หมายเหตุ – จากสถานการณ์การระบาดของโรคพิษสุนัขบ้า ล่าสุดมีกระแสข่าวว่ามีการตรวจพบวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์ไม่มีคุณภาพ แต่ได้สั่งหยุดการกระจาย และได้ให้บริษัทรับผิดชอบ โดยทางกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ออกมายืนยันว่า ผลตรวจดังกล่าวเป็นของเก่า แต่ ณ ปัจจุบันได้ร่วมกับทางสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และกรมปศุสัตว์ ตรวจสอบคุณภาพ ควบคุม กำกับให้วัคซีนที่ใช้ในประเทศไทยเป็นไปตามมาตรฐาน เพื่อประสิทธิภาพในป้องกันและควบคุมโรค
โดยข้อมูลจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข(สธ.) ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีอัตราการเกิดโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์มีแนวโน้มสูงขึ้น จากปี 2558-2560 มีรายงานโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์ 330, 614 และ 843 ตัว ตามลำดับ ในจำนวนนี้เป็นสุนัข ร้อยละ 89.11 โค กระบือ ร้อยละ 6.61 แมว ร้อยละ 3.57 และสัตว์อื่นๆ ร้อยละ 0.71 และอัตราการเสียชีวิตของประชาชนในประเทศไทยจากโรคพิษสุนัขบ้า ปี 2558-2560 คือ 5, 14 และ 8 ราย ตามลำดับ
ดังนั้นการได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าจึงมีความจำเป็นทั้งกลุ่มเสี่ยงและสัตว์เลี้ยง โดยในเรื่องของการตรวจสอบคุณภาพวัคซีนนั้น ในอดีตประเทศไทยยังไม่มีหน่วยงานใดที่สามารถตรวจยืนยันคุณภาพของวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่ใช้กับสัตว์ที่นำเข้ามาใช้ในประเทศว่ามีความสามารถป้องกันโรคได้จริงตามข้อกำหนดหรือไม่ ต่อมาในปี 2552 สถาบันชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ได้ขยายบทบาทในการเป็นห้องปฏิบัติการควบคุมคุณภาพวัคซีนที่ใช้กับสัตว์ โดยเฉพาะเน้นการตรวจวัคซีนที่ใช้ป้องกันโรคที่สามารถติดต่อจากสัตว์สู่คน
สถาบันชีววัตถุจึงได้พัฒนาวิธีตรวจสอบความแรงวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าสำหรับสัตว์ โดยใช้หลักการของวิธีเช่นเดียวกับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่ใช้ในคน คือ การฉีดวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันในสัตว์ทดลอง แล้วฉีดเชื้อพิษสุนัขบ้าตามเข้าไป เพื่อดูว่าภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นในหนูสามารถป้องกันหนูป่วยเป็นโรคได้หรือไม่ ซึ่งหลังจากที่ได้ปรับสภาวะและการตรวจสอบให้มีความเหมาะสมของวิธีแล้ว จึงนำมาตรวจวิเคราะห์ประสิทธิภาพความแรงในตัวอย่างวัคซีน
โดยในปี 2555-2558 กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้ทำการวิจัยโดยตั้งโครงการสำรวจเก็บตัวอย่างวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์จากคลินิก สถานพยาบาลสัตว์ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เขตปริมณฑล และในเขต 17 จังหวัดภาคเหนือ หลังจากได้ผลวิจัยแล้ว และเพื่อเป็นการสร้างความมั่นใจว่าวัคซีนพิษสุนัขบ้าที่ขึ้นทะเบียนและใช้ในประเทศทุกตำรับมีประสิทธิภาพความแรงผ่านเกณฑ์มาตรฐาน กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้ร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ดำเนินการเก็บตัวอย่างวัคซีนจากบริษัทนำเข้าทุกบริษัทมาตรวจวิเคราะห์ความแรงของวัคซีนทางห้องปฏิบัติการของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
หากสามารถตรวจสอบได้ครบทุกยี่ห้อแล้วเสร็จในปี 2561 จะทำให้ประชาชนมีความมั่นใจว่าสุนัขในประเทศได้รับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่มีประสิทธิภาพ และช่วยลดการติดโรคจากสัตว์สู่คน ตามโครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัยจากโรคพิษสุนัขบ้า ตามพระปณิธาน ศ.ดร.สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
