รุมถามราชบัณฑิต ทำไมต้องเปลี่ยน Bangkok เป็น Krung Thep ผุดแคมเปญค้าน แม้ยันใช้ได้ทั้ง 2 ชื่อ
เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ สืบเนื่องกรณีมติครม.ประกาศชื่อ กทม. เป็น Krung Thep Maha Nakhon (Bangkok) ตามสำนักงานสำนักงานราชบัณฑิตเสนอ ส่งผลให้เกิดคำถามในโลกออนไลน์เป็นจำนวนมากว่าเหตุใดจึงเปลี่ยนชื่อ กระทั่ง ‘สำนักงานราชบัณฑิตยสภา’ ชี้แจงผ่านเพจเฟซบุ๊กในช่วงหลังเที่ยงคืนของคืนวันที่ 15 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมาว่ายังสามารถใช้ได้ทั้ง 2 ชื่อเช่นเดิม โดยระบุว่า สำนักงานราชบัณฑิตยสภา โดยคณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมชื่อภูมิศาสตร์สากลได้ปรับปรุงแก้ไขการกำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง ให้ถูกต้องและชัดเจน โดยมีผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาวิชาจากกระทรวงการต่างประเทศร่วมพิจารณาด้วย เพื่อให้ส่วนราชการนำการกำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครองและเมืองหลวงดังกล่าวไปใช้ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันและสอดคล้องกับสภาพการณ์ปัจจุบัน
และ หลังจากคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบในหลักการร่างประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง แล้ว จะอยู่ในขั้นตอนของคณะกรรมการตรวจสอบร่างกฎหมายและร่างอนุบัญญัติที่เสนอคณะรัฐมนตรีตรวจพิจารณา ประกอบกับข้อสังเกตของกระทรวงการต่างประเทศ ก่อนดำเนินการต่อไป
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในช่วงเช้าวันนี้ ยังมีผู้ตั้งคำถามอย่างต่อเนื่อง ทั้งประชาชนทั่วไป และกลุ่มนักคิดนักเขียน อาทิ นายธีรภัทร เจริญสุข นักเขียนและคอลัมนิสต์ด้านวัฒนธรรม ซึ่งระบุผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า เรื่องเปลี่ยนชื่อกรุงเทพภาษาอังกฤษจาก Bangkok เป็น Krung Thep Maha Nakhon ไม่ใช่เรื่องแค่ตลกอย่างที่คิด
เพราะเมื่อเป็นมติ ครม. และประกาศของราชบัณฑิตฯ เท่ากับว่า หน่วยงานราชการทั้งหมดต้องปฏิบัติใช้ตาม ตามระเบียบสารบรรณฯ ของสำนักนายกฯ
“เมื่อทุกหน่วยงานราชการต้องปฎิบัติตาม เท่ากับป้ายทั้งหมดของราชการ ต้องเปลี่ยนตาม
คิดเป็นเงินเท่าไร ไม่อยากนับ ค่าทำป้ายเนี่ย
นอกจากนี้ ต่อไปในเอกสารราชการ ต้องเปลี่ยนจาก Bangkok เป็น krungthep Maha Nakhon จาก 7 ตัวอักษร เป็น 19 ตัวอักษร (รวมช่องไฟ 2 ช่อง เป็น 21 ตัวอักษร)
พื้นที่กระดาษและหมึกที่จะต้องเสียเพิ่มเติม คือ 3 เท่าตัว
ในปี 2014 มีงานวิจัยว่า รัฐบาลสหรัฐฯ เปลี่ยนฟอนต์จาก Times New Roman เป็น Garamond ที่บางลง สามารถประหยัดเงินค่าหมึกพิมพ์และกระดาษไปได้ 234 ล้านดอลลาร์
ถ้าไทยจะต้องเปลี่ยนคำว่า Bangkok ทุกคำเป็น Krungthep Maha Nakhon จะสิ้นเปลืองเพิ่มปีละเท่าไร?” นายธีรภัทร ระบุ
ด้าน นายฆนัท นาคถนอมทรัพย์ ผู้ผลิตสารคดีด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม กล่าวว่า แม้ราชบัณทิต ที่เพิ่งประกาศเปลี่ยนชื่อเมืองหลวงในภาษาอังกฤษ จะลงท้ายประกาศว่าใช้ Bangkok หรือ krung thep maha nakhon ก็ได้ ทั้ง 2 อย่าง แต่แนนอนว่า การประกาศ “เพิ่ม” ชื่ออย่างเป็นทางการนี้จะส่งผลสำคัญในอนาคต เวลาเราต้องพิมพ์เอกสารต่างๆ ในชีวิตเป็นภาษาอังกฤษ จะต้องงุนงงสับสน กันไปอีกสักพักใหญ่ และหากเดาตามโครงสร้างราชการไทย มีแนวโน้มที่จะให้ใช้คำว่า krung thep maha nakhon แทน Bangkok
“Bangkok บางกอก, บางมะกอก เป็น ชื่อบ้านนามเมืองที่บ่งบอกถึงพื้นที่ด้วย เพราะบริเวณนี้มี ต้นมะกอกน้ำ ขึ้นอยู่ปริมาณมากในอดีต เป็นที่อยู่ที่อาศัยของผู้คนมาอย่างน้อยอย่างมีหลักฐานตั้งแต่ราว พ.ศ.2000 ชาววิลาศโปรตุเกสน่าจะเป็นผู้ให้กำเนิดคำนี้ ซึ่งเขาคงสอบถามเอาจากชาวบ้านร้านตลาดว่าเรียกแถวนี้ว่าอะไร ซึ่งแน่นอนว่า คำว่า บาง แปลว่าพื้นที่ชุ่มน้ำ เช่น บางจาก บางแวก บางบัวทอง ล้วนเป็นขนบของผู้คนในแถบนี้ที่จะเรียกพื้นที่ชุ่มน้ำว่าบาง แล้วต่อด้วยพืชพรรณ ต้นไม้ที่ขึ้นงอกอยู่ในบางนั้นจำนวนมาก
Bangkok, บางกอก, บางมะกอก จึงเป็นที่ที่ถอดเสียงจากภาษาเดิมที่ผู้คนในพื้นที่ใช้เรียกพื้นที่ของเขา เก่าก่อนจะสถาปนาพื้นที่แห่งนี้เป็น กรุงเทพมหานครฯ ซึ่งเป็นชื่อที่ ครอบคลุมพระราชอำนาจในพื้นที่หนึ่งๆ ตามคติความเชื่อแบบหนึ่งของชนชั้นนำไทยตอนสร้างเมือง เช่นเดียวกับ กรุงธนบุรีศรีมหาสมุท ซึ่งมีมาก่อน กรุงเทพมหานคร” นายฆนัท กล่าว
นายฆนัท ระบุต่อไปว่า เหตุใดจึงเปลี่ยนชื่อ, เพิ่มชื่อ จากเดิม Bangkok, บางกอก, บางมะกอก ที่หมายถึงพื้นที่ ที่รวมผู้คนหลากหลายตั้งแต่ชาวจีน ฝรั่ง มอญ เขมร เวียตนาม ไทย ศาสนา ผี พราหมณ์ คริสต์ ซิกซ์ ฮินดู เข้าไว้ด้วยกัน เป็นชื่อ “กรุงเทพมหานคร” ที่สื่อถึงวิธีคิดของชนชั้นนำและจักรวาลแบบพุทธไทยและฮินดูเท่านั้น
“Bangkok, บางกอก, บางมะกอกควรเป็นชื่อของพื้นที่แห่งนี้ต่อไป เพราะมันถึงพื้นที่อันเปิดกว้าง โอบรับหลายเชื้อชาติ หลากศาสนา ดังที่มันเป็นและจะเป็นมากยิ่งขึ้นต่อไปเมื่อเราสร้างระบอบประชาธิปไตยที่คิดถึงการอยู่ร่วมของคนหลากหลายกลุ่มมากขึ้น ขอให้หยุดการเอาวิธีคิดชนชั้นนำที่กีดกันผู้คนมาบังคับกะเกณฑ์ผู้อื่นที่เป็นคนเท่ากันในโลกสมัยใหม่จะดีกว่า” นายฆนัท ระบุ
ทั้งนี้ ผู้ใช้เฟซบุ๊กจำนวนมาก เข้าไปแสดงความเห็นในเพจสำนักงานราชบัณฑิตยสภาตั้งแต่ช่วงหลังเที่ยงคืนที่ผ่านมา นอกจากนี้ นายชำนาญ จันทร์เรือง คณะก้าวหน้า ได้สร้างแคมเปญผ่านเวปไซต์ change.org คัดค้านการเปลี่ยนชื่อดังกล่าว โดยให้เหตุผลว่า เป็นสิ่งที่จะสร้างความยุ่งยากและความสับสนต่อการติดต่อสื่อสาร การรับรู้จากชาวต่างชาติซึ่งคุ้นเคยกับคำว่า Bangkok มาอย่างยาวนาน อีกทั้งคำว่า Bangkok มีความกระชับและง่ายต่อการเรียกขานและจดจำ
การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้นอกจากจะสร้างผลกระทบต่อการติดต่ออย่างเป็นทางการกับต่างประเทศแล้ว ยังสร้างความยุ่งยากในการติดต่อทางธุรกิจ และข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของไทยในตำราวิชาการในระดับสากลอีกด้วย จึงเห็นควรให้ใช้คำว่า Bangkok ต่อไปตามเดิมเพราะเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกและเป็นชื่อแห่งความภาคภูมิใจของคนไทยเพราะมีรากศัพท์มาจาก “บางกอก” ซึ่งเป็นภาษาไทยเช่นกัน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง :
- มติครม.ประกาศชื่อ กทม. เป็น Krung Thep Maha Nakhon (Bangkok) ตามราชบัณฑิต
- ราชบัณฑิต แจงชื่อ กทม. ใช้ได้ทั้ง KrungThep Maha Nakhon และ Bangkok
