รพ.นพรัตน์ พัฒนานวัตกรรม ‘ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม’ ด้วยเทคโนโลยีหุ่นยนต์ ลดเสียเลือด 4 เท่า ผู้ป่วยฟื้นไว
เมื่อวันที่ 15 กันยายน นพ.อัครฐาน จิตนุยานนท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย ทำให้โรคข้อเข่าเสื่อมเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่พบมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น น้ำหนักตัวเกินหรือมีพฤติกรรมใช้ข้อเข่าไม่เหมาะสม ผู้ป่วยมักมีอาการปวด ข้อเข่าผิดรูป และเคลื่อนไหวลำบาก ส่งผลต่อการดำเนินชีวิต คุณภาพชีวิต ตลอดจนเพิ่มภาระการดูแลของครอบครัวและระบบบริการสุขภาพ สำหรับผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมระยะสุดท้ายที่รักษาด้วยยา การทำกายบริหาร และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้วอาการไม่ดีขึ้น อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดด้วยวิธีเดิมยังมีข้อจำกัดด้านความแม่นยำในการตัดแต่งกระดูกและการวางตำแหน่งข้อเข่าเทียม ซึ่งอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพการรักษาและการฟื้นตัวของผู้ป่วย
กรมการแพทย์ โดยโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี จึงนำเทคโนโลยีหุ่นยนต์มาช่วยในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม เพื่อให้ศัลยแพทย์สามารถวางแผนการผ่าตัดจากข้อมูลเฉพาะบุคคล ตัดแต่งแนวกระดูกและวางตำแหน่งข้อเข่าเทียมได้อย่างถูกต้องแม่นยำ รวมทั้งปรับสมดุลข้อเข่าให้เหมาะกับสรีระของผู้ป่วย ช่วยลดความคลาดเคลื่อน ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อและการเสียเลือด หุ่นยนต์จะทำงานภายใต้การควบคุมของศัลยแพทย์ โดยแสดงข้อมูลบนหน้าจอแบบเรียลไทม์ และช่วยควบคุมอุปกรณ์ไม่ให้ออกนอกตำแหน่งที่กำหนดไว้
“จึงเป็นการผสานความเชี่ยวชาญของศัลยแพทย์เข้ากับความแม่นยำของเทคโนโลยี เพื่อเพิ่มคุณภาพและความปลอดภัยในการรักษา ตลอดจนส่งเสริมให้ผู้ป่วยฟื้นตัวและกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้น ผลงานดังกล่าวได้รับรางวัลบริการภาครัฐ (TPSA) ประจำปี พ.ศ. 2569 ประเภทนวัตกรรมการบริการ ระดับดี จากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) นับเป็นผลจากการพัฒนาเทคโนโลยีและรูปแบบบริการที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการรักษา ควบคู่กับการสร้างโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์ขั้นสูงได้อย่างเท่าเทียม” นพ.อัครฐาน กล่าว
ด้าน นพ.ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กล่าวว่า ผลงานดังกล่าวดำเนินการโดยภาควิชาออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี และมีนายแพทย์เจริญวัฒน์ อุทัยจรัสรัศมี นายแพทย์เชี่ยวชาญ เป็นอาจารย์แพทย์เจ้าของผลงาน ร่วมกับนางสาววันดี ทองสุด พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ และทีมสหวิชาชีพ โรงพยาบาลเริ่มให้บริการการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมด้วยการใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2564 เป็นต้นมา โดยให้บริการแก่ผู้ป่วยทุกสิทธิการรักษาและไม่มีการเก็บค่าใช้จ่ายส่วนเกินจากการใช้เทคโนโลยีดังกล่าว เพื่อสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่มีคุณภาพและได้มาตรฐานสูงสุด ณ ปัจจุบัน
“ผลการดำเนินงานในปี พ.ศ. 2568 พบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมด้วยการใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยในการผ่าตัดนั้น มีระดับความปวดในวันจำหน่ายเฉลี่ย 2.15 คะแนน เทียบกับ 2.58 คะแนนในกลุ่มผ่าตัดแบบวิธีการเดิมและแบบใช้คอมพิวเตอร์นำวิถี ผู้ป่วยสามารถงอเข่าได้อย่างน้อย 90 องศาในวันจำหน่าย และเดินด้วยอุปกรณ์ช่วยเดินภายใน 2 วันหลังผ่าตัด ได้ร้อยละ 100
ที่สำคัญคือผู้ป่วยที่ต้องได้รับเลือดภายหลังจากผ่าตัดลดลงจากร้อยละ 12 เหลือร้อยละ 3 หรือลดลง 4 เท่า ไม่พบการติดเชื้อแผลผ่าตัด ข้อเข่าเทียมเคลื่อนหลุด ลิ่มเลือดอุดตัน หรือภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ รวมทั้งไม่พบการกลับเข้ารักษาซ้ำภายใน 28 วัน โรงพยาบาลให้บริการแก่ผู้ป่วยทุกสิทธิการรักษาโดยไม่มีการเก็บค่าใช้จ่ายส่วนเกินจากการใช้เทคโนโลยีดังกล่าวนี้ เพื่อหวังเป็นอย่างยิ่งในการให้ผู้ป่วยกลับมาเดินได้ และสามารถกลับไปใช้ชีวิตที่มีคุณภาพได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง” นพ.ปิยวัฒน์ กล่าว 
