รู้จัก PTSD ภาวะจิตเวช หลังเผชิญเหตุการณ์ สะเทือนใจ อันตรายไม่ควรมองข้าม
จากกรณี พลทหารรัฐภูมิ เทพศิริ สังกัดกองร้อยทหารราบที่ 1623 ออกจากที่ตั้งโดยไม่ได้รับอนุญาต ยิงปืนใส่ชาวบ้าน 2 ราย ในอำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์
ท่ามกลางเหตุปะทะชายแดน ความรุนแรงก่อตัวขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แม้แต่ทหารที่อยู่แนวหน้าที่ต้องทนเห็นเหตุการณ์สะเทือนใจซ้ำๆ ซึ่งต้องอาจได้รับการพูดคุย เพื่อเยียวยาทางจิตใจ และภาวะที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดเสมอ คือ PTSD หรือ Post-traumatic stress disorder เป็นภาวะทางจิตเวชอย่างหนึ่ง ซึ่งต้นตอมาจากความเครียดหลังเผชิญเหตุการณ์สะเทือนขวัญ
ลักษณะสำคัญ 3 ด้าน ของ PTSD
1.หลอน (Reexperience) – การรู้สึกถึงประสบการณ์การตกอยู่หรือเสมือนอยู่ในเหตุการณ์รุนแรงที่ประสบมาซ้ำๆ เช่น ภาพเหตุการณ์ในข่าว รูปภาพที่เห็น ผุดขึ้นในในความคิดซ้ำๆ หยุดไม่ได้ มีฝันร้ายเรื่องนั้น
2.เร้า (Hyperarousal) – มีอาการตกใจ ตื่นตัวง่าย อาจมีอารมณ์หงุดหงิด ระแวดระวัง สมาธิไม่ดี นอนหลับยากขึ้น
3.หลบ (Avoidance) – การหลีกเลี่ยงสิ่งเร้าที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์นั้น
อาการที่พบ
- รู้สึกเหมือนเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นซ้ำ เช่น มีอาการฝันร้าย ฝันถึงเหตุการณ์นั้นบ่อย ๆ
- พยายามหลีกเลี่ยงสถานการณ์กระตุ้นเตือนที่ส่งผลต่อจิตใจ เช่น ไม่ไปในสถานที่ที่เคยเกิดเหตุการณ์ พยายามไม่พูดถึง
- อารมณ์ หรือการคิดเปลี่ยนแปลงไปในทางลบ เช่น รู้สึกห่างเหิน ไม่ยินดียินร้าย ไม่สามารถรู้สึกด้านบวกได้
- ตื่นตัวมากเกินปกติ เช่น นอนไม่หลับ กลัวหรือตกใจง่ายกว่าปกติ
- อาจเกิดร่วมกับโรคอื่นๆ เช่น โรคซึมเศร้า การติดแอลกอฮอล์
ทั้งนี้ ด้าน พญ.ดุจฤดี อภิวงศ์ จิตแพทย์ โรงพยาบาลพระรามเก้าให้ข้อมูลไว้ว่า PTSD เป็นภาวะที่ต้องได้รับการดูแล อย่าปล่อยให้ตัวเองหรือคนใกล้ชิดต้องเผชิญกับมันตามลำพัง หากรู้สึกว่ายังรับมือไม่ไหว หรือมีอาการรุนแรงจนกระทบต่อชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เพราะการได้รับการรักษาที่เหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น นอกจากนี้ การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม เช่น การนอนหลับให้เพียงพอ แบ่งเวลาพักระหว่างวัน และพูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้ จะช่วยให้จิตใจกลับมาแข็งแกร่งได้อีกครั้ง
ขอบคุณข้อมูล โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย, เพจเข็นเด็กขึ้นภูเขา
