กรุงธนบุรี มีงานสมโภชครั้งใหญ่ รับพระแก้วมรกต

พระเจ้าตากให้เจ้าพระยาจักรี (ต่อไปคือ ร.1 กรุงรัตนโกสินทร์) ยกทัพตีได้เวียงจัน แล้วอัญเชิญพระแก้วมรกตลงไปกรุงธนบุรี ประดิษฐานที่วัดแจ้ง พ.ศ. 2322

โปรดให้มีงานสมโภชพระแก้วมรกต 7 วัน 7 คืน บริเวณสองฟากแม่น้าเจ้าพระยา หน้าวัดแจ้ง กับ หน้าวัดโพธิ์ (เวลานั้นไม่มีกาแพงริมน้า)::

ก่อนสมโภชจริงราว 2 เดือนเศษ ตั้งแต่เชิญพระแก้วมรกตถึงกรุงธนบุรี โปรดให้มีประโคมต่อเนื่อง ได้แก่ ปี่พาทย์ไทย, ปี่พาทย์มอญ, มโหรีไทย แขก ฝรั่ง จีน ญวน เขมร แล้วยังมีคู่มวยคู่ปล้า, กระบี่กระบอง ฯลฯ จากนั้นถึงงานสมโภชจริง

ฟากตะวันตก หน้าวัดแจ้ง

มีโรงมหรสพทั่วไป ได้แก่ โขน 2 โรง, ราหญิง 2 โรง, งิ้ว 1 โรง, หุ่นมอญ 1 โรง
มีโรงมหรสพใหญ่ ได้แก่ ละครข้างใน 1 โรง, โขนโรงใหญ่ 2 โรง, ละครผู้ชายโรงใหญ่ 1 โรง, เทพทอง 1 โรง
กลางวัน มีการละเล่น หกไม้สูง, ไต่ลวด, ญวนหก, ปรบไก่วงใหญ่, โมงครุ่ม, ระเบ็ง, ชวาราหน้า, ตรีวิไสย, กระอั้วแทงควาย, จีนเงาะ
กลางคืน มีการละเล่น หนังหว่างระทา 9 โรง, หนังโรงใหญ่ 2 โรง, มังกร, ญวนราโคม (ตอนเย็นมีมวยหน้าพลับพลา)

ฟากตะวันออก หน้าวัดโพธิ์

มีโรงมหรสพ ได้แก่ หุ่นลาว, ละครเขมร, งิ้วจีน, งิ้วญวนเพราะฟากนี้มีผู้คนมาก เป็นบ้านญวน, บ้านจีน (เรียกบางจีน)

ความอุดมสมบูรณ์ของราชอาณาจักร

เหตุที่พระเจ้าตากโปรดให้สมโภชเป็นการใหญ่ ก็เพราะพระแก้วมรกตเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ในพืชพันธุ์ธัญญาหาร มีฟ้าฝนตกต้องตามฤดูกาล

เพราะพบองค์พระแก้วตอนฝนตกใหญ่เซาะเจดีย์พังลงมา มีพระแก้วหุ้มด้วยปูนซ่อนอยู่ในเจดีย์ของวัดแห่งหนึ่งเมืองเชียงราย (ปัจจุบันชื่อ วัดพระแก้ว)

ต่อมาเจ้าเมืองต่างๆ เชิญไปประดิษฐานเพื่อขอความอุดมสมบูรณ์ เช่น เมืองลาปาง, เมืองเชียงใหม่, เมืองหลวงพระบาง, เมืองเวียงจัน จนกระทั่งกรุงธนบุรี