‘ษัษฐรัมย์’ ฝากจดหมายเปิดผนึก ถึง ‘ตรีนุช’ รมว.แรงงาน ภายใน 120 วัน ชี้ 3 เรื่องเร่งด่วน ‘ประกันสังคม’ สิทธิประโยชน์-การลงทุน-บริหาร ทวงความเป็นธรรมผู้ประกันตน
เมื่อวันที่ 24 กันยายน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เฟซบุ๊กเพจ ‘ประกันสังคมก้าวหน้า’ โดย นายษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กรรมการฝ่ายผู้ประกันตน คณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) ชุดที่ 14 เปิดเผยถึงจดหมายเปิดผนึก ถึง นางสาว ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน
โดยระบุว่า ท่านมีเวลาเพียง 120 วัน ก่อนจะถึงการยุบสภาเลือกตั้งใหม่ คือสิ่งแรกที่ผมอยากจะสื่อสารกับท่านในฐานะคณะกรรมการประกันสังคม ที่กำลังจะผ่านการทำงานร่วมกับสามรัฐมนตรีแรงงาน สามนายกรัฐมนตรี สามปลัดกระทรวง และสามเลขาธิการประกันสังคม ในระยะเวลาเพียง 1 ปี 8 เดือน
120 วันในตำแหน่งของท่าน ท่านคงไม่มีเวลายินดี เฉลิมฉลองและเรียนรู้งาน
จดหมายเปิดผนึกนี้ ผมจึงสื่อสารถึงท่านด้วยความปรารถนาดีต่อการเปลี่ยนแปลงของประกันสังคมในช่วงเวลาที่สำคัญยิ่ง ผมเชื่อว่าสิ่งนี้จะเป็นคำแนะนำที่เป็นประโยชน์มากกว่าลมปากของข้าราชการตำแหน่งสูงที่รายล้อมท่าน และผ่านจำนวนรัฐมนตรีมามากมายกว่าพวกเรานัก
ผมขอเรียบเรียงประเด็นเร่งด่วนของประกันสังคม 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1. สิทธิประโยชน์ 2. การลงทุน และ 3. บริหารสำนักงาน อันนับเป็นเรื่องสำคัญ สำหรับองค์กรที่รับผิดชอบงบประมาณ สวัสดิการ การลงทุนเทียบเท่าประเทศขนาดกลาง
1. ประเด็นด้านสิทธิประโยชน์
สูตรบำนาญสูตรใหม่ : ทดแทนสูตรเก่าซึ่งใช้มานานมากกว่า 25 ปี ซึ่งการคำนวณไม่สอดคล้องกับลักษณะค่าจ้างและการสมทบของผู้ประกันตนไทย สำนักงานได้มีการศึกษาตั้งแต่ปี 2563 แต่ด้วยการขาดการสื่อสารทำให้เกิดความเข้าใจที่ครบถ้วนและแรงจูงใจทางสังคมมากพอ สูตรบำนาญใหม่จึงไม่เคยถูกปรับใช้ อันส่งผลให้ผู้คนจำนวนมากได้รับการคำนวณบำนาญอย่างไม่เป็นธรรม
สูตรบำนาญใหม่จะทำให้ผู้ประกันตนมากกว่า 400,000 คนจาก 800,000 คนที่รับบำนาญอยู่ได้รับบำนาญเพิ่มขึ้น เฉลี่ยคนละ 200 บาทต่อเดือน และในช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี จะมีกระบวนการชดเชยความแตกต่างระหว่างสูตรเก่าและสูตรใหม่ ซึ่งคณะกรรมการได้รับหลักการ ไปแล้วถึงสองครั้ง ทั้งข้อเสนอจากอนุกรรมการสิทธิประโยชน์ แลอนุกรรมการเฉพาะกิจด้านสูตรบำนาญ
สูตรบำนาญใหม่นี้ถูกโจมตีโดยผู้ที่ไม่หวังดี หรือขาดความเข้าใจ รวมถึงความพยายามของระบบราชการบางส่วนที่พยายามเตะถ่วงในกระบวนการต่าง ๆ โดยเฉพาะการทำประชาพิจารณ์ที่คาดหมายจะเริ่มต้นเดือนมิถุนายน กลับเลื่อนมาเริ่มที่ 1 ตุลาคม แต่เราหวังว่าสูตรบำนาญใหม่นี้จะยังคงได้ใช้ ทันในวันที่ 1 มกราคม 2569
นี่ไม่ใช่เป็นการเพิ่มบำนาญ แต่เป็นการคืนความเป็นธรรมสำหรับผู้ประกันตนวัยเกษียณและใกล้เกษียณ ตลอดจนผู้ประกันตนในอนาคตที่มีค่าจ้างยืดหยุ่นก็จะได้รับการคำนวณบำนาญผ่านการปรับอัตราค่าเงินให้เป็นปัจจุบันด้วย
นโยบายการเพิ่มค่าคลอดบุตร ค่าฝากครรภ์ จะช่วยครอบครัวและเด็กเกิดใหม่ราวสองแสนคนต่อปี การทันตกรรมที่จะทำให้การฟันของประกันสังคมเป็นระบบที่ก้าวหน้าที่สุดระบบหนึ่งของโลก ได้ถูกผูกกับเงื่อนไขที่อนุมัติผ่านคณะกรรมการไปแล้ว ได้แก่การปรับเพดานค่าจ้าง เป็น 17,500 บาท
การปรับเพดานค่าจ้างนี้เป้าประสงค์หลักคือฐานคำนวณสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนด้านต่าง ๆ ด้วย เช่น การลาคลอดจะได้รับเงินสูงสุด 8,750 บาท ว่างงานได้สูงสุด 10,500 บาท หรือทำให้ได้บำนาญสูงสุด ราว 8,050 บาทต่อเดือน สิ่งนี้คือสิ่งที่ผ่านคณะกรรมการประกันสังคมแล้ว แต่รอ ครม.รับทราบมาเป็นเวลานานเกือบครึ่งปี
รวมถึงเงินสมทบค้างชำระของรัฐบาล และการทบทวนอัตราการสมทบของรัฐบาลให้สอดคล้แงกับอัตรา 5% ของนายจ้างและผู้ประกันตน
ขณะเดียวกัน นโยบายสิทธิประโยชน์ของ ม.40 ก็ติดค้างในระบบราชการอย่างมาก การชดเชยการตั้งครรภ์ ขยายสิทธิ์ทุพพลภาพตลอดชีวิต หรือ ค่าเดินทางพบแพทย์ สิ่งเหล่านี้ใช้เวลายาวนานอย่างมาก บางเรื่องรอคอยเกิน 1 ปีปฏิทินไปแล้ว
2. ประเด็นด้านบริหารการลงทุน
การบริหารการลงทุนของกองทุนประกันสังคม รวมถึงกองทุนเงินทดแทน แท้จริงแล้วถูกบริหารผ่านกลุ่มคนกลุ่มเดียวนั่นคือ เจ้าหน้าที่และข้าราชการในกองบริหารการลงทุนสำนักงานประกันสังคม ผ่านการตัดสินใจโดยเลขาธิการประกันสังคม ซึ่งที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันระบบนี้ขาดความโปร่งใส ไม่สามารถตรวจสอบได้ ทั้งที่เงินที่สำนักงานบริหารอยู่นั้นเป็นเงินของประชาชน ผมคาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ท่านรัฐมนตรีจะร่วมมือกับทุกภาคส่วนในการปรับปรุงระบบการบริหารการลงทุนให้โปร่งใส มีธรรมาภิบาล
ความสำคัญอันดับแรกคือ ต้องจัดการประเด็นที่ถูกตั้งคำถามเรื่องการทุจริตการลงทุนที่ค้างคาอยู่ให้กระจ่าง โดยเฉพาะการสอบสวนความผิด กรณีประกันสังคมลงทุนในหน่วยลงทุนกองทรัสต์ตึก SKYY9
ปัจจุบันบุคคลที่เกี่ยวข้องในกรณีนี้ หลายรายที่เซ็นใบสั่งซื้อหน่วยลงทุนยังคงได้ดิบได้ดี ได้ขึ้นเงินเดือนมีตำแหน่งใหญ่โต ซึ่งสร้างความไม่สบายใจต่อประชาชนเป็นอย่างยิ่ง กรณีนี้หลังจากมีการสอบสวนเบื้องต้นแล้วพบความผิดปกติ จึงได้มีการตั้งคณะกรรมการสอบความผิดแล้วคณะหนึ่งแต่ต้องชะงักลงเพราะมีผู้ลาออก เป็นเหตุให้ต้องส่งต่อให้เป็นหน้าที่ของรัฐมนตรีกระทรวงแรงงานดำเนินการอย่างเร่งด่วน
คาดว่าเป็นเพราะประกันสังคมติดอยู่ในระบบบริหารแบบระเบียบราชการ ทำให้บ่อยครั้งการลงทุนขาดความโปร่งใส เป็นเหตุให้ถูกตั้งคำถามและถูกทำลายความเชื่อมั่นของกองทุนลงจากการลงทุนที่ผิดพลาด
ผมเข้าใจดีว่าทุกการลงทุนย่อมมีข้อผิดพลาด แต่ไม่สามารถทำความเข้าใจได้ว่าเหตุใดสำนักงานไม่นำข้อผิดพลาดมาเป็นบทเรียน โดยเฉพาะความผิดพลาดที่ทำให้มูลค่าการลงทุนเหลือ 0 บาท เช่น กรณีอสังหาริมทรัพย์เออร์บานา และกรณีที่ผู้จัดการกองทุนประกันสังคมสามารถเลือกซื้อหุ้น EA ได้ในช่วงราคาสูงเฉลี่ย 88 บาท รวมเกือบ 600 ล้านบาทโดยไม่มีใครทราบ ในขณะที่ปัจจุบัน สำนักงานประกันสังคมยังถือหุ้นตัวนี้อยู่ในราคาราว 3 บาทกว่า ไม่ได้ขายออกไปทั้งที่นักลงทุนสถาบันรายอื่นขายไปตั้งนานแล้ว นี่เป็นตัวอย่างเรื่องความไม่โปร่งใสและการขาดระบบตรวจสอบถ่วงดุลระบบราชการ ที่ใครจะสั่งใครเลือกซื้อหุ้นตัวไหนด้วยเงินประชาชนก็ได้
นอกจากนี้ยังมีประเด็นที่ถูกตั้งคำถามจากสังคมอีกมากด้านความโปร่งใส และกระบวนการตัดสินใจลงทุนของกองบริหารการลงทุน สำนักงานประกันสังคม เช่น กรณีหุ้นบางจาก และอื่น ๆ
ที่สำคัญ ไม่เคยมีการรายงานถอดบทเรียนความผิดพลาดเหล่านี้ให้ทางคณะกรรมการหรือสาธารณะรับทราบ ไม่มีการถอดบทเรียนเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของผู้ประกันตน
ทั้งหมดนี้ นำมาสู่ความจำเป็นที่รัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน จะต้องทำงานร่วมกันกับพวกเราในการวางระบบบริหารจัดการที่สามารถตรวจสอบได้ สร้างความโปร่งใสให้กลับมาสู่การลงทุนของกองทุนประกันสังคม
3. ประเด็นด้านบริหารสำนักงาน
ด้านการบริหารสำนักงาน สำนักงานประกันสังคมใช้งบประมาณมากกว่า 5,000 ล้านบาทต่อปี ซึ่งไม่ต้องผ่านสภาผู้แทนราษฎร เป็นสัดส่วนที่สูงเมื่อเทียบกับขนาดสำนักงาน แต่ภายในไส้ในสิ่งที่เราเห็นคือ
งบประมาณด้านประชาสัมพันธ์ 300 กว่าล้าน มากกว่าห้าสิบล้านคืองบประมาณในการผลิตปฏิทิน ที่ผลประชาพิจารณ์ยืนยันถึงความรู้สึกกังวลของประชาชนต่องบประมาณนี้
พร้อมกันนั้นงบประมาณกว่าพันล้านบาทต่อปีที่เป็นงบด้านเทคโนโลยีสารสนเทศก็ยังคงมีปัญหา โดยเฉพาะการส่งมอบงานที่ล่าช้าของ Web Application Mainframe มูลค่า 850 ล้านที่มีค่าปรับวันละ 850,000 บาท ตามสัญญา ความล่าช้านี้สะท้อนความบกพร่องในมาตรฐานการคัดกรองผู้เข้ารับงานหรือไม่ กระบวนการติดตามต่าง ๆ นั้นจำเป็นต้องถอดบทเรียนอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร ก่อนที่จะดำเนินโครงการขนาดใหญ่อื่น ๆ ต่อไป
เวลา 120 วันของรัฐมนตรีแรงงานคนใหม่อาจสั้นเกินไปสำหรับการเปลี่ยนแปลงทุกอย่างในสำนักงานประกันสังคม แต่ยาวนานพอสำหรับการปฏิรูปที่มีความหมาย ประวัติศาสตร์โลกพิสูจน์แล้วว่าผู้นำที่มีวิสัยทัศน์และความกล้าหาญสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้แม้ในเวลาจำกัด และเราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเห็นการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาที่สำคัญของประกันสังคม และประเทศไทย
ทุกความล่าช้าคือเลือดเนื้อน้ำตาของผู้ประกันตน ที่พร้อมจะลุกขึ้นเพื่อทวงความเป็นธรรมตลอดเวลา
