‘ไรเดอร์’ คุณภาพชีวิตย่ำแย่ ‘ร้อน อุบัติเหตุ ฝุ่น ควัน’ สสส.จับมือภาคีดันสิทธิประโยชน์สุขภาพ
วันนี้ (20 มกราคม 2568) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ ภาคีเครือข่ายแรงงานสองล้อ เปิดเวทีสาธารณะเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายต่อการพัฒนาสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพเฉพาะ สำหรับผู้ประกอบอาชีพด้วยพาหนะสองล้อ เพื่อนำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายต่อผู้บริหาร หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ที่โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร
นางภรณี ภู่ประเสริฐ ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า กลุ่มแรงงานแพลตฟอร์ม (Plaform Labor) ที่ประกอบอาชีพ “ไรเดอร์” หรือ วินมอเตอร์ไซค์ คืออาชีพอิสระที่มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นทวีคูณในช่วงที่ผ่านมา สสส. และภาคีเครือข่ายสำรวจข้อมูลของไรเดอร์ จำนวน 1,108 คน แบ่งเป็น ข้อมูลด้านสุขภาพ พบว่า เคยเจ็บป่วยจากการทำงานร้อยละ 39.8 ข้อมูลด้านการเข้าถึงสิทธิการรักษา พบว่า เข้าถึงสิทธิบัตรทอง ร้อยละ 41.5 เข้าถึงสิทธิประกันสังคม มาตรา 39 ร้อยละ 18.3
ข้อมูลด้านความเสี่ยงในการทำงาน พบว่า เกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน ร้อยละ 10.8 ซึ่งไรเดอร์มีปัญหาสุขภาพสำคัญ 4 เรื่อง 1.ความเครียดจากการเร่งรีบเพื่อให้ได้ค่าตอบแทนที่เพียงพอในแต่ละวัน 2.ความเสี่ยงจากอุบัติเหตุบนท้องถนน และ 3.ปัญหาสุขภาพร่างกาย เช่น ปวดหลัง ปวดเอว ปวดข้อมือ เพราะต้องขับขี่รถเป็นเวลานาน 4.ภาวะเมทาบอลิกซินโดรม (Metabolic Syndrome) คือ ภาวะที่เกิดจากระบบการเผาผลาญของร่างกายทำงานผิดปกติ ทำให้เกิดภาวะอ้วนลงพุง น้ำหนักตัวเกิน น้ำตาลในเลือดสูง ความดันโลหิต ไขมันสูง และไรเดอร์ส่วนใหญ่ไม่รู้สถานะสุขภาพของตนเอง เนื่องจากไม่เคยตรวจสุขภาพ และยังพบว่า การทำงานบนท้องถนนเป็นเวลานาน ต่อเนื่อง ส่งผลกระทบสุขภาพหลายด้านทั้งสายตา หู ปอด เนื่องจากเสียงดังบนท้องและฝุ่นควัน เกิดความเหนื่อยล้าจากการทำงานเป็นเวลานาน
นางภรณี กล่าวว่า สสส.ดำเนินงานขับเคลื่อนด้านสิทธิสุขภาพไรเดอร์มาอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมสุขภาพไรเดอร์ในทุกมิติ ทั้งการป้องกันโรค พัฒนาศูนย์สุขภาพดีวัยทำงาน จัดกลไกเชิงรุกตรวจคัดกรองสุขภาพ รวมถึงพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์สำหรับแรงงานสองล้อ เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ การเข้าถึงสิทธิตามหลักประกันสุขภาพให้ไรเดอร์มีส่วนร่วมในการจัดบริการสุขภาพ นำมาสู่การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาระบบสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพที่ตอบโจทย์ความต้องการของกลุ่มผู้ประกอบอาชีพด้วยพาหนะสองล้อ ครอบคลุม 4 ประเด็น 1.พัฒนาและขับเคลื่อนชุดสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพเฉพาะสำหรับผู้ประกอบอาชีพด้วยพาหนะสองล้อ 2.เสริมพลังและสมรรถนะของเครือข่ายแรงงานสองล้อ ร่วมขับเคลื่อนงานสุขภาพ และสวัสดิการสังคม 3.บูรณาการความร่วมมือภาคีเครือข่ายแรงงานสองล้อหลากหลายภาคส่วน ทั้งในเชิงข้อมูลข่าวสาร บริการ และทรัพยากร ให้สามารถสนับสนุนการดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง 4.พัฒนาองค์ความรู้และรูปแบบการสื่อสารที่ครอบคลุมมิติสุขภาพ และสวัสดิการสังคมที่สอดคล้องกับวิถีแรงงานสองล้อ
“การมีระบบสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพที่เหมาะสม จะช่วยให้ผู้ประกอบอาชีพด้วยพาหนะสองล้อ สามารถทำงานได้อย่างมีความสุขและมีสุขภาพที่ดี นำไปสู่ความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศโดยรวม และสร้างแรงกระตุ้นให้ไรเดอร์และวินมอเตอร์ไซค์ หันมาดูแลสุขภาพของตนเอง ที่เริ่มต้นจากการตรวจสุขภาพ รวมทั้งการเสริมสร้างเครือข่ายให้เกิดการสื่อสารแลกเปลี่ยนความรู้ และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน” นางภรณี กล่าว
นายพงษ์ศักดิ์ สกุลทักษิณ หัวหน้าโครงการ Healthy Rider สถาบันวิจัยและพัฒนานโยบาย (สวน.) กล่าวว่า การขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายต่อการพัฒนาสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพเฉพาะ สำหรับผู้ประกอบอาชีพด้วยพาหนะสองล้อ จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของแรงงานสองล้อในประเทศไทยได้อีกทางหนึ่ง โดยการสร้างความเข้าใจและจัดความร่วมมือต่อเนื่อง ในการพัฒนาสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพสำหรับแรงงานสองล้ออย่างเป็นเจ้าของร่วมกัน และผลักดันนโยบายไปสู่องค์กรที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน หน่วยงานวิชาการ รวมถึงพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพสำหรับแรงงานสองล้อ
“เป้าหมายหลักไม่เพียงแต่แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า แต่ยังมุ่งหวังร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเชิงระบบที่ยั่งยืน โดยคำนึงถึงสุขภาพและความปลอดภัยในการทำงานระยะยาว ที่ครอบคลุมมิติของสิทธิด้านสุขภาพ การคุ้มครองแรงงาน และสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ส่งเสริมสุขภาพ เอื้อต่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของแรงงานสองล้อ ที่เป็นกำลังสำคัญในสังคมไทยต่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน” นายพงษ์ศักดิ์ กล่าว
รศ.ภญ.ยุพดี ศิริสินสุข รองเลขาธิการ สปสช. กล่าวว่า แรงงานสองล้อ มีความเปราะบางด้านสุขภาพ และความเสี่ยงทางสุขภาพแตกต่างจากกลุ่มคนทั่วไป โดยเฉพาะระบบทางเดินหายใจ มะเร็ง และสมอง ฉะนั้นการส่งเสริมให้เข้าถึงบริการที่เหมาะสมและสอดคล้องกับความจำเป็นทางสุขภาพในการทำงานจึงเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งการประชุมครั้งนี้ จะขับเคลื่อน 2 ประเด็น 1.เพิ่มสิทธิประโยชน์ของแรงงานสองล้อ 2.เพิ่มการรับรู้ สร้างเครือข่ายสองล้อช่วยเพื่อน เพราะยังมีอีกหลายคนที่เข้าไม่ถึงข้อมูล โดยเฉพาะเรื่องสิทธิประโยชน์ของหลักประกันสุขภาพ เช่น ถ้ามีสิทธิบัตรทอง แรงงานสองล้อสามารถเดินไปรับบริการฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ที่ร้านยา หรือคลินิกที่อยู่ในระบบของ สปสช. เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย และไม่ทำให้เสียเวลางาน รวมถึงเพิ่มการเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองทางสุขภาพเบื้องต้น โดยหลังจากรับฟังข้อเสนอในวันนี้จะมีการนำเข้าสู่กระบวนการพิจารณาต่อไป เพื่อสร้างความมั่นคงทางด้านสุขภาพอย่างแท้จริง
นางธัญญ์นรี จารุประสิทธิ์ ตัวแทนผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ จ.กระบี่ กล่าวว่า จากสถานการณ์โควิด-19 ทำให้ต้องออกจากงานประจำ และผันตัวมาประกอบอาชีพไรเดอร์ ได้ประมาณมา 5 ปี ในช่วงแรกรายได้ค่อนข้างดี แต่ผ่านไปประมาณ 3 ปี รายได้เริ่มลดลงเพราะลูกค้ามีทางเลือกมากขึ้น และเริ่มส่งผลกระทบต่อสุขภาพ จึงเริ่มทำให้คิดว่ายังจะทำงานนี้ต่อดีหรือไม่ เพราะการทำงานไรเดอร์แทบจะไม่มีเวลาไปตรวจสุขภาพ และตนทำงานวันละไม่ต่ำกว่า10 ชั่วโมง ไปโรงพยาบาลแต่ละครั้งต้องเสียเวลาทั้งวัน จึงเลือกที่จะไม่ไปและทำให้ร่างกายเสื่อมโทรมไม่รู้ตัว ต้องเข้ารักษาตัวที่โรงพยาบาลเพราะติดเชื้อในกระแสเลือดจากการกลั้นปัสสาวะขณะเร่งรีบส่งอาหาร มากถึง 3 ครั้ง
“การมีโครงการ Healthy Rider และเปิดพื้นที่ให้ไรเดอร์ได้มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นในข้อเสนอเชิงนโยบาย ทำให้รู้สึกดีมากๆ เพระปกติไรเดอร์เป็นชนกลุ่มน้อยที่ไม่มีใครสนใจ การมีหน่วยงานอย่าง สสส. เข้ามาให้ความสำคัญเกี่ยวกับเรื่องสุขภาพ ทำให้ไรเดอร์ได้ตรวจสุขภาพ ได้ดูแลรักษาตัวเองจากการทำงานหนักและเหน็ดเหนื่อย จึงทำให้ตนตัดสินใจที่ยังคงทำงานนี้ต่อ และในฐานะที่เรามเป็นแกนนำใน จ.กระบี่ ก็จะส่งต่อองค์ความรู้ที่ได้ให้กับเครือข่ายภาคใต้ต่อไป” นางธัญญ์นรี กล่าว
