โซตัสขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ไม่ได้อยู่ในมหาวิทยาลัยแห่งใดแห่งหนึ่ง แต่อยู่ในโครงสร้างอำนาจรัฐราชการของความเป็นไทยทั้งหมดทั้งมวล ซึ่งควบคุมพฤติกรรมทุกลมหายใจในชีวิตประจำวันของคนไทยทุกคน
ที่ยกมานี้ไม่ได้คิดเอง เพราะไม่ฉลาดขนาดนั้น แต่ผม “ฟังไม่ได้ศัพท์ จับมากระเดียด” เสียง Voice TV ที่สรุปคำปาฐกถา ในงานเปิดเว็บ “บันทึก 6 ตุลา” จึงเรียบเรียงใหม่ หลังจากได้ยินไกลๆ จนตาสว่าง แต่จำไม่ได้แล้วเมื่อไร? วันไหน?
ลดทอนความเป็นคน
โซตัสความเป็นไทยเป็นกระบวนการลดทอนหลอมละลายความเป็นคน ทั้งของตนเองและของคนอื่นให้เหลือแค่ความเป็นบ่าวไพร่ของนาย คือ ระบบราชการ
รุ่นพี่ (คือนาย) ซ่อมรุ่นน้อง (คือบ่าวไพร่) ในงานรับน้องใหม่ของสถาบันต่างๆ จำลองพิธีทรมานทำทารุณกรรมคนที่จะรับเข้ากลุ่ม ของกลุ่มชาติพันธุ์ (ล้าหลังทางเทคโนโลยี) เมื่อหลายพันปีมาแล้ว โดยจับโกนหัวบ้าง จับแก้ผ้าบ้าง ฯลฯ ยุครัฐจารีตให้ทัดหูด้วยดอกชบาสีแดง
แม้ปัจจุบันจะลดทรมานลงเป็นอย่างอื่น แต่วัตถุประสงค์ก็อย่างเดียวกันที่สะท้อนความสัมพันธ์ต่างระดับของนายกับขี้ข้า
[การทำทรมานทารุณกรรมเพื่อรับเข้ากลุ่มดังนี้ มีคำอธิบายของ “พี่แขก คำผกา” ลักขณา ปันวิชัย บอกศัพท์ฝรั่งว่า Hazing ทั่วโลกถือเป็นอาชญากรรม ใครทำต้องมีผิดตามกฎหมาย แต่ไทยชื่นชมยกย่องเรียกอย่างไพเราะเสนาะโสตว่ารับน้อง]
ท้ายสุดก็คือไม่เหลือตัวตนของตน ต้องยอมจำนนต่อระบบอุปถัมภ์ ความเหลื่อมล้ำไม่เท่าเทียมระหว่างผู้ใหญ่-ผู้น้อย, รุ่นพี่-รุ่นน้อง ฯลฯ ซึ่งเป็นปฏิปักษ์ต่อความเป็นสมัยใหม่และประชาธิปไตย
