‘โควิด-19’ ทำสังคมเครียด สธ.ส่ง ‘ผู้นำชุมชน-อสม.’ จัดกิจกรรม ‘วัคซีนครอบครัว’
เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน นพ.จุมภฏ พรมสีดา รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) กล่าวว่า การแพร่ระบาดของ โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือ โควิด-19 ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ได้ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมไทยเป็นอย่างมาก ทั้งปัญหาเศรษฐกิจถดถอยที่อาจเกิดต่อเนื่องยาวนาน การปรับตัวกับชีวิตวิถีใหม่ซึ่งเว้นระยะห่างกันมากขึ้น การทำกิจกรรมร่วมกันในครอบครัวบางอย่างลดน้อยลง ซึ่งส่งผลต่อความสุขและความเครียดของครอบครัวไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในครอบครัวกลุ่มเปราะบางทางสังคมที่ได้รับผลกระทบเร็วกว่ากลุ่มอื่น ทั้งจากปัญหาการว่างงาน ภาระหนี้สิน ภาระการดูแลสมาชิกในครอบครัว รวมถึงข้อจำกัดในการปรับตัวกับชีวิตวิถีใหม่ ปัญหาความเครียดในครอบครัวทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการใช้ความรุนแรงในครอบครัว โดยเฉพาะกับเด็ก สตรี คนชรา ซึ่งพบมีรายงานความรุนแรงในครอบครัวในช่วงกักตัวอยู่ในบ้านสูงขึ้นในหลายประเทศ
นพ.จุมภฏกล่าวว่า กรมสุขภาพจิต เล็งเห็นถึงความสำคัญของความสุขในครอบครัวมาโดยตลอด เพราะครอบครัวนั้น เป็นพลังเล็กๆ ที่ยิ่งใหญ่ในการทำให้ชุมชนและสังคม อยู่ดี มีสุข ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 จึงได้ทำการสำรวจความสุขของครอบครัวไทยผ่านทางออนไลน์ และสำรวจอีกครั้งในกลุ่มเปราะบางทางสังคม จากการสำรวจในพื้นที่ระหว่างเดือนเมษายน-พฤษภาคมที่ผ่านมา แบ่งเป็น
1.ผลการสำรวจออนไลน์พบว่า ความเครียดของครอบครัวไทยส่วนใหญ่อยู่ในระดับ ปานกลาง มีสัดส่วนความเครียดของครอบครัวระดับปานกลางร้อยละ 54.13 และมีความเครียดของครอบครัวระดับสูงถึงสูงมากร้อยละ 17.53
และ 2.ผลการสำรวจความสุขของครอบครัวกลุ่มเปราะบางเมื่อลงพื้นที่ พบสัดส่วนครอบครัวที่มีความสุขน้อยหรือน้อยมากร้อยละ 17.2 ซึ่งสูงกว่ากลุ่มที่ทำการสำรวจออนไลน์ในครั้งแรก
“เราต้องจึงเร่งพัฒนา วัคซีนครอบครัว ประกอบด้วย พลังบวก ครอบครัวมองมุมบวกเป็น เห็นทางออกในทุกปัญหาแม้ในยามวิกฤต พลังยืดหยุ่น ครอบครัวที่ปรับตัวได้ ปรับเปลี่ยนเป้าหมาย หรือบทบาทหน้าที่ของสมาชิกในครอบครัวเพื่อช่วยแบ่งเบาภาระที่เกิดขึ้น และ พลังร่วมมือ ครอบครัวที่ปรองดอง เป็นทีม มีน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ในการฟันฝ่าปัญหาอุปสรรค โปรแกรมวัคซีนครอบครัว เป็นชุดกิจกรรมที่ สนุก ง่าย ทำได้ทุกคนทำร่วมกันในครอบครัว เพื่อช่วยให้ครอบครัวมีภูมิคุ้มกันทางจิตใจในการสร้างสุข ลดทุกข์ เป็นเกราะป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในครอบครัว ช่วยให้สามารถฟื้นตัวกลับมาเผชิญปัญหาต่ออย่างเข้มแข็ง และเป็นรากฐานของชุมชนที่เข้มแข็งต่อไป” นพ.จุมภฏกล่าว
ด้าน พญ.ดุษฎี จึงศิรกุลวิทย์ ผู้อำนวยการสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กล่าวว่า วัคซีนครอบครัว เป็นกิจกรรมที่ผู้นำหรือสมาชิกในครอบครัวชวนทำกิจกรรมกันเองในครอบครัว หรืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) (อพม.) และผู้นำชุมชน พาทำกิจกรรมกลุ่มครั้งละ 10-15 ครอบครัว ในครอบครัวกลุ่มเปราะบาง เพื่อเร่งเสริมพลังบวก พลังยืดหยุ่น พลังร่วมมือ
“กิจกรรมต้นแบบ 3 กิจกรรม ได้แก่ 1.กล่องพลังใจ ช่วยเสริมพลังบวก ช่วยให้คนในครอบครัวมองเห็นว่าทุกคนต่างมีข้อดี ถ้าได้ขอบคุณกันและชื่นชมในข้อดีของกัน คนพูดก็สุขใจ คนฟังก็มีกำลังใจ อยากร่วมมือเป็นทีมเดียวกันในการสู้ปัญหา 2.เกมพลังใจ ช่วยเสริมพลังยืดหยุ่น ช่วยให้สมาชิกในครอบครัวฝึกปรับตัว ปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระที่เกิดขึ้น รับฟังและช่วยเหลือกันในการแก้ปัญหา และ 3.ต้นไม้พลังใจ ช่วยเสริมพลังร่วมมือผ่านการสังเกต รับฟัง และไว้ใจกัน ช่วยให้คนในครอบครัวปรองดอง เป็นทีม มีน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ใช้ความเก่งของทุกคนในบ้านมาช่วยกันฟันฝ่าปัญหาอุปสรรค แม้จะปิดตาจนมองไม่เห็น ก็ยังสามารถปลูกต้นไม้ด้วยกันได้” พญ.ดุษฎีกล่าว
พญ.ดุษฎีกล่าวว่า สิ่งที่เรียนรู้ทั้งหมด จะถูกนำกลับไปทำต่อที่บ้านผ่านบันทึกวัคซีนครอบครัวเพื่อให้ครอบครัวฝึกสร้างวัคซีนอย่างต่อเนื่อง จึงจะเกิดภูมิคุ้มกันทางใจอย่างถาวร โดยประชาชนสามารถติดตามผลการดำเนินกิจกรรมวัคซีนครอบครัวในรูปแบบเรียลิตี้ในรายการ “บ้านพลังใจ ตอน บ้านเล็กจอมพลัง” กับครอบครัวกลุ่มเปราะบาง 30 ครอบครัว จาก 3 ตำบล ใน จ.อุบลราชธานี ซึ่งจากผลการดำเนินงานพบว่า สัดส่วนครอบครัวที่มีความเครียดสูงมากมีแนวโน้มลดลง ครอบครัวมีความสุขมากขึ้นจากการเสริมสร้างพลังบวกให้กัน สมาชิกในครอบครัวได้ “ขอบคุณกัน ชื่นชมกัน รู้สึกใกล้ชิดกัน และร่วมมือกัน” มากขึ้น ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการเสริมสร้างวัคซีนใจในครอบครัวให้ครอบครัวแข็งแรงและมีสุขภาพจิตที่ดีต่อไป ทั้งนี้ ครอบครัวหรือชุมชนอาจพัฒนากิจกรรมอื่นๆ เพื่อเสริมสร้างทั้ง 3 พลัง ได้จากวัฒนธรรมหรือภูมิปัญญาท้องถิ่น และเชิญชวนให้เข้ามาร่วมแลกเปลี่ยนผลการนำวัคซีนครอบครัวไปใช้ และร่วมสนุกกับกิจกรรมในเฟซบุ๊กเพจ บ้านพลังใจ https://www.facebook.com/Baanpalangjai/
