น้ำมากภาคกลาง จะทยอยลดลงหลังลอยกระทง เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติของทุกปี มีกลอนหัวเดียวของชาวบ้านร้องเล่นเป็นร้อยๆ พันๆ ปีมาแล้ว ดังนี้
เดือนสิบเอ็ดน้ำนอง เดือนสิบสองน้ำทรง
เดือนอ้าย เดือนยี่ น้ำจะรี่ไหลลง
เดือน ในกลอนหัวเดียวที่ยกมา หมายถึงเดือนทางจันทรคติของที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา ภาคกลาง (ไม่ตรงกับภาคเหนือ) ถ้าเทียบปฏิทินสุริยคติจะคาบเกี่ยวกัน
เดือน 11 ตรงกับราวเดือนกันยายน-ตุลาคม น้ำนองท่วมทั่วไป
เดือน 12 ตรงกับราวเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน
น้ำทรง หมายถึงน้ำนองท่วมไม่มากไปกว่านี้ แต่จะสูงสุดตอนลอยกระทงกลางเดือน สิบสอง ปีนี้ 2560 ตรงกับวันศุกร์ 3 พฤศจิกายน
เดือนอ้าย คือเดือน 1 (อ้าย แปลว่า ลำดับที่ 1) ราวพฤศจิกายน-ธันวาคม น้ำจะทยอยลดลง ถือเป็นเปลี่ยนปีนักษัตรใหม่ ขึ้นฤดูกาลใหม่
เดือนยี่ คือ เดือน 2 (ยี่ แปลว่า ลำดับที่ 2) ราวธันวาคม-มกราคม น้ำลดแล้วเกี่ยวข้าวได้สะดวก
ลอยกระทงสืบจากยุคอยุธยา ไม่ใช่กรุงสุโขทัย
ลอยกระทงทำด้วยใบตอง มีครั้งแรกสมัย ร.3 กรุงรัตนโกสินทร์
เป็นประเพณีขอขมาธรรมชาติ (คือ น้ำและดิน) สืบเนื่องจากลอยโคมส่งน้ำยุคอยุธยา ซึ่งมีรากเหง้าจากชุมชนอุษาคเนย์ดั้งเดิม ไม่น้อยกว่า 3,000 ปีมาแล้ว
[ลอยโคมน่าจะได้แบบจากจีน ส่วนจองเปรียงน่าจะได้แบบจากอินเดีย]
ไม่เคยพบหลักฐานว่ามีลอยกระทงในกรุงสุโขทัย ส่วนตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ หรือนางนพมาศ เป็นหนังสือแต่งสมัย ร.3 กรุงรัตนโกสินทร์ โดยใช้กรุงสุโขทัยเป็นฉากสมมุติ ทำให้คนหลงเชื่อว่าเป็นเรื่องจริง
น้ำท่วมทุ่ง
น้ำท่วมทุ่งเป็นธรรมชาติ เพราะทุ่งเป็นที่อยู่ของน้ำ เพื่อบำรุงต้นข้าวในนา กับเป็นที่อยู่ของปลา กุ้ง หอย ฯลฯ
ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อคนตั้งบ้านเรือนเป็นชุมชนเมืองอยู่ในทุ่ง แล้วตัดถนนหนทางเข้าหาทุ่ง จนกลายเป็นกีดกันน้ำ หรือแย่งที่อยู่ของน้ำไปเกือบหมด
น้ำเลยล้นทะลักไปท่วมชุมชนอื่นๆ ต่อเนื่อง
น้ำท่วมบ้านท่วมเมือง
น้ำหลากท่วมไม่เพิ่งมี แต่มีประจำปีตั้งแต่ก่อนมีสงครามไทยรบพม่า, ก่อนมีกรุงศรีอยุธยา, ก่อนมีบ้านเมืองบริเวณประเทศไทย มากกว่า 2,000 ปีมาแล้ว, ก่อนอะไรต่อมิอะไรหลายอย่าง ฯลฯ
พ.ศ. 2554 น้ำท่วมใหญ่สุดผ่านไปแล้ว 6 ปี
ยึดอำนาจจากรัฐบาลเลือกตั้งผ่านไปแล้ว 3 ปี ด้วยการกล่าวโทษว่ารัฐบาลเลือกตั้งบริหารจัดการน้ำผิดพลาด เพื่อตัวเองจะอวดว่าทำดีกว่า
แล้วไง? ไล่เขาไป อยากรู้ว่าทำอะไรที่แก้ปัญหาน้ำเชิงโครงสร้างบ้าง?
ถ้าไม่ได้ทำ ก็เข้าตำราว่าแต่เขา อิเหนาทำเองก็พอกัน ไม่ได้วิเศษกว่าเขา
