เมื่อวันที่ 25 มกราคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายธารา บัวคำศรี ผู้อำนวยการประจำประเทศไทย กรีนพีซเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Tara Buakamsri โต้แย้งกรณีอธิบดีกรมควบคุมพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงว่าข้อมูลจากเว็บไซต์ http://aqicn.org/ ที่ระบุว่าคุณภาพอากาศในกรุงเทพมหานครมีผลกระทบต่อสุขภาพ คลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริง เนื่องจากเว็บไซต์ดังกล่าวใช้ค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมง เทียบกับดัชนีคุณภาพอากาศของ U.S.EPA ซึ่งต้องใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ในการเทียบ จึงทำให้การรายงานดัชนีคุณภาพอากาศของเว็บไซต์ดังกล่าวอยู่ในช่วงสีแดง (มีผลกระทบต่อสุขภาพ) และข้อเท็จจริง หากใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จะอยู่ในเกณฑ์สีส้ม (เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ) โดยเป็นคำชี้แจงที่ให้ข้อมูลไม่หมด
ทั้งนี้โพสต์ของนายธาราระบุว่า กรณีที่อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กล่าวในเฟซบุ๊กของกรมควบคุมมลพิษว่า “จากข่าวที่แชร์ในเว็บ
เพจต่างๆ ซึ่งเป็นรูปจากเว็บไซต์ http://aqicn.org/ ให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริง เว็บไซต์ดังกล่าวใช้ค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมง เทียบกับดัชนีคุณภาพอากาศของ U.S.EPA ซึ่งต้องใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ในการเทียบ จึงทำให้การรายงานดัชนีคุณภาพอากาศของเว็บไซต์ดังกล่าวอยู่ในช่วงสีแดง (มีผลกระทบต่อสุขภาพ) ข้อเท็จจริง หากใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จะอยู่ในเกณฑ์สีส้ม (เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ)”
ต้องขอเรียนว่า “ท่านพูดไม่หมดครับ” เรื่องจริงเป็นอย่างนี้ครับ
1) http://aqicn.org/ ไม่ใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ด้วยเหตุผลหลายประการ หลักๆ คือ เรื่องพลวัตรของกระแสลมที่มีส่วนสำคัญที่ทำให้ความเข้มข้นของมลพิษเพิ่มขึ้นหรือลดลง ยกตัวอย่างเช่น เมื่อเราเห็นการรายงานค่าดัชนีคุณภาพอากาศเป็น 167 (มีผลกระทบต่อสุขภาพ) ก็จะเข้าใจว่า “ถ้าฉันอยู่กลางแจ้งตลอด 24 ชั่วโมง ดัชนีคุณภาพอากาศก็คือ 167 ตลอด 24 ชั่วโมงนั้น ดังนั้นตลอดเวลานั้น อากาศมีผลกระทบสุขภาพต่อฉัน” มันจะต่างอย่างมากจากการอ่านรายงานข้อมูลอีกแบบหนึ่งคือ “ถ้าดัชนีคุณภาพในขณะนี้คือ 167 นั่นก็คือขณะนี้อากาศมีผลต่อสุขภาพฉัน”
2)http://aqicn.org/ ใช้ค่า PM2.5 จากสถานีวัดของกรมควบคุมมลพิษนั่นแหละครับ มาคำนวณหา Air Quality Index ในแต่ละวัน โดยใช้วิธีคำนวณของ USEPA ที่เรียกว่าระบบ NowCast ซึ่งคำนวณข้อมูล PM2.5 จาก 12 ชั่วโมง ล่าสุดที่ได้จากสถานีตรวจวัดในจุดต่างๆ ทั่วโลก แต่ NowCast ให้ความสำคัญกับข้อมูลที่ได้ในชั่วโมงล่าสุดมากกว่าค่าเฉลี่ย 12 ชั่วโมง เมื่อระดับของมลพิษมีการเปลี่ยนแปลง ระบบ NowCast จะใช้ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงของความเข้มข้น PM2.5 มาใช้คำนวณดัชนีคุณภาพอากาศตราบเท่าที่การตรวจวัดรายชั่วโมงของ PM2.5 สิ้นสุดในแต่ละวัน
3) NowCast ให้ความสำคัญกับระดับมลพิษที่เกิดขึ้นรายชั่วโมงเพราะระดับมลพิษทางอากาศเปลี่ยนแปลงอย่างมีพลวัตร ตัวอย่างเช่น หมอกควันพิษข้ามพรมแดนในสิงคโปร์ จากการเกิดไฟในพื้นที่ป่าพรุที่ถูกทำลายจากอุตสาหกรรมปาล์มน้ำมันและเยื่อกระดาษในอินโดนีเซีย กระแสลมพัดขึ้นทางทิศเหนือส่งผลให้ดัชนีคุณภาพอากาศในสิงคโปร์เพิ่มจาก 50 เป็นมากกว่า 150 ในเพียงระยะเวลา 1 ชั่วโมง
ด้วยเหตุนี้ มีการร้องขอจากกลุ่มคนที่เป็นโรคภูมิแพ้และระบบทางเดินหายใจให้มีการรายงานที่ทันท่วงที แทนที่จะพิจารณาจากการอ่านค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงอย่างเดียว
สุดท้าย เมื่อไหร่กรมควบคุมมลพิษจะเอา PM2.5 มาคำนวณหาดัชนีคุณภาพอากาศของประเทศไทยเสียที เห็นเก้ๆ กังๆ มาตั้งนานแล้ว ไม่ต้องกลัวครับถ้าต้องการจะปกป้องสุขภาพอนามัยและชีวิตของคนไทย
