แพทย์ มช. เปิด5สัญญาณเตือน เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ อย่าคิดแค่หน้ามืด แม้หายแต่อย่าชะล่าใจ

 

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม งานสื่อสารองค์กร งานประชาสัมพันธ์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เผยแพร่ข้อมูล ระบุว่า สมองของเราจำเป็นต้องได้รับเลือดและออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถทำงานได้ตามปกติ หากเกิด ภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ (Cerebral hypoperfusion) อาจทำให้การทำงานของสมองผิดปกติชั่วคราว และหากเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงมากหรือเป็นเวลานาน อาจนำไปสู่การหมดสติหรือเกิดความเสียหายต่อสมองแบบถาวรได้

ภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ภาวะขาดน้ำ ความดันโลหิตต่ำ โรคหัวใจขาดเลือด หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคของหลอดเลือดตีบตัน หรือการที่เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองบางส่วนได้ตามปกติ

ต่อไปนี้คือ 5 อาการและสัญญาณสำคัญ ที่อาจบ่งบอกว่าเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ

1. มีอาการผิดปกติทางระบบประสาทเกิดขึ้นเฉียบพลัน

อาการผิดปกติทางระบบประสาทที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน อาจเป็นสัญญาณว่าเลือดที่ไปเลี้ยงสมองบางส่วนลดลง จึงเกิดอาการแสดงทางสมองในส่วนที่เลือดไปเลี้ยงลดลง
อาการเตือนที่สำคัญ ได้แก่

• พูดไม่ชัด พูดลำบาก หรือพูดตะกุกตะกัก
• ใบหน้าเบี้ยว หรือมุมปากตก
• แขน ขา หรือใบหน้าข้างใดข้างหนึ่งอ่อนแรงหรือชา
• เสียการทรงตัวอย่างเฉียบพลัน หรือเดินเซอย่างต่อเนื่อง
• เห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็นอย่างเฉียบพลัน
• สับสนเฉียบพลัน

อาการเหล่านี้มีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากอาจเป็นสัญญาณของ ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (Transient cerebral ischemic attack, TIA) หรือ โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงอาการจากความดันโลหิตต่ำเท่านั้น

หากมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ควรไปโรงพยาบาลทันที แม้ว่าอาการจะหายไปเองภายในเวลาไม่กี่นาทีก็ตาม

สามารถจำสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมองได้ด้วยหลัก “BE FAST

• B – Balance: เสียการทรงตัวอย่างเฉียบพลัน
• E – Eyes: การมองเห็นผิดปกติอย่างเฉียบพลัน
• F – Face: ใบหน้าเบี้ยว มุมปากตก
• A – Arm: แขนหรือขาอ่อนแรง
• S – Speech: พูดไม่ชัด หรือพูดลำบาก
• T – Time: รีบไปโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

2. หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นลม

หนึ่งในอาการเริ่มต้นที่พบบ่อยเมื่อเลือดไปเลี้ยงสมองลดลง คืออาการหน้ามืดหรือรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นลม
ผู้ที่มีอาการอาจรู้สึกว่า

• หน้ามืด วูบ หรือเหมือนกำลังจะหมดสติ
• รู้สึกโคลงเคลงหรือไม่มั่นคง
• รู้สึกเหมือนภาพหรือสติกำลังจะดับลง

ภาวะนี้เรียกว่า Presyncope หรือภาวะเกือบเป็นลม ซึ่งเกิดจากเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงมากพอที่จะทำให้เกิดอาการ แต่ยังไม่ถึงขั้นหมดสติ

3. ตามัว มองเห็นภาพมืดลง หรือมองเห็นภาพแคบลง

เมื่อเลือดไปเลี้ยงสมองลดลง อาจเกิดความผิดปกติของการมองเห็นชั่วคราว เช่น

• ตามัวอย่างกะทันหัน
• ภาพค่อย ๆ มืดหรือจางลงในหลักวินาทีหรือนาที
• มองเห็นภาพแคบลงคล้ายมองผ่านอุโมงค์ (Tunnel vision)
• รู้สึกว่าสิ่งรอบตัวกำลังมืดลง

อาการเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นในช่วงก่อนเป็นลม และอาจเป็นสัญญาณเตือนว่ากำลังจะหมดสติ

4. เหงื่อออก ตัวซีด

บางครั้งสัญญาณของเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงอาจถูกสังเกตเห็นโดยคนรอบข้างก่อนที่ผู้ป่วยจะรู้ตัว
ก่อนที่จะเป็นลม ผู้ป่วยอาจมีอาการ

• หน้าซีดหรือตัวซีด
• เหงื่อออกมากผิดปกติ
• รู้สึกอ่อนแรงหรือไม่สบายตัวอย่างกะทันหัน
• อาการเหล่านี้เกิดจากการตอบสนองของระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้ความดันโลหิตและบางครั้งอัตราการเต้นของหัวใจลดลง

หากอาการเหล่านี้เกิดร่วมกับหน้ามืดหรือการมองเห็นเริ่มมืดลง อาจเป็นสัญญาณเตือนว่ากำลังจะเป็นลม

5. ระดับความรู้สึกตัวลดลงหรือหมดสติ

หากเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงมาก ผู้ป่วยอาจเริ่มมีระดับความรู้สึกตัวลดลง ตอบสนองช้าลง หรือหมดสติ

Syncope หรือภาวะเป็นลมหมดสติ คือการสูญเสียความรู้สึกตัวชั่วคราว ที่สัมพันธ์กับการที่เลือดไปเลี้ยงสมองโดยรวมลดลงชั่วคราว โดยทั่วไปผู้ป่วยจะสามารถฟื้นกลับมาได้เองค่อนข้างรวดเร็ว

อย่ามองข้าม แม้อาการจะหายไปแล้ว

หากมีอาการหรือสัญญาณที่อาจบ่งบอกถึงภาวะเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินและค้นหาสาเหตุ แม้ว่าอาการจะหายและกลับมาเป็นปกติแล้วก็ตาม

เนื่องจากอาการที่เกิดขึ้นเพียงชั่วคราว อาจเป็นสัญญาณเตือนของความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ เช่น ความดันโลหิตผิดปกติ หัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคหัวใจ หรือความผิดปกติของหลอดเลือดสมอง ซึ่งบางภาวะอาจนำไปสู่เหตุการณ์ที่รุนแรงกว่าในอนาคตได้

การตรวจพบสาเหตุตั้งแต่ระยะที่ยังเป็นเพียงสัญญาณเตือน อาจช่วยให้มีโอกาสป้องกันและรักษาได้ทันท่วงที ก่อนที่จะเกิดความเสียหายที่รุนแรงหรือสายเกินกว่าจะแก้ไข

ดังนั้น “อาการหายแล้ว” ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความผิดปกติเสมอไป หากมีอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน เป็นซ้ำ หรือไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ควรได้รับการประเมินจากแพทย์อย่างเหมาะสม

สรุป 5 สัญญาณสำคัญที่ควรรู้

สมองต้องการเลือดไปเลี้ยงอย่างต่อเนื่อง เมื่อเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ร่างกายอาจส่งสัญญาณเตือนออกมา ได้แก่

• มีอาการผิดปกติทางระบบประสาทเกิดขึ้นเฉียบพลัน
• หน้ามืด เวียนศีรษะ หรือรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นลม
• ตามัว ภาพมืดลง หรือมองเห็นภาพแคบลงอย่างฉับพลัน
• เหงื่อออก ตัวซีดผิดปกติ
• ระดับความรู้สึกตัวลดลงหรือหมดสติ

อ่านเพิ่มเติม