‘ษัษฐรัมย์’ ชงเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมออนไลน์ปี 2572 แก้คำตอบ-ถ่ายภาพผลลงคะแนนได้ ชี้ต้องฟื้นเชื่อมั่นระบบ เล็งใช้รูปแบบไฮบริดช่วงแรก
เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม นายษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ผู้นำทีมประกันสังคมก้าวหน้า และอดีตคณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) ชุดที่ 14 ให้สัมภาษณ์ถึงข้อเสนอของทีมประกันสังคมก้าวหน้าในการจัดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมผ่านระบบออนไลน์ว่า แนวคิดการเลือกตั้งออนไลน์ยังไม่สามารถนำมาใช้ในการเลือกตั้งวันที่ 11 ตุลาคมที่จะถึงนี้ได้ เพราะการจัดการไม่ทันภายในระยะเวลา 10 วัน แต่สำนักงานประกันสังคม (สปส.) มีการศึกษาความเป็นไปได้ในเรื่องนี้มาระยะหนึ่งแล้ว โดยข้อจำกัดสำคัญคือระบบที่ สปส. มีอยู่เดิมอาจยังไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้สิทธิได้เพียงพอ จึงจำเป็นต้องมีการวางระบบและพัฒนากลไกให้มีความรัดกุมและโปร่งใส
นายษัษฐรัมย์ กล่าวว่า เหตุผลที่เสนอให้มีการเลือกตั้งออนไลน์ เนื่องจากหลายประเทศมีการนำระบบดังกล่าวมาใช้แล้ว รวมถึงในประเทศไทยเองก็มีตัวอย่างการใช้กระบวนการออนไลน์ในหลายองค์กร อาทิ สหกรณ์ธรรมศาสตร์ ซึ่งมีการบริหารจัดการเงินลงทุนมูลค่าหลายหมื่นล้านบาท รวมถึงกระบวนการสรรหาและเสนอชื่อคณบดีในบางสถาบันที่ใช้ระบบออนไลน์เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ จึงสะท้อนให้เห็นว่าการลงคะแนนผ่านระบบดิจิทัลสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ หากมีการออกแบบระบบที่เหมาะสม
“สำหรับรูปแบบการเลือกตั้งออนไลน์ สามารถออกแบบให้ผู้ใช้สิทธิลงคะแนนและปรับเปลี่ยนการตัดสินใจได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด เช่น การเลือกตั้งที่เปิดโอกาสให้เลือกผู้แทนได้ 7 คน ผู้ใช้สิทธิอาจเลือกเพียง 1 คนก่อน และสามารถกลับมาแก้ไขการลงคะแนนได้ โดยระบบอาจมีฟังก์ชันแสดงผลหรือหลักฐานการลงคะแนนในรูปแบบที่ผู้ใช้สิทธิสามารถบันทึกภาพหน้าจอไว้ได้ ลงคะแนนเสร็จจะเอาไปโพสต์ภาพก็ได้” นายษัษฐรัมย์ กล่าว
นายษัษฐรัมย์กล่าวว่า การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมเป็นกระบวนการที่สะท้อนเสียงของผู้ประกันตนและนายจ้าง ซึ่งการเพิ่มช่องทางออนไลน์จะช่วยขยายการมีส่วนร่วมของประชาชน ทำให้ผู้มีสิทธิสามารถเข้าถึงการเลือกตั้งได้สะดวกขึ้น และอาจเป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาการมีส่วนร่วมผ่านช่องทางดิจิทัลในกระบวนการอื่นๆ ของสำนักงานประกันสังคมด้วย
“เรื่องการเลือกตั้งออนไลน์เป็นสิ่งที่มีการศึกษามาก่อนแล้ว แต่สิ่งสำคัญคือการฟื้นฟูความเชื่อมั่น ต้องทำให้ผู้ประกันตนมั่นใจว่าระบบสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความโปร่งใส เพราะเมื่อบอร์ดประกันสังคมมาจากการเลือกตั้ง และประเด็นอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้รับการจัดการอย่างชัดเจนแล้ว ก็จำเป็นต้องพิจารณาพัฒนารูปแบบการเลือกตั้งให้ตอบโจทย์มากขึ้น” นายษัษฐรัมย์ กล่าว
เมื่อถามว่าการเลือกตั้งออนไลน์ ที่แก้ไขได้ สามารถแคปภาพการลงคะแนนมาได้ จะเป็นช่องว่างในการซื้อเสียงหรือไม่ นายษัษฐรัมย์ กล่าวว่า การนำระบบออนไลน์มาใช้จำเป็นต้องผ่านกระบวนการศึกษาและถอดบทเรียนจากการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา โดยควรเป็นหน้าที่ของบอร์ดประกันสังคมชุดใหม่ในการพิจารณาผลการศึกษา ทั้งในด้านรูปแบบ กลไกการดำเนินงาน ความปลอดภัย และแนวทางสร้างความเชื่อมั่น ก่อนกำหนดเป็นข้อเสนอเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งถัดไปในปี 2572
ส่วนข้อกังวลเรื่องการซื้อเสียงหรือการทุจริตในการเลือกตั้งออนไลน์นั้น นายษัษฐรัมย์ มองว่า แม้จะเป็นกระบวนการใหม่ที่ต้องสร้างความเข้าใจให้กับผู้ใช้สิทธิ แต่สังคมไทยมีประสบการณ์ในการใช้ระบบลงคะแนนออนไลน์ในบางรูปแบบมาแล้ว จึงไม่ใช่เรื่องที่ไม่สามารถดำเนินการได้โดยสิ้นเชิง โดยประเด็นสำคัญยังคงอยู่ที่การออกแบบระบบให้มีความปลอดภัย ตรวจสอบได้ และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
นายษัษฐรัมย์ กล่าวว่า ในระยะก่อนถึงการเลือกตั้งปี 2572 สำนักงานประกันสังคมสามารถเริ่มพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้ประกันตนแสดงความคิดเห็นและมีส่วนร่วมกับการดำเนินงานของ สปส. มากขึ้น เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยกับการใช้ระบบออนไลน์ และเป็นการเตรียมความพร้อมก่อนขยายไปสู่การเลือกตั้งผ่านระบบดิจิทัลในอนาคต
นายษัษฐรัมย์ กล่าวว่า การเลือกตั้งออนไลน์ยังอาจช่วยลดภาระด้านงบประมาณและการจัดการในบางส่วน แต่ต้องพิจารณาจากผลการถอดบทเรียนและการประเมินต้นทุนอย่างรอบด้าน โดยอาจเริ่มต้นจากรูปแบบไฮบริดที่เปิดให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ทั้งการลงคะแนน ณ หน่วยเลือกตั้ง และในหน่วยจะเป็นการลงคะแนนผ่านระบบดิจิทัล ก่อนพิจารณาขยายการใช้งานในอนาคต โดยย้ำว่าการเลือกตั้งออนไลน์เป็นหนึ่งในกลไกที่สามารถนำมาพัฒนาระบบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมได้มากขึ้น
