โครงการฟันเทียม และโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษา 28 กรกฎาคม 2567 เป็นหนึ่งในโครงการที่มีการดำเนินงานต่อเนื่องยาวนานหลายปี
เริ่มจากโครงการฟันเทียมพระราชทาน ที่ช่วยให้ผู้สูงอายุที่สูญเสียฟันได้มีฟันเทียมไว้บดเคี้ยวอาหาร และเมื่อพบว่าผู้สูงอายุบางส่วนมีสภาพกรามและเหงือกไม่เหมาะกับการใส่ฟันเทียม ก็มีการต่อยอดเป็นโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ จนมาเป็นโครงการฟันเทียม รากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษา ในปัจจุบัน
โดยหลักการ ผู้สูงอายุที่มีปัญหาสูญเสียฟันทั้งปาก สามารถเข้ารับได้ในโรงพยาบาล (รพ.) ของรัฐทุกแห่ง แต่ในทางปฏิบัติ แต่ละ รพ.มีจำนวนการให้บริการแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับความพร้อมด้านอุปกรณ์ จำนวนบุคลากร และความเชี่ยวชาญของทันตแพทย์ของ รพ.นั้นๆ โดยเฉพาะการฝังรากฟันเทียมที่ต้องปักรากฟันเทียมเข้าไปในกระดูกกราม เพื่อใช้เป็นฐานยึดฟันเทียมให้ติดแน่น ส่วนมากมักจะให้บริการใน รพ.จังหวัด เป็นหลัก ส่วน รพ.อำเภอ ก็ขึ้นอยู่กับว่ามีทันตแพทย์ที่เรียนเฉพาะด้านมา หรือผ่านการอบรมมาหรือไม่
รพ.แม่วงก์ เป็นหนึ่งใน รพ.อำเภอ ที่สามารถให้บริการรากฟันเทียมได้ แม้จะเป็น รพ.ขนาดเล็กเพียง 30 เตียง ที่ตั้งก็อยู่ชายขอบของ จ.นครสวรรค์ แต่สามารถให้บริการได้จำนวนมาก บางปีมีจำนวนผู้รับการฝังรากฟันเทียมมากกว่า รพ.อำเภอ ของทั้งจังหวัดรวมกัน
นพ.ประวิทย์ สายคุณากร ผู้อำนวยการ รพ.แม่วงก์ กล่าวว่า แม้ รพ.แม่วงก์ จะเป็น รพ.เล็ก แต่สามารถฝังรากฟันเทียมได้ในปริมาณมาก เหตุผลหลักก็มาจาก ทพ.ปรีดา ประทุมมา หัวหน้ากลุ่มงานทันตกรรม และทีมทันตแพทย์ทุกคนที่มีความรักในงาน โดยเริ่มให้บริการมาตั้งแต่โครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ และดำเนินงานเรื่อยมา
“และเมื่อมีเคสให้ฝังรากฟันเทียมมากๆ ก็เกิดความชำนาญ รู้ว่าแบบไหนดีกับคนไข้ คนไข้ที่ผ่านการฝังรากฟันเทียมแล้วรับรู้ถึงข้อดี ก็เกิดการบอกต่อแบบปากต่อปากจนมีผู้เข้ารับบริการเรื่อยๆ จนสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เห็นถึงความตั้งใจในการทำงาน สนับสนุนเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ 3 มิติด้านทันตกรรมให้ การฝังรากฟันเทียมจึงสะดวกมากยิ่งขึ้น สามารถเช็กมวลกระดูก ตรวจสอบความแม่นยำของตำแหน่งในการฝังรากฟันเทียม สามารถเลือกขนาดของรากฟันเทียมที่เหมาะสม คนที่ไม่เคยใช้รากฟันเทียมมาก่อน จะไม่รู้ว่าสะดวกอย่างไร เพราะการใช้ฟันเทียมทั้งปาก จะเป็นการวางฟันเทียมบนเหงือก เวลาเคี้ยวอาหารแข็งๆ ก็จะเจ็บ เพราะแรงบดเคี้ยวไปกระทบเหงือกโดยตรง บางคนก็หลวม บางคนก็แน่นเกินไป ส่วนรากฟันเทียมเหมือนเป็นเสาค้ำฟันปลอมทั้งปาก แรงกดก็จะไปที่รากฟันและลงไปที่กระดูก ไม่กดทับเหงือก และไม่เจ็บเหงือก ถ้าใครได้ฝังรากฟันเทียมแล้วจะรู้ว่าดีกว่าเดิมมาก คุณภาพชีวิตดีขึ้น มั่นใจในการเคี้ยวอาหาร มั่นใจในการเข้าสังคม มีความสุขในการกิน” นพ.ประวิทย์ กล่าว
นพ.ประวิทย์ กล่าวว่า การมีโครงการฟันเทียม รากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ โดยที่สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) สนับสนุนค่าใช้จ่ายให้ฟรี เป็นเรื่องที่มีประโยชน์อย่างมาก เพราะโครงการนี้ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชนไปได้มาก ยิ่งประชาชนใน อ.แม่วงก์ และอำเภอรอบข้าง ส่วนมากมีอาชีพเกษตรกรรม บางคนรายได้ต่อปีแค่หลักหมื่นบาท ถ้าต้องจ่ายเงินฝังรากฟันเทียมเองคงไม่สามารถทำได้ แต่โครงการนี้ทำให้ประชาชนฟรี
ด้าน ทพ.ปรีดา กล่าวว่า รพ.เข้าร่วมโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ ในปี 2558 ขณะนั้นใช้รากฟันเทียมรุ่น ข้าวอร่อย โดยในช่วงเวลา 2 ปี มีผู้รับบริการ 120 กว่าราย หรือรับการฝังรากฟันเทียมไป 200 กว่าราก
“จากวันนั้นจนถึงปัจจุบัน รพ.แม่วงก์ ให้บริการฝังรากฟันเทียมมาแล้ว 8 ปี คนไข้รุ่นแรกๆ ที่ฝังรากฟัน ปัจจุบันก็ยังสามารถใช้งานได้ดี สภาพเหงือกก็ดีไม่ต่างจากเดิม ขณะที่โครงการใหม่ คือ โครงการฟันเทียม รากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษา ซึ่งเริ่มในเดือนพฤศจิกายน 2565 ขณะนี้ก็ทำการฝังรากฟันเทียมไปแล้วประมาณ 50 ราย หรือ 100 ราก” ทพ.ปรีดา กล่าวพร้อมฝากถึงผู้สูงอายุที่สูญเสียฟัน แต่ไม่กล้าเข้ารับการฝังรากฟันเทียมว่า สันเหงือกของคนเรามีการทรุดตัวทุกปี ถ้าฝังรากฟันเทียมแต่เนิ่นๆ เพื่อใส่ฟันทั้งปาก อย่างน้อยอีก 10 ปีข้างหน้า กระดูกที่รองรับรากฟันก็จะยังมีสภาพไม่ทรุดตัวไปมาก แต่ถ้าปล่อยไว้นาน บางรายที่อายุ 70-80 ปี เหงือกจะแบนมาก ไม่สามารถฝังรากฟันได้ ถ้าปล่อยให้เป็นเช่นนั้นก็จะเป็นเคสที่ยากแล้ว
ทพ.ปรีดา กล่าวว่า ดังนั้น หากมีปัญหาสุขภาพช่องปาก หรือสูญเสียฟันจนทำให้การบดเคี้ยวอาหารมีปัญหา ขอให้เข้าไปปรึกษาทันตแพทย์ในสถานพยาบาลใกล้บ้านก่อน จากนั้นทันตแพทย์จะแนะนำว่าควรดูแลรักษาอย่างไรต่อ ทั้งนี้ รากฟันเทียมมีความปลอดภัยค่อนข้างสูง ตั้งแต่โครงการเก่าๆ ทั่วประเทศไทยมีการฝังรากฟันไปแล้วมากกว่า 3,000 ราย จนถึงวันนี้ไม่มีปัญหา สามารถใช้ชีวิตได้มีคุณภาพมากขึ้น ดังนั้นไม่ต้องกลัว
ทพ.ธนวัฒน์ มหัสฉริยพงษ์ ทันตแพทย์ชำนาญการ รพ.แม่วงก์ กล่าวว่า แม้ปัจจุบันรากฟันเทียมจะมีราคาถูกลงเมื่อเทียบกับอดีต แต่ก็ยังแพงสำหรับชาวบ้าน ทำให้เข้าถึงการรักษายาก เมื่อมีโครงการฟันเทียม รากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ และ สปสช. สนับสนุนค่าใช้จ่ายให้ฟรี ทำให้สถานการณ์ดีขึ้นมาก คนที่ไม่มีโอกาสก็ได้เข้าถึงการรักษาที่มีมาตรฐาน มีคุณภาพชีวิตดีขึ้น
“ถือเป็นเรื่องที่มีประโยชน์มาก เป็นสิทธิพื้นฐานที่มนุษย์คนหนึ่งควรได้ ถ้าไม่มีฟัน การกินอาหารก็บดเคี้ยวยาก ได้สารอาหารไม่ครบ ร่างกายแย่ลง เมื่อมีบริการที่เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานให้ฟรี ก็ทำให้ตัดสินใจรับการรักษาได้เร็วขึ้น ส่งผลดีต่อสุขภาพในระยะยาว และมีความสุขทางด้านสังคม มีความมั่นใจในการพูด ยิ้ม และในฐานะทันตแพทย์รู้สึกดีใจที่ได้ใช้ความสามารถเข้าไปช่วยให้เขาสามารถบดเคี้ยวอาหาร เข้าสังคม พูดได้ชัดขึ้น มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” ทพ.ธนวัฒน์ กล่าวและว่า สำหรับขั้นตอนการเข้ารับบริการรากฟันเทียมก็ไม่ยุ่งยาก คนไข้ที่ใส่ฟันปลอมทั้งปาก สามารถติดต่อที่ฝ่ายเวชระเบียนของ รพ.เพื่อตรวจสอบสิทธิการรักษา ซึ่งขณะนี้ให้บริการเฉพาะสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง หรือ 30 บาท) เท่านั้น จากนั้นเดินไปที่ห้องฟัน แจ้งเจ้าหน้าที่เพื่อซักประวัติ สกรีนโรคประจำตัวเพื่อดูว่าพร้อมเข้าไปตรวจหรือไม่ ถ้าพร้อม ก็เข้าห้องตรวจ ทันตแพทย์จะตรวจประเมินคร่าวๆ ก่อน ถ้าเห็นว่ามีความปลอดภัยต่อการใส่รากฟันเทียม ก็จะส่งเอกซเรย์ 3 มิติ แล้วจัดทำแผนการรักษาว่าต้องฝังรากฟันเทียมไซซ์ไหน มีขนาดกระดูกเหมาะสมหรือไม่ ส่วนกรณีที่คนไข้มีโรคประจำตัวก็จะส่งปรึกษาแพทย์ก่อน ส่วนเกณฑ์การรักษาคือ มีฟันไม่ถึง 16 ซี่ ขากรรไกรบนหรือล่างต้องไม่มีฟันเลย จึงจะได้สิทธิทำรากฟันเทียม หรือกรณีที่ใส่ฟันปลอมอยู่แล้ว แต่หลวมและแก้ไขไม่ได้ก็สามารถฝังรากฟันเทียมได้
ขณะที่ ทพ.คมฤทธิ์ วะราโพธิ์ ทันตแพทย์ รพ.แม่วงก์ กล่าวเพิ่มเติมว่า วัสดุที่นำมาใช้เป็นรากฟันเทียม พัฒนาโดยคนไทยและค่อนข้างปลอดภัย เป็นวัสดุไทเทเนียมที่ไม่เป็นพิษต่อร่างกายมนุษย์ ยึดเกาะกระดูกได้ดี ปัจจุบัน รพ.แม่วงก์ มีทั้งเครื่องมือ วัสดุอุปกรณ์ ทีมแพทย์ พร้อมหมด ขอเพียงให้คนไข้เข้ารับบริการเท่านั้น
ด้าน นางบุญยืน ยอดทองหลาง หนึ่งในผู้สูงอายุที่รับการฝังรากฟันเทียมจาก รพ.แม่วงก์ กล่าวว่า ตนมีอาการโยกและปวดจี๊ดๆ จึงไปถอนฟัน พอไม่มีฟันจะเคี้ยวอะไรก็ไม่ได้ เคี้ยวข้าวก็ไม่แหลก ทันตแพทย์จึงแนะนำให้ฝังรากฟัน ซึ่งในตอนแรกจะไม่ทำ เพราะรู้สึกกลัว แต่พอทำจริงก็ไม่น่ากลัวอย่างที่คิด และเมื่อทำแล้วสามารถกินข้าวได้ดีกว่าเดิม อีกทั้งไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายด้วย ต้องขอบคุณหมออย่างมากที่ช่วยฝังรากฟันเทียมให้
ขณะที่ นายสำรวย ธรรมมุนี คนไข้อีกหนึ่งรายที่รับการฝังรากฟันเทียม กล่าวว่า อายุมากแล้ว ฟันจึงเริ่มมีสภาพไม่ดีต้องถอนฟันออก ถอนไปถอนมาฟันหมดทั้งปาก รู้สึกหมดความมั่นใจ ไม่มีฟันไว้เคี้ยวอาหารแข็งๆ เคี้ยวอะไรก็ไม่ละเอียด ร่างกายก็ซูบลง สุดท้ายจึงไปพบ ทพ.ปรีดา ขอใส่รากฟันเทียม เพราะมั่นใจในฝีมือหมอที่มีมาตรฐานการรักษา และหมอก็ติดตามอาการตลอด
“พอมีฟันก็มั่นใจ เคี้ยวอะไรก็สะดวก ก็แนะนำภรรยาไปฝังรากฟันเทียมด้วย ตอนแรกให้ไปใส่พร้อมกัน ก็ไม่ไป บอกว่าเสียดายฟันเก่า เหลืออยู่ 3 ซี่ ยังจะมาเสียดายอีก แล้วก็บอกต่อคนอื่นๆ น้องสะใภ้ก็แนะนำให้ไป แต่ปัญหาคือ คนไม่ค่อยจะรู้กันว่ามีโครงการแบบนี้ บางคนยังถามอยู่เลยว่าเสียเงินไหม เราก็บอกว่าไม่เสียนะ หมอก็พูดคุยดี ทำดีมากๆ ต้องขอบคุณหมอที่ทำให้มีฟันไว้เคี้ยวอาหารแข็งๆ ได้เหมือนเดิม” นายสำรวย กล่าว
