World Media Summit ครั้งที่ 7 รับมือ AI พลิกโฉมวงการข่าวโลกควบคู่รักษามาตรฐานวิชาชีพสื่อ
ระหว่างวันที่ 5-9 พฤศจิกายน 2569 บรรดาผู้นำและผู้แทนสำนักข่าวและองค์กรสื่อเกือบ 500 คน กว่า 330 องค์กร จาก 112 ประเทศและดินแดนทั่วโลก รวมถึงตัวแทนสื่อจากประเทศไทย ประกอบด้วย นายอดิศักดิ์ ลิมปรุ่งพัฒนกิจ รองผู้อำนวยการองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส และ นางสาวน.รินี เรืองหนู นายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ได้รับเชิญจาก สำนักข่าวซินหัว (Xinhua News Agency) ร่วมกับ รัฐบาลประชาชนเทศบาลกรุงปักกิ่ง ให้เข้าร่วมการประชุมสุดยอดสื่อโลก หรือ World Media Summit ครั้งที่ 7 ภายใต้แนวคิด “Media in the Intelligent Age: From Consensus to Action” หรือ “สื่อในยุคอัจฉริยะ: จากฉันทามติสู่การลงมือปฏิบัติ” ณ กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน
สำหรับกรอบแนวคิดการประชุมครั้งนี้ สืบเนื่องจากโลกกำลังเผชิญความท้าทายหลายด้าน ทั้งความมั่นคง เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และความแตกต่างทางวัฒนธรรม ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเปลี่ยนโครงสร้างการผลิตและเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารอย่างรวดเร็ว จึงจำเป็นต้องสร้างความร่วมมือระหว่างองค์กรสื่อในระดับโลก ซึ่งการประชุมได้กำหนด 5 หัวข้อสำคัญ ได้แก่
1.AI for All and the Transformation of Global Media ส่งเสริมการใช้ AI ในองค์กรข่าวอย่างทั่วถึง ทั้งการรวบรวมข้อมูล ผลิตเนื้อหา เผยแพร่ และบริหารจัดการ พร้อมสนับสนุนการแบ่งปันเทคโนโลยีและพัฒนาทักษะให้กับองค์กรสื่อขนาดเล็กและประเทศกำลังพัฒนา
2.Media Dialogue and Cooperation for a Safer World พัฒนาความร่วมมือด้านการรายงานข่าวข้ามพรมแดน การตรวจสอบข้อเท็จจริง และการสื่อสารในภาวะวิกฤต โดยเฉพาะประเด็นความมั่นคงทางอาหาร พลังงาน และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
3.AI-enabled Communication for Expanding Exchanges among Civilizations ใช้ AI ช่วยเชื่อมโยงความเข้าใจระหว่างประเทศและวัฒนธรรม ผ่านเทคโนโลยีแปลภาษา และการนำเสนอเนื้อหารูปแบบใหม่ โดยรักษาความหลากหลายและเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม
4.AI+ and the Future of Global Communication Governance พัฒนามาตรฐานการใช้ AI ในงานสื่อสาร ทั้งการระบุเนื้อหาที่สร้างด้วย AI การตรวจสอบย้อนกลับแหล่งที่มา ความโปร่งใสของอัลกอริทึม และความปลอดภัยของข้อมูล
5.The Beijing Approach: Decoding Chinese Modernization ศึกษาประสบการณ์การพัฒนาของจีนผ่านการเยี่ยมชมพื้นที่สำคัญในกรุงปักกิ่ง ทั้งการพัฒนาเมือง การอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์ การบริหารมหานคร และการพัฒนาสีเขียว
ซึ่งสะท้อนว่า การประชุมไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการพัฒนาเทคโนโลยีห้องข่าว แต่ยังเชื่อมโยง AI เข้ากับบทบาทสื่อในการสร้างความเข้าใจระหว่างประเทศ การรับมือวิกฤต และการกำหนดกติกาการสื่อสารโลก
ทั้งนี้ ในวันที่ 7 พฤศจิกายน ผู้นำสำนักข่าวและองค์กรสื่อชั้นนำจากทั่วโลกได้เข้าร่วมพิธีเปิดการประชุมอย่างเป็นทางการ ณ มหาศาลาประชาชน (Great Hall of the People) กรุงปักกิ่ง นอกเหนือจากวาระหลัก การเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ของอุตสาหกรรมข่าว ที่ AI เข้ามามีบทบาทสำคัญตั้งแต่การรวบรวมข้อมูล การผลิตข่าว การตรวจสอบข้อเท็จจริง ไปจนถึงการเผยแพร่เนื้อหาแล้ว ที่ประชุมยังได้ประกาศรับรองฉันทามติปักกิ่ง (Beijing Consensus) และผลักดันความร่วมมือพัฒนามาตรฐานการใช้ AI ร่วมกัน
ในพิธีเปิดการประชุม ได้มีการเผยแพร่ Seventh World Media Summit Beijing Consensus ซึ่งเน้นการใช้ AI อย่างรับผิดชอบ การส่งเสริมการเข้าถึงเทคโนโลยีอย่างทั่วถึง การรักษาความถูกต้องของข่าวสาร การต่อต้านข้อมูลเท็จ และการสร้างความร่วมมือระหว่างองค์กรสื่อทั่วโลก
นอกจากนั้น การประชุมสุดยอดครั้งนี้ ยังเผยแพร่แผนริเริ่มสื่อระดับโลกเพื่อการพัฒนามาตรฐานการประยุกต์ใช้ AI (Global Media Initiative for the Joint Development of AI Application Standards) ซึ่งรวบรวม 22 องค์กรสื่อชั้นนำและองค์กรวิชาชีพต่างๆ มาร่วมกันผลักดันการพัฒนามาตรฐานการใช้ AI ในอุตสาหกรรมสื่อระดับโลก ส่งเสริมความถูกต้องของข้อมูล คุ้มครองความปลอดภัยของข้อมูล และยึดมั่นในจริยธรรมสื่อ เพื่อรักษาความไว้วางใจของสาธารณชนที่มีต่อสื่อ อาทิ สำนักข่าวทาสส์ (TASS) ของสหพันธรัฐรัสเซีย สำนักข่าวแห่งชาติมาเลเซีย (เบอร์นามา) อินดีเพนเดนต์ มีเดีย (Independent Media) ของแอฟริกาใต้ รวมถึงหนังสือพิมพ์พีเพิลส์เดลี (People’s Daily) และไชน่า มีเดีย กรุ๊ป (China Media Group) ของจีน ผู้มีส่วนร่วมนี้ ถือเป็นกลุ่มแรกของแผนริเริ่มสื่อระดับโลกนี้ โดยทั้งหมดวางแผนทำงานร่วมกันราว 2 ปี เพื่อพัฒนาชุดมาตรฐานที่เกี่ยวกับการใช้งาน AI ในสื่อต่างๆ และการตรวจสอบโดยองค์กรสื่อ รวมถึงการจัดตั้งฐานข้อมูลระดับโลกเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้ AI
มีการเผยแพร่รายงาน AI Plus Media: Global Development Report 2026 ที่จัดทำโดย สถาบันคลังสมองของสำนักข่าวซินหัว มีเนื้อหาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศสื่อจาก AI ทั้งโอกาสในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข่าว ความเสี่ยงจากการปลอมแปลงข้อมูล การเปลี่ยนช่องทางเข้าถึงข่าวสาร และความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยีระหว่างประเทศ
หลี่ ซูเหล่ย (Li Shulei) กรรมการกรมการเมืองแห่งคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน และผู้อำนวยการสำนักสารนิเทศแห่งคณะกรรมการกลางพรรคฯ ได้กล่าวสุนทรพจน์ในพิธีเปิด เรียกร้องทุกฝ่ายร่วมกันผลักดันการเปลี่ยนผ่านและการพัฒนาอุตสาหกรรมสื่อระดับโลกในยุค AI พร้อมส่งเสริมการประยุกต์ใช้ AI ในภาคสื่ออย่างครอบคลุมและมีความรับผิดชอบ เพื่อความก้าวหน้าด้าน AI เป็นประโยชน์ต่อองค์กรสื่อในทุกระดับของการพัฒนาและทุกประเทศ
ฟู่ หัว (Fu Hua) ประธานสำนักข่าวซินหัว กล่าวตอนหนึ่งว่า AI กำลังเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมข่าวอย่างรวดเร็ว ดังนั้น องค์กรสื่อจำเป็นต้องนำเทคโนโลยีมาเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ควบคู่กับการรักษาความน่าเชื่อถือของสื่อกระแสหลัก พร้อมทั้งเรียกร้องให้องค์กรข่าวจากนานาประเทศแลกเปลี่ยนประสบการณ์และสร้างความร่วมมือในการพัฒนาอุตสาหกรรมสื่อ
ทั้งนี้ ในเวทีการหารือระดับสูงที่มีผู้บริหารสำนักข่าวชั้นนำเข้าร่วม อาทิ เดซี วีราซิงแฮม (Daisy Veerasingham) ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Associated Press (AP) สหรัฐอเมริกา, พอล บาสโคเบิร์ต (Paul Bascobert) ประธาน Reuters, ฟาบริซ ฟรีส์ (Fabrice Fries) ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร AFP สาธารณรัฐฝรั่งเศส คอสตาส ออยโคโนมู (Kostas Oikonomou) รองประธานอาวุโส CNN เป็นต้น
ทุกคนมีความเห็นตรงกันว่า AI ทำให้ปริมาณข้อมูลข่าวสารเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่ขณะเดียวกัน ก็อาจจะเกิดความเสี่ยงจากการตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูลที่ยากยิ่งขึ้น อีกทั้งขาดกระบวนการยืนยันข้อเท็จจริง และอาจจะมีความคลาดเคลื่อน หรือมีอคติในข้อมูล องค์กรสื่อจึงจำเป็นต้องแลกเปลี่ยนแนวทางการใช้เทคโนโลยีระหว่างกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานโดยไม่ลดทอนความรับผิดชอบและความน่าเชื่อถือของข่าวสาร
โทชิมิตสึ ซาวาอิ (Toshimitsu Sawai) ประธานและบรรณาธิการบริหาร Kyodo News ประเทศญี่ปุ่น ให้ความสำคัญกับความเสี่ยงจากข้อมูลผิด ข่าวปลอม และปัญหาลิขสิทธิ์ที่เกิดจาก Generative AI โดยมีความเห็นว่า ยิ่งเทคโนโลยีสามารถสร้างเนื้อหาได้อย่างรวดเร็ว วิจารณญาณของนักข่าวมืออาชีพก็ยิ่งมีความสำคัญ
ขณะที่ อันเดรย์ คอนดราชอฟ (Andrey Kondrashov) ผู้อำนวยการใหญ่สำนักข่าวทาสส์ (TASS) สหพันธรัฐรัสเซีย มีมุมมองว่า AI สร้างโอกาสใหม่ในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานข่าว แต่การใช้งานต้องอยู่ภายใต้หลักจริยธรรมและความรับผิดชอบ โดยมนุษย์ยังต้องมีบทบาทในการตัดสินใจเชิงบรรณาธิการอยู่ดี
อาลา เอล-ดิน ซาคาเรีย ยูเซฟ อิบราฮิม (Alaa El-Din Zakaria Youssef Ibrahim ประธานสำนักบริการสารสนเทศแห่งรัฐของอียิปต์ กล่าวว่า AI ช่วยให้เกิดความรวดเร็วว่องไว ทำให้เหล่านักแปลและบรรณาธิการที่มีประสบการณ์ สามารถรักษาบริบท วัฒนธรรม และความละเอียดอ่อนทางการทูตในการรายงานข่าวได้
แนนซี-ไนน์เต มูโตนี (Nancy-Ninette Mutomi) โฆษกทำเนียบประธานาธิบดีสาธารณรัฐบุรุนดี แสดงความคาดหวังว่า จะมีความร่วมมือเชิงพลวัต การฝึกอบรม และการแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีเพิ่มขึ้น เพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอันรวดเร็วและท้าทายของสื่อใหม่และปัญญาประดิษฐ์
ทางด้านผู้นำองค์กรสื่อจากภูมิภาคอาเซียน ก็มีมุมมองที่สะท้อนถึงความกังวลและให้ความสำคัญกับการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยี AI โดยเฉพาะองค์กรสื่อขนาดเล็กและประเทศกำลังพัฒนา ที่อาจไม่มีทรัพยากรเพียงพอสำหรับการลงทุนด้าน AI เหมือนองค์กรสื่อขนาดใหญ่ ซึ่งอาจทำให้ช่องว่างด้านข้อมูลข่าวสาร และความสามารถในการแข่งขันของสื่อโลกขยายตัวมากขึ้น
หวู เวียด จาง (Vu Viet Trang) ผู้อำนวยการใหญ่ประจำสำนักข่าวเวียดนาม (Vietnam News Agency) สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม ให้ความสำคัญกับการพัฒนาธรรมาภิบาล AI การยกระดับทักษะดิจิทัลของนักข่าว การตรวจสอบข้อเท็จจริงข้ามพรมแดน และการคุ้มครองสิทธิในเนื้อหาข่าว และว่า เทคโนโลยีไม่สามารถทดแทนผู้สื่อข่าวได้ นักข่าวของสำนักข่าวเวียดนามยังคงประจำอยู่แนวหน้า รวมถึงอยู่ใกล้ชิดกับผู้คนและเรื่องราวที่สำคัญ โดยเบื้องหลังข่าวทุกชิ้น คือ องค์ความรู้ของมนุษย์ การตัดสินอย่างมืออาชีพ และความรับผิดชอบ
หว่อง ชุน ไหว (Wong Chun Wai) ประธานสำนักข่าว BERNAMA สหพันธรัฐมาเลเซีย ได้กล่าวสนับสนุนแนวคิด AI for All โดยเรียกร้องให้เกิดระบบนิเวศสื่อโลกที่เปิดกว้างและเปิดโอกาสให้ประเทศในกลุ่ม Global South มีเสียงมากขึ้น รวมถึงการพัฒนา AI หลายภาษา เพื่อรองรับความหลากหลายทางวัฒนธรรม
สำหรับไฮไลท์ของการประชุม World Media Summit ครั้งที่ 7 สำนักข่าวซินหัวยังนำเสนอเทคโนโลยี AI ที่พัฒนาขึ้นเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมข่าว โดยเฉพาะ Xinhua Yudian ระบบ AI Agent สำหรับข้อมูลข่าวสารและเหตุการณ์ปัจจุบัน ซึ่งทำงานบนฐานข้อมูลของสำนักข่าวซินหัว โดยมีบริการหลัก 4 ส่วน ได้แก่ การสนทนากับ AI การสมัครรับข้อมูลและแจ้งเตือน ฐานความรู้ และศูนย์รวมผู้ช่วย AI ระบบดังกล่าว มีความสามารถสำคัญ 7 ด้าน ตั้งแต่ 1.การเรียนรู้ความรู้พื้นฐาน 2.การติดตามแหล่งที่มา 3.การแนะนำข่าว 4.การตอบคำถาม 5.การตรวจสอบข้อมูล 6.การวิเคราะห์ประเด็น และ 7.การช่วยร่างบทความ โดยสำนักข่าวซินหัวเน้นการใช้ข้อมูลที่ตรวจสอบย้อนกลับได้เป็นฐานข้อมูลของการทำงาน
นอกจากนี้ ยังได้เปิดตัว “หุ่นยนต์ผู้ประกาศข่าวฮิวแมนนอยด์ไบโอนิก” (Bionic Humanoid Robot News Anchors) คือ Xinyu ผู้ประกาศชาย และ Xinyan ผู้ประกาศหญิง ซึ่งสำนักข่าวซินหัวพัฒนาร่วมกับ บริษัท UBTECH และเปิดตัวในช่วงการการประชุม World Media Summit ครั้งที่ 7 เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายนที่ผ่านมา
โดยหุ่นยนต์ผู้ประกาศคู่แรกของโลก ใช้เทคโนโลยี AI ร่วมกับระบบหุ่นยนต์ที่มีรูปลักษณ์ใกล้เคียงมนุษย์ และสามารถเชื่อมต่อกับฐานข้อมูลข่าวสารของสำนักข่าวซินหัว ซึ่งมี จาง อี้โหมว (Zhang Yimou) ผู้กำกับภาพยนตร์ชื่อดังร่วมออกแบบภาพลักษณ์ ทั้งนี้ น่าสนใจและน่าติดตามต่อไปว่า การพัฒนา AI จากผู้ประกาศข่าวเสมือนบนหน้าจอ ไปสู่หุ่นยนต์ที่มีตัวตน อาจเกิดรูปแบบใหม่ของการสื่อสารและการนำเสนอข่าวในอนาคตด้วย
โดยสรุป การประชุม World Media Summit ครั้งที่ 7 สะท้อนจุดเปลี่ยนสำคัญของอุตสาหกรรมข่าว จากเดิมที่องค์กรสื่อแข่งขันกันด้านความรวดเร็วและการเข้าถึงผู้ชม ไปสู่การแข่งขันด้านความสามารถในการใช้ AI ควบคู่กับการรักษามาตรฐานวิชาชีพ ยิ่งเทคโนโลยีสามารถผลิตและเผยแพร่ข้อมูลได้อย่างรวดเร็วมากขึ้นเท่าใด ความสามารถในการตรวจสอบความจริง วิจารณญาณทางบรรณาธิการ และความไว้วางใจของประชาชนก็ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นเท่านั้น ทั้งนี้ ผู้นำสื่อต่างย้ำไปในทิศทางเดียวกันว่า “ความถูกต้อง” และ “ความน่าเชื่อถือ” ยังเป็นหัวใจสำคัญของวิชาชีพสื่อมวลชน
