน รวมทั้งกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ได้น้อมนำหลักแห่งปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มาเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารจัดการ
โดยจุดเริ่มของการจัดตั้งโรงพยาบาล(รพ.)ชุมชนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา สืบเนื่องจากเมื่อปี 2550 กระทรวงฯ มีนโยบายให้ประชาชนทุกพื้นที่ โดยเฉพาะพื้นที่ถิ่นทุรกันดารห่างไกลได้เข้าถึงบริการสาธารณสุขอย่างเท่าเทียม และเพื่อเป็นการถวายพระเกียรติแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 จึงได้ก่อตั้ง รพ.ชุมชนเฉลิมพระเกียรติฯ ขึ้น
นพ.มรุต จิรเศรษฐสิริ รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข(สธ.) กล่าวว่า ปัจจุบันรพ.ชุมชนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษามีจำนวน 10 แห่ง โดยทั้งหมดน้อมนำพระราชดำรัสของพระองค์มาบริหารจัดการโรงพยาบาล โดยจุดหนึ่งที่เห็นเด่นชัด คือ การน้อมนำหลักเศรษฐกิจพอเพียง การสร้างโรงพยาบาลเป็นโรงพยาบาลคุณธรรม ยึดหลัก 3 วง คือ 1.มีเหตุมีผล 2.พอประมาณ 3.บริหารความเสี่ยง โดยการเลือกรพ.ชุมชนนั้น จุดเริ่มจากต้องการให้ประชาชนพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงบริการ ขณะเดียวกันประชากรในพื้นที่นั้นๆยังมีจำนวนน้อย อาจมีอุปสรรคเรื่องงบประมาณ แต่เมื่อมีการยึดหลักการบริหารดังกล่าวจะช่วยให้บริหารจัดการเน้นการอยู่ร่วมกับชุมชน เพื่ออยู่ได้อย่างยั่งยืน
“ในการบริหารจัดการจะเป็นในรูปแบบของประชารัฐ ที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน ให้เป็นเจ้าของร่วมกัน ยึดแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงในการดำเนินการ รวมทั้งมีการปรับภูมิทัศน์ สภาพแวดล้อมให้ดูดี เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ที่เรียกว่า GREEN and CLEAN Hospital มีการปลูกพืชผักสวนครัว ที่สำคัญเรื่องคุณธรรมต้องมีในบุคลากรทุกคน ซึ่งรพ.แต่ละแห่งจะมีรูปแบบการดำเนินการที่แตกต่างกัน แต่มีเป้าหมายเหมือนกันคือ เพื่อประชาชนทุกคน โดยปัจจุบันรพ.ชุมชนทั้ง 10 แห่งได้มีการสานต่อ ยึดหลักคำสอนของพระองค์ท่านต่อไป” นพ.มรุต กล่าว
และด้วยรพ.ชุมชน เป็นหน่วยบริการที่อยู่ใกล้ชิดกับชุมชน ทำหน้าที่ทั้งด้านส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค รักษาและฟื้นฟู รพ.ชุมชนเฉลิมพระเกียรติฯ จึงนับว่ามีความสำคัญที่จะพัฒนาเป็นต้นแบบของรพ.ชุมชนที่มีการดูแลสุขภาพดี มีบริการดี และบุคลากรดี รวมทั้งต้องมีการบริหารดี สอดรับกับยุทธศาสตร์ 4 ปี ระหว่างพ.ศ.2560-2564 คือ 1.พัฒนารพ.ชุมชนเป็นรพ.เศรษฐกิจพอเพียง โดยการพัฒนาระบบกลไกรองรับการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้การดำเนินงานตามแนวพระราชดำริ เสริมสร้างความผูกพันบุคลากร และเครือข่ายให้มีความพึงพอใจ ความเชื่อมั่น และมีพันธะสัญญาร่วมด้านสืบสานพระราชดำริ
2.ส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่เป็นเลิศ พัฒนาระบบการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม 3.บริการเป็นเลิศ จัดระบบบริการที่มีคุณภาพและสะดวกต่อการเข้าถึงบริการ 4. บุคลากรเป็นเลิศ เสริมสร้างบุคลากรที่ให้บริการผู้ป่วยดุจเพื่อนมนุษย์ และ5.บริหารเป็นเลิศด้วยธรรมาภิบาล พัฒนารพ.เป็นต้นแบบ รพ.คุณธรรม
สำหรับรพ.ชุมชนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ทั้ง 10 แห่ง ประกอบด้วย 1.รพ.พนมดงรักเฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา จ.สุรินทร์ 2.รพ.เบญจลักษ์เฉลิมพระเกียรติฯ จ.ศรีสะเกษ 3.รพ.ห้วยกระเจาเฉลิมพระเกียรติฯ จ.กาญจนบุรี 4.รพ.พระทองคำเฉลิมพระเกียรติฯ จ.นครราชสีมา 5.รพ.นาวังเฉลิมพระเกียรติฯ จ.หนองบัวลำภู 6.รพ.เขาชะเมาเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ระยอง 7.รพ.ยี่งอเฉลิมพระเกียรติฯ จ.นราธิวาส 8.รพ.วัดจันทร์เฉลิมพระเกียรติฯ จ.เชียงใหม่ 9.รพ.เสาไห้เฉลิมพระเกียรติฯ จ.สระบุรี และ 10.รพ.หาดสำราญเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ตรัง
ทั้งนี้ หากพูดถึงรพ.ชุมชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ คือ “รพ.ยี่งอเฉลิมพระเกียรติฯ” มีนพ.อดุลย์ เร็งมา เป็นผู้อำนวยการ รพ.ยี่งอเฉลิมพระเกียรติฯ จ.นราธิวาส เป็นอีกรพ.ในพื้นที่ห่างไกล โดยขณะนั้นพื้นที่ไม่มีสถานพยาบาลเลย แม้จะมีประชากรเพียง 40,000 คน แต่จำเป็นต้องมี รพ.ไว้ดูแลประชาชน ซึ่งได้พื้นที่เป็นที่นาบริจาคให้ ทาง รพ.ก็นำมาพัฒนา ถมที่ดินในการสร้างอาคาร รพ. และเริ่มเปิดใช้จริงในวันที่ 1 ธันวาคม 2553 โดยปัญหาของพื้นที่ คือ เมื่อเป็นที่นา การถมที่อาจทำให้พื้นดินทรุดได้ง่าย แล้วจะดำเนินการอย่างไร ก็มีการระดมความคิด และด้วยเป็น รพ.เฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา จึงน้อมนำพระราชดำรัสด้านเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ โดยหลังจากมีการถมที่ดิน รอบๆ ก็มีการขุดเป็นบ่อปลา และมีการปลูกหญ้าแฝก เพื่อป้องกันปัญหาหน้าดิน ขณะเดียวกัน ยังปลูกพืช ปลูกไม้ยืนต้นต่างๆ โดยเฉพาะพวกต้นกล้วย ก็ยังนำมาใช้ประโยชน์ในการบริโภคได้ด้วย
อย่างไรก็ตาม ล่าสุด นพ.เจษฎา โชคดำรงสุข ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ยังนำทีมผู้บริหารลงพื้นที่รพ.ยี่งอเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ซึ่งถือเป็นตัวอย่างใน 10 รพ.ที่ยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาดำเนินการ
