ล้างอาถรรพ์ระดับโลก ทีมแพทย์ทำวิจัยนับปี ได้คำตอบแล้ว กิน KFC แล้วเวรเยินจริงไหม

เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม นพ.ธนัท ตันตินาม แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยศาสตร์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊ก Thanat Tantinam เป็นผลการวิจัยที่ร่วมกับทีมวิจัยหลายท่าน กรณี เกี่ยวกับความเชื่อของบุคคลากรทางการแพทย์ที่ว่า กิน KFC แล้วจะำทให้เวรเยิน

โดยระบุว่า “กิน KFC ก่อนขึ้นเวรแล้วจะเยินจริงมั๊ย?” – ในที่สุดความเชื่อนี้ก็ถูกพิสูจน์ด้วยวิทยาศาสตร์ระดับ RCT แล้วครับ!

เชื่อว่าหมอ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์ในไทยแทบทุกคนต้องเคยได้ยินเรื่อง “ความเชื่อเรื่องอาหารต้องห้ามก่อนขึ้นเวร” โดยเฉพาะ “การกินไก่ทอด KFC” ที่ล่ำลือกันว่าถ้ากินเมื่อไหร่ เวรคืนนั้นจะ ‘เยิน’

เพื่อพิสูจน์ความเชื่อนี้ให้เห็นดำเห็นแดง ผมและทีมศัลยแพทย์จาก โรงพยาบาลพัทลุง ได้ร่วมกันทำวิจัยแบบ Randomized Controlled Trial (RCT) เพื่อทดสอบสมมติฐานนี้อย่างเป็นระบบเป็นครั้งแรกในประเทศไทย! โดยได้รับการตอบรับให้ตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติ Annals of Surgery Open เรียบร้อยแล้วครับ

พวกเราเก็บข้อมูลเวรทั้งหมดในช่วงระยะเวลา 12 เดือน (กรกฎาคม 2566-มิถุนายน 2567) รวมเวรทั้งหมด 345 เวร โดยสุ่มจับฉลากแพทย์เวรออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ในอัตราส่วน 1:1:1

1.กลุ่มควบคุม (Control): กินอาหารตามปกติ หรือไม่กินอะไรเลย
2.กลุ่ม KFC: ทานไก่ทอด KFC ก่อนอยู่เวร
3.กลุ่มไก่ทอดห้าดาว (Five Star): ทานไก่ทอดห้าดาว เพื่อเปรียบเทียบดูว่าผลลัพธ์เป็นเพราะ “แบรนด์” หรือผลจาก “ประเภทอาหาร” (ทำหน้าที่เหมือนกลุ่มควบคุมที่เป็น Active Comparator)

ผลลัพธ์ : เมื่อนำปริมาณงานมาผ่านการวิเคราะห์ทางสถิติ ผลปรากฏว่า “ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเลยในทุกด้าน” ดังนี้

• ปริมาณงานรวม (Total Workload) : ค่ามัธยฐาน (Median) อยู่ที่ 14 เคส (กลุ่มควบคุม) vs 16 เคส (KFC) vs 14 เคส (ห้าดาว) -> ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (p = 0.22)
• จำนวนเคสผ่าตัดฉุกเฉิน (Operations performed) : ค่า Median อยู่ที่ 6 ครั้ง (กลุ่มควบคุม) vs 7 ครั้ง (KFC) vs 6 ครั้ง (ห้าดาว) -> ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (p = 0.71)
• เคสปรึกษาคนไข้ (Consultations attended) : ค่า Median อยู่ที่ 7 ครั้ง (กลุ่มควบคุม) vs 8 ครั้ง (KFC) vs 6 ครั้ง (ห้าดาว) แม้ว่าค่าภาพรวมทางสถิติจะปริ่มๆ ที่ p = 0.046

แต่เมื่อพวกเราวิเคราะห์เปรียบเทียบ pairwise อย่างละเอียด (Post-hoc Dunn’s test with Bonferroni correction) พบว่า ทั้งกลุ่มกิน KFC และกลุ่มกินไก่ทอดห้าดาว ไม่ได้มีจำนวนเคสปรึกษาแตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญเลย (ความแตกต่างทางสถิติเกิดขึ้นเฉพาะระหว่างแบรนด์ไก่ทอดสองแบรนด์ด้วยกันเอง ซึ่งน่าจะเป็นเพียงความบังเอิญทางสถิติเท่านั้น

ความรุนแรงของเคสผ่าตัด : ปริมาณการเสียเลือดในห้องผ่าตัด (Estimated blood loss; p=0.86) และระยะเวลาในการผ่าตัดสะสมต่อเวร (Operative time; p=0.55) เท่ากันหมดในทุกกลุ่ม

ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อพวกเรานำข้อมูลไปเข้าแบบจำลองสถิติชั้นสูงเพื่อปรับปัจจัยรบกวน (Linear Mixed-Effects Model) โดยคุมตัวแปรเรื่องประเภทวันอยู่เวร (วันธรรมดา vs วันหยุด) และประวัติความเร็วในการผ่าตัด/ปริมาณงานของศัลยแพทย์แต่ละท่าน ก็ยืนยันตรงกันว่า อาหารที่กินไม่มีผลกระทบใดๆ ต่อปริมาณงานในเวรเลย

แต่ความเชื่อหยั่งรากลึกกว่าที่คิดครับ (Belief Perseverance) โดย อีกเรื่องที่น่าสนใจมากคือก่อนและหลังจบงานวิจัยนี้ ผู้วิจัยได้วัด “ระดับความเชื่อเรื่องอาหารต่อความเยิน” ของศัลยแพทย์ที่เข้าร่วมวิจัยทั้ง 5 ท่าน (สเกล 0-10 คะแนน) ผลคือศัลยแพทย์ทุกคนลดระดับความเชื่อลงคนละ 1 คะแนนถ้วน ปรากฏการณ์นี้แสดงให้เห็นว่า ความเชื่อทางวัฒนธรรมที่ฝังรากลึกนั้นเปลี่ยนแปลงได้ยากและใช้เวลา แม้จะมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มาวางอยู่ตรงหน้า แต่การทดลองกับตัวเอง น่าจะเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการทลายความเชื่อนี้ลงได้จริงครับ

หมายเหตุ : ในการวิเคราะห์หลัก ผู้วิจัยได้ทำการคัดแยกเวรที่มีแพทย์ประจำบ้านออก 32 เวร เพื่อป้องกันไม่ให้ชั่วโมงและรูปแบบการทำงานของแพทย์ประจำบ้านรบกวนข้อมูลภาระงานที่แท้จริงของสตาฟฟ์เวรเดี่ยว เหลือเวรที่นำมาวิเคราะห์หลัก 313 เวร แต่ผู้วิจัยก็ได้ทำ Sensitivity Analysis โดยรวบรวมข้อมูลครบทั้ง 345 เวรด้วย เพื่อพิสูจน์แนวโน้มของผลลัพธ์ ซึ่งได้ผลออกมาตรงกันครับ

โดยสรุป พวกเราได้ทำวิจัยเพื่อล้างมลทินให้ KFC แล้วครับ – KFC ไม่ได้ทำให้เวรเยิน!

คืนนี้บุคลากรทางการแพทย์ทุกท่าน ก็สั่ง KFC มากินเพื่อพิสูจน์สิ่งนี้กันได้ด้วยตัวเองอย่างสบายใจได้แล้วนะครับ

อ่านรายละเอียดงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่วารสาร Annals of Surgery (Open) : https://www.ovid.com/…/as9.0000000000000694~the

คณะผู้วิจัย : นพ.ธนัท ตันตินาม, พญ.สินีนาฏ หงส์เลิศกวิน, นพ. ศุภณัฐ วงศานุพัทธ์, นพ.ธวัชชัย ตรีรัตนวิกรานต์, พญ.ปัตติยา กมลเจริญ, นพ.เอกวิทย์ ศรีมณีรักษ์, พญ.เมธปิยา ศิริพูนทรัพย์, และ นพ.ธวัชชัย พูนแก้ว

อย่างไรก็ตาม ความเชื่อดังกล่าวสั่นสะเทือนถึงขนาดที่ แบรนด์ไก่ทอดชื่อดังอย่าง KFC ถึงกับออกเมนูล้า’อาถรรพ์เลยทีเดียว

ขอบคุณข้อมูลจาก เฟซบุ๊ก Thanat Tantinam

ดูข่าวที่เกี่ยวข้อง –