เมื่อวันที่ 28 มกราคม พญ.กฤติยา ศรีประเสริฐ ประธานกลุ่มภารกิจบริหารกองทุน สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เปิดเผยว่า ขณะนี้มีการวิพากษ์วิจารณ์ในสังคมออนไลน์เกี่ยวกับมาตรฐานการแพทย์และการรักษาโดยการกำหนดแนวทางการวินิจฉัยและรักษาโรค ใน 2 ประเด็น คือ 1.ภาวะการหายใจล้มเหลวฉับพลัน (Acute respiratory failure) และ 2.ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ (Hypokalemia) ในโรคอุจจาระร่วง ซึ่งถือเป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน
“ในส่วนของภาวะการหายใจล้มเหลวฉับพลัน มีการกล่าวอ้างว่าต้องมีผลค่าก๊าซในเลือดแดง ก่อนใส่ท่อช่วยหายใจ และต่อเข้าเครื่องช่วยหายใจถึงจะเบิกเงินได้ แต่ในทางปฏิบัติไม่มีใครทำ ผู้ป่วยหลายรายชัดเจนว่าต้องใส่ รวมถึงรายที่ใส่ท่อจากโรงพยาบาลชุมชนก็ไม่มีผลค่าก๊าซในเลือดแดงให้โรงพยาบาลที่รับส่งต่อ ดังนั้นจะต้องให้โรงพยาบาลถอดท่อเพื่อให้เบิกเงินได้หรืออย่างไร ซึ่งในคู่มือมาตรฐานการให้รหัสโรค ก็ได้กำหนดว่า ถ้าไม่สามารถเจาะผลค่าก๊าซในเลือดแดง ก็อนุโลมโดยใช้การวัดค่าปริมาณออกซิเจนในเลือด สามารถวินิจฉัยภาวะการหายใจล้มเหลวได้เช่นกัน” พญ.กฤติยา กล่าวและว่า นอกจากนี้ ในกรณีที่ผู้ป่วยส่งต่อจากโรงพยาบาลอื่นและได้ใส่ท่อช่วยหายใจมาแล้ว ถ้าวัดค่าปริมาณออกซิเจนในเลือด ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 90 ไม่สามารถวินิจฉัยภาวะการหายใจล้มเหลว เนื่องจากผู้ป่วยได้รับการแก้ไขภาวะพร่องออกซิเจน เบื้องต้นจากโรงพยาบาลที่ส่งแล้ว แต่สามารถให้รหัสการใส่อุปกรณ์ป้องกันระบบหายใจได้ อย่างไรก็ดี ถ้าในขณะที่ใส่อุปกรณ์ป้องกันระบบหายใจ แล้วเกิดค่าปริมาณออกซิเจนในเลือดน้อยกว่าร้อยละ 90 ในภายหลัง ก็สามารถให้รหัสภาวะการหายใจล้มเหลวฉับพลันได้ ทั้งนี้คณะกรรมการจัดทำคู่มือมาตรฐานการให้รหัสโรค ฉบับใหม่ ยังทบทวนเกณฑ์ในข้อนี้โดยเพิ่มกรณีที่ผู้ป่วยได้รับการใส่ท่อช่วยหายใจ และใส่เครื่องช่วยหายใจมาก่อน สามารถวินิจฉัยภาวะนี้ได้ เมื่อพยายามเลิกใช้เครื่องช่วยหายใจ แต่ไม่สำเร็จในระยะเวลา 2-3 วัน
พญ.กฤติยา กล่าวว่า ในส่วนของภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ในโรคอุจจาระร่วง ซึ่งมีการกล่าวอ้างว่า ห้ามวินิจฉัย
เกลือโปแตสเซียมต่ำ ในภาวะขาดน้ำในคนไข้ท้องเสีย กรณีผู้ป่วยมาด้วยอาการดังกล่าว การสรุปอาการ อาการแสดง ไม่จำเป็นต้องทำ เพราะราชวิทยาลัยอายุรกรรมออกเกณฑ์แนวทางมาชัดเจน ซึ่งต้องปฏิบัติและยึดถือตามเกณฑ์ที่กำหนด ซึ่งในกรณีนี้ รศ.นพ.วิทยา ศรีดามา ผู้แทนราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย และประธานคณะทำงานปรับปรุง แก้ไข และเพิ่มเติมจัดทำแนวทางมาตรฐานการให้รหัสโรค ชี้แจงว่าในกรณีที่มีภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ในผู้ป่วยโรคอุจจาระร่วง ตามคู่มือมาตรฐานการให้รหัสโรค ถือเป็นอาการของโรค ถ้าแพทย์วินิจฉัยสาเหตุ ให้ใช้รหัสโรคที่เป็นสาเหตุโดยไม่ต้องให้รหัส ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ตามหลักเกณฑ์การวินิจฉัยและให้รหัสโรคร่วม และยังมีการทบทวนเกณฑ์ในข้อนี้โดยเพิ่มว่า สามารถให้รหัสภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ ร่วมด้วยในกรณีแพทย์วินิจฉัยและมีการรักษา
รศ.นพ.วิทยา กล่าวว่า ปัญหาในเรื่องนี้คือ แพทย์ไม่ได้รับการสอนเรื่องแนวทางการวินิจฉัยและลงรหัสโรคตามแนวทางขององค์การอนามัยโลก ปัจจุบันมีเพียงจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เท่านั้นที่สอนเรื่องนี้
