‘สสส.’ แจง Earmarked Tax สินค้ากระทบสุขภาพร่วมรับผิดชอบ ชี้โมเดล ‘กองทุน’ ช่วยรัฐทำงาน
เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ที่ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชัน นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ให้สัมภาษณ์ถึงระบบ Earmarked Tax หรือภาษีเฉพาะ ว่า เป็นนวัตกรรมของโลก ซึ่งเริ่มต้นในหลายประเทศและพัฒนามาถึงประเทศไทย โดยมีความเชื่อว่า หากสามารถกำหนดให้สินค้าที่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสุขภาพเข้ามามีส่วนรับผิดชอบในการช่วยจัดการปัญหาสุขภาพหรือปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น ก็จะสามารถช่วยแก้ปัญหาและลดผลกระทบได้จริง โดยเฉพาะหากเป็นสินค้าที่มีคนใช้จำนวนมาก ก็จะมีเงินจำนวนมากที่จะเข้ามาช่วยแก้ปัญหาและลดผลกระทบเหล่านั้น
“Earmarked Tax ไม่ได้มีเฉพาะด้านสุขภาพเท่านั้น โดยเรื่องน้ำมันก็ถือเป็น Earmarked Tax อย่างหนึ่ง ซึ่งมีกองทุนน้ำมันเข้ามาช่วยจัดการเรื่องราคา ขณะที่สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ก็เป็น Earmarked Tax อย่างหนึ่งเช่นกัน โดยผู้ให้บริการจะสมทบเงินเข้ามาเป็นกองทุน Earmarked Tax เป็นนวัตกรรมของโลก ในการที่มองว่าสินค้าต่างๆ จะสามารถที่จะมีส่วนในการจัดเก็บภาษีที่แตกต่าง และสามารถมาช่วยแก้ปัญหาต่างๆ กันได้” นพ.พงศ์เทพ กล่าว
นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า ประเทศไทยเองได้นำกลไกนี้มาใช้แล้ว และถือเป็นนวัตกรรมทางสังคม เพราะระบบของ สสส.ไม่ได้ทำงานเฉพาะเรื่องบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเรื่องภาษีสุราหรือยาสูบเท่านั้น แต่ สสส.ทำงานในระบบการสร้างเสริมสุขภาพโดยรวม สิ่งสำคัญของคำว่า “กองทุน” คือมีความแตกต่างจากระบบราชการ เพราะจะพยายามทำงานร่วมกับภาคประชาสังคมและภาคประชาชน เพื่อให้มีความเข้มแข็งมากขึ้น
“ตรงนี้จะสามารถปิดจุดอ่อนของระบบราชการได้ ในการที่งบประมาณเองมีข้อจำกัดว่าสนับสนุนเรื่องของภาคประชาสังคม ภาคประชาชนได้ค่อนข้างลำบาก” นพ.พงศ์เทพ กล่าว
นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า กองทุนต่างๆ ที่เกิดขึ้นจะช่วยสนับสนุนให้เกิดภาคประชาสังคมและภาคประชาชนที่เข้ามาช่วยรัฐทำงานได้มากขึ้น ซึ่งมีหลายประเทศที่มีภาคประชาสังคมเข้มแข็ง โดยกรณีขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD ก็สังเกตได้ว่าให้ความสำคัญกับการที่ประชาชนและสังคมเข้ามามีส่วนร่วม
“ไม่ใช่แค่ร่วมรับฟังความคิดเห็น แต่ว่าเป็นการร่วมในการที่มาร่วมจัดการ ร่วมแก้ปัญหา” นพ.พงศ์เทพ กล่าว
นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า สสส.เองก็มีส่วนสำคัญในการทำงานร่วมกับภาคส่วนต่างๆ โดย สสส.ใช้โมเดลขององค์การอนามัยโลกในเรื่อง Ottawa Charter ซึ่งต้องดำเนินการหลายเรื่อง ตั้งแต่เรื่องนโยบายสาธารณะ เช่น กรณีต่างๆ ที่ต้องไปเชื่อมโยงหลายภาคส่วน นอกจากนี้ ยังต้องสนับสนุนให้เกิดสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ สนับสนุนให้ชุมชนมีความเข้มแข็งและมีส่วนร่วม สนับสนุนให้บุคคลมีทักษะส่วนบุคคลในการป้องกันและสร้างเสริมสุขภาพ รวมถึงมีระบบบริการที่สามารถสร้างเสริมสุขภาวะได้
“สสส.เราก็ยึดหลัก 5 ข้อนี้ดำเนินการมาโดยตลอด” นพ.พงศ์เทพ กล่าว
