หมอ รพ.วิมุต เตือนเบาหวานภัยเงียบ พบป่วย 6.4 ล้านคน ชี้น้ำตาลสูงทำลายไต-ตาตั้งแต่ไร้อาการ แนะรีบรักษา
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน นพ.ชาญวัฒน์ ชวนตันติกมล อายุรแพทย์เฉพาะทางโรคเบาหวานและต่อมไร้ท่อ โรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน กล่าวว่า เนื่องในวันที่ 14 พฤศจิกายนของทุกปี เป็นวันเบาหวานโลก โดยสถานการณ์โรคเบาหวานยังเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญทั่วโลกและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ข้อมูลจากสหพันธ์เบาหวานนานาชาติ (IDF) ระบุว่า ปัจจุบันประชากรอายุ 20-79 ปีทั่วโลก 1 ใน 9 คนเป็นโรคเบาหวาน ขณะที่ประเทศไทยมีผู้ป่วยในช่วงอายุดังกล่าวประมาณ 6.4 ล้านคน
นพ.ชาญวัฒน์ กล่าวว่า สาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่รู้ตัวว่าเป็นโรค เนื่องจากเบาหวานชนิดที่ 2 มักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก ข้อมูลกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า ผู้ใหญ่ไทยที่เป็นเบาหวานประมาณ 1 ใน 3 ยังไม่รู้ตัวว่าป่วย บางรายเพิ่งตรวจพบจากการตรวจสุขภาพ ทั้งที่อาจเป็นโรคมาหลายปีแล้ว โดยระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงต่อเนื่องสามารถทำลายหลอดเลือดขนาดเล็กและเส้นประสาท ส่งผลกระทบต่อไต จอประสาทตา และอวัยวะอื่นๆ แม้ผู้ป่วยยังรู้สึกแข็งแรงและไม่มีอาการผิดปกติ
นพ.ชาญวัฒน์ กล่าวว่า ผู้ที่ตรวจพบว่าเป็นเบาหวาน แม้ยังไม่มีอาการ ควรเริ่มวางแผนรักษากับแพทย์ทันที โดยแนะนำให้ตรวจประเมินความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนตั้งแต่ระยะแรก ทั้งการตรวจเลือดและปัสสาวะเพื่อประเมินการทำงานของไตและค้นหาโปรตีนอัลบูมินรั่วในปัสสาวะ การตรวจจอประสาทตาเพื่อค้นหาความผิดปกติก่อนเริ่มมีอาการตามัว รวมถึงตรวจเท้าและทดสอบการรับความรู้สึก เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดแผล นอกจากนี้ ควรวัดความดันโลหิตและตรวจไขมันในเลือด เพื่อประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง
“สำหรับความเข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคเบาหวานที่พบได้บ่อย คือการเชื่อว่าการรับประทานยาเบาหวานเป็นเวลานานทำให้ไตเสื่อม ทั้งที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่องต่างหากที่เป็นปัจจัยสำคัญทำให้ไตเสียหาย โดยแพทย์จะพิจารณาผลตรวจการทำงานของไตเพื่อเลือกชนิดและขนาดยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย และยาบางชนิดยังช่วยชะลอการเสื่อมของไตได้ในผู้ที่มีข้อบ่งชี้ จึงไม่ควรปรับหรืองดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ อีกความเข้าใจผิดคือ การลดหวานด้วยการเปลี่ยนน้ำตาลทรายเป็นน้ำผึ้ง หรือดื่มน้ำผลไม้แทนเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลจะเพียงพอ แต่ทั้งน้ำผึ้งและน้ำผลไม้ยังมีน้ำตาล ขณะที่ผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าไม่เติมน้ำตาลอาจมีน้ำตาลหรือคาร์โบไฮเดรตสูงได้ จึงควรอ่านฉลากโภชนาการและพิจารณาปริมาณที่รับประทานด้วย” นพ.ชาญวัฒน์ กล่าว
นพ.ชาญวัฒน์ กล่าวอีกว่า การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีตั้งแต่ช่วงแรกอาจช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว โดยอ้างอิงการศึกษา UKPDS ที่ติดตามผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 พบว่า แม้ในเวลาต่อมาระดับน้ำตาลของผู้ป่วยทั้งสองกลุ่มจะใกล้เคียงกัน แต่กลุ่มที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดีตั้งแต่ต้นยังมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนบางชนิดต่ำกว่า สำหรับแนวทางดูแลตนเอง ผู้ป่วยควรควบคุมอาหารโดยไม่จำเป็นต้องงดข้าวหรือผลไม้ทั้งหมด แต่ปรับปริมาณให้เหมาะสม เลือกข้าวกล้องหรือธัญพืชไม่ขัดสี เพิ่มผักในมื้ออาหาร และดื่มน้ำเปล่าแทนเครื่องดื่มหวาน ควบคู่กับการออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น เดินเร็วหรือปั่นจักรยานระดับปานกลาง และฝึกกล้ามเนื้อสัปดาห์ละ 2-3 วัน รวมถึงนอนหลับให้เพียงพอและลดความเครียด
“ผู้ที่เพิ่งรู้ว่าเป็นเบาหวานอาจกังวลว่าหากเริ่มกินยาวันนี้จะต้องกินไปตลอดชีวิตหรือไม่ แต่แผนการรักษาสามารถปรับได้ตามสุขภาพของแต่ละคน ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 บางราย หากเริ่มดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ โรคอาจเข้าสู่ระยะสงบ สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้โดยไม่ต้องใช้ยาลดน้ำตาล แต่ยังจำเป็นต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง เพราะระดับน้ำตาลอาจกลับมาสูงได้ จึงขอให้ประชาชนตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี หากพบว่าเป็นโรคเบาหวานควรรีบเข้าสู่กระบวนการรักษาและดูแลตนเองตั้งแต่ระยะแรก เพื่อป้องกันหรือลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว” นพ.ชาญวัฒน์ กล่าว
