‘ษัษฐรัมย์’ เผยคน 1% อยากเปลี่ยนที่เลือกตั้งประกันสังคม เหตุไม่ได้เป็นคนเลือกเอง ชี้ไม่เป็นภาระสปส.
ภายหลังการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม หรือบอร์ดประกันสังคม ถูกเลื่อนจากวันที่ 27 กันยายน เป็นวันที่ 11 ตุลาคม 2569 ส่งผลให้ผู้มีสิทธิบางส่วนได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงกำหนดวันเลือกตั้ง โดยเฉพาะผู้ที่อาจไม่ได้อยู่ในพื้นที่ตามหน่วยเลือกตั้งที่ปรากฏในระบบนั้น
ล่าสุด เมื่อวันที่ 28 กันยายน รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ผู้นำทีมประกันสังคมก้าวหน้า และอดีตคณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) ชุดที่ 14 ให้สัมภาษณ์ ‘มติชน’ ถึงประเด็นดังกล่าวว่า การเลื่อนวันเลือกตั้งออกไปส่งผลกระทบต่อแผนการเดินทางและการใช้สิทธิของผู้มีสิทธิเลือกตั้งบางส่วน เนื่องจากผู้มีสิทธิบางคนอาจไม่ได้อยู่ในพื้นที่ที่ตนเองเคยลงทะเบียนหรือมีชื่ออยู่ในหน่วยเลือกตั้ง โดยเฉพาะข้อเท็จจริงที่ว่า ผู้มีสิทธิประมาณ 90% ไม่ได้เป็นเลือกหน่วยเลือกตั้งด้วยตัวเอง
“ปัญหาส่วนหนึ่งเกิดจากข้อมูลที่อยู่ของผู้มีสิทธิในระบบอาจไม่ใช่ที่อยู่ปัจจุบัน และในกรณีที่ไม่มีการเลือกหน่วยเลือกตั้งด้วยตัวเอง ระบบจะกำหนดหน่วยเลือกตั้งตามข้อมูลที่มีอยู่ โดยอาจอ้างอิงกับสถานที่ตั้งของบริษัทหรือนายจ้าง ยกตัวอย่างเช่น ผู้ประกันตนบางรายอาจทำงานอยู่จังหวัดราชบุรี แต่สิทธิเลือกตั้งกลับอยู่ที่ศรีราชา เนื่องจากข้อมูลที่ใช้กำหนดหน่วยเลือกตั้งไม่ได้สะท้อนพื้นที่ที่ผู้ประกันตนปฏิบัติงานหรือพักอาศัยอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งมีผู้ได้รับผลกระทบจำนวนมาก” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวว่า ในช่วงเวลาประมาณ 2 สัปดาห์ก่อนการเลือกตั้งสำนักงานประกันสังคม (สปส.) สามารถเปิดให้ผู้มีสิทธิเข้ามาแสดงความจำนงหรืออัพเดตหน่วยเลือกตั้งที่ต้องการใช้สิทธิได้อีกครั้ง เพื่อให้ข้อมูลสะท้อนความต้องการและสถานการณ์ปัจจุบันของผู้มีสิทธิมากขึ้น
“ถ้ามีเวลา 2 สัปดาห์ คิดว่าต้องเคลียร์เรื่องนี้ ซึ่งระบบที่มีอยู่ ก็อยู่ในวิสัยที่จะจัดการได้” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวต่อว่า ปัจจุบันมีการเตรียมบัตรเลือกตั้งและศักยภาพในการจัดการเลือกตั้งไว้เพียงพอ โดย สปส.ประเมินว่า หากมีผู้มาใช้สิทธิเต็มที่ น่าจะอยู่ที่ประมาณ 30% ของผู้มีสิทธิทั้งหมด ดังนั้น หากมีการปรับเปลี่ยนหน่วยเลือกตั้งเพิ่มเติมในช่วงเวลาที่เหลือ จึงมองว่าระบบและความพร้อมในการจัดการยังสามารถรองรับได้ ภายในช่วง 1 สัปดาห์ก่อนถึงวันเลือกตั้ง ควรเปิดให้ผู้มีสิทธิเข้ามาอัพเดตหน่วยเลือกตั้งที่ประสงค์จะใช้สิทธิอีกครั้ง โดยผู้ที่ไม่ได้เข้ามาแก้ไขข้อมูลก็ยังคงใช้หน่วยเลือกตั้งเดิม ส่วนผู้ที่เข้ามาอัพเดตข้อมูลแล้ว สปส.สามารถปรับปรุงรายชื่อและประสานข้อมูลไปยังหน่วยเลือกตั้งต่างๆ
“ภาระของประกันสังคม คือ พอได้ข้อมูลที่อัพเดตแล้ว ก็ทำการแก้ไขรายชื่อ และประสานไปยังหน่วยเลือกตั้งต่างๆ ถ้าเขาไม่มาอัพเดตก็ใช้ข้อมูลเดิม ภาระของประกันสังคมก็เพียงแค่การทำรายชื่อให้ 5,000 หน่วยเลือกตั้ง ไม่ได้เป็นสิ่งที่หนักหนาเกินไปสำหรับสปส.” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวว่า สำหรับผู้แทนฝ่ายนายจ้างหรือผู้ประกอบการ อาจมีรายละเอียดด้านเอกสารที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติม เนื่องจากการเลื่อนวันเลือกตั้งอาจทำให้เอกสารบางรายการที่กำหนดอายุไว้ไม่เกิน 6 เดือนเกิดปัญหาเรื่องระยะเวลา จึงเสนอให้กำหนดจุดตัด (Cut-off ) เดิมเป็นวันที่ 27 กันยายน 2569 และถือเอกสารที่มีอายุไม่เกิน 6 เดือนตามวันดังกล่าวต่อไป เพื่อไม่ให้ผู้ประกอบการบางรายต้องดำเนินการขอเอกสารใหม่และมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
“แนวทางดังกล่าวสามารถดำเนินการได้ภายในระยะเวลาประมาณ 2 สัปดาห์ที่เหลืออยู่ และคงไม่เป็นภาระที่หนักเกินไปสำหรับ สปส. หากมีการวางระบบและกำหนดเงื่อนไขการปรับปรุงข้อมูลให้ชัดเจน” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
เมื่อถามถึงกรณีที่หากไม่สามารถเปิดให้ผู้มีสิทธิปรับเปลี่ยนหน่วยเลือกตั้งได้ และต้องใช้สถานที่เดิมที่กำหนดไว้ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวว่า สิ่งสำคัญคือ สปส.ควรปรับมุมมองในการจัดการเลือกตั้ง โดยต้องคำนึงถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นกับผู้ประกันตนจากการเลื่อนวันเลือกตั้งด้วย จากการติดตามการสื่อสารของผู้บริหารในระดับพื้นที่บางส่วนในช่วงที่ผ่านมา พบว่ามีมุมมองที่ต้องการให้การเลือกตั้งดำเนินการให้แล้วเสร็จ แต่การจัดการเลือกตั้งควรต้องคำนึงถึงผู้ประกันตนซึ่งเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้งอยู่ด้วย
“การเลื่อนวันและเวลาการเลือกตั้งย่อมส่งผลกระทบต่อแผนและการใช้สิทธิของประชาชน จึงควรนำประเด็นดังกล่าวมาพิจารณาในการออกแบบเงื่อนไขและการบริหารจัดการเลือกตั้ง” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวว่า สำหรับผู้ประกันตน เสนอให้กำหนดเงื่อนไขสำหรับการอัพเดตสถานที่เลือกตั้ง โดยผู้ที่จะเข้ามาเปลี่ยนหรืออัพเดตสถานที่เลือกตั้งอาจมีจำนวนประมาณหลักแสนคน หรือประมาณ 1% ของผู้มีสิทธิทั้งหมด จึงมองว่าไม่น่าจะเป็นภาระหนักเกินไปหากมีการออกแบบระบบให้รองรับการปรับปรุงข้อมูลในช่วงเวลาที่เหลือ
ถามต่อว่าการให้ผู้ประกันตนเปลี่ยนสถานที่เลือกตั้งได้ จะกระทบกฎหมาย หรือคำสั่งศาลในการให้ยกเลิกการลงทะเบียนเลือกตั้งหรือไม่ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าวว่า ไม่เกี่ยวข้องกัน เนื่องจากมองว่าเป็นการอัพเดตสถานที่เลือกตั้งในช่วงเวลาที่มีการเลื่อนวันเลือกตั้ง และเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้มีสิทธิซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นผู้เลือกหน่วยเลือกตั้งด้วยตัวเอง สามารถแจ้งความประสงค์ให้ข้อมูลเป็นปัจจุบันได้
“การอัพเดตสถานที่มีความสำคัญ เพราะต้องยอมรับว่า 90% ของผู้ประกันตนนั้น เขาไม่ได้เลือกสถานที่เอง ฉะนั้นเขาควรจะได้สิทธิใน 2 สัปดาห์นี้” รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ กล่าว
