แก้ระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ เพื่อสกัด ทีมประกันสังคมก้าวหน้า หรือเพื่อให้เป็นประโยชน์กับประชาชนมากขึ้น?
.
คณะกรรมการประกันสังคม หรือ บอร์ดประกันสังคม มีหน้าที่ กำหนดนโยบาย ดูแลการใช้เงินกองทุน วางทิศทางอนาคต เพื่อให้ผู้ประกันตนได้รับสิทธิประโยชน์ที่เหมาะสมและยั่งยืน (ตามคำอธิบายของสำนักงานประกันสังคม)
.
เดิมแม้จะมีผู้แทนจากภาครัฐ นายจ้าง และลูกจ้าง แต่มาจากการแต่งตั้ง จน พระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 ประกาศใช้ มีการระบุให้ผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนมาจากการเลือกตั้ง โดยมีตัวแทนฝ่ายละ 7 คน
.
ทำให้โครงสร้างปัจจุบันของบอร์ด ประกันสังคม มี 20 คน ประธาน คือ ปลัดกระทรวงแรงงาน และตัวแทนของภาครัฐอีก 5 คน ผู้แทนกระทรวงการคลัง, ผู้แทนกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย, ผู้แทนกระทรวงสาธารณสุข, ผู้แทนสำนักงบประมาณ
.
ผู้แทนฝ่ายนายจ้าง 7 คน มาจากการเลือกตั้ง และ ผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน 7 คน มาจากการเลือกตั้ง เช่นกัน โดยมีวาระ 2 ปี
.
ในการเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2566 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งครั้งแรก ส่วนของบอร์ดฝ่ายผู้ประกันตน (หรือฝ่ายลูกจ้าง) 7 คน ผู้สมัครจากทีมประกันสังคมก้าวหน้า ที่นำโดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี อาจารย์ประจำวิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้รับเลือกเข้ามา 6 คน (โดยอีกคนจากทีมมีคุณสมบัติไม่ครบ)
.
หลังจากนั้น การเข้าไปตรวจสอบและเปิดเผยข้อมูลความน่าสงสัยและไม่โปร่งใสต่างๆ ก็ตามมาเป็นระยะ โดยร่วมกับ สส.พรรคประชาชน อย่าง สหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี และ รักชนก ศรีนอก สส.กทม.
.
จึงมีกระแสข่าวมาเป็นระยะๆ ว่าในการเลือกตั้งครั้งต่อไป ในปี 2569 จะมีการปรับรูปแบบการเลือกตั้ง โดยจะไม่ใช้รูปแบบเดิม (ที่ทำให้ทีมประกันสังคมก้าวหน้า ชนะยกทีมอีก)
.
จนเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม มีการประชุมคณะกรรมการประกันสังคม และมีวาระ “รายงานความคืบหน้าการปรับปรุงแก้ไขระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564” มาเพื่อให้ “รับทราบ” โดยแนบเอกสาร “ร่างระเบียบหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งฯ” มาด้วย
.
ใจความสำคัญ คือ แก้จากการที่ผู้ประกันตน 1 คน เลือกตัวแทนได้ 7 คน มาเป็นเลือกได้เพียง 1 คน และในส่วนของผู้แทนจากฝ่ายผู้ประกันตนยังให้แบ่งย่อยเป็นผู้แทนตามมาตรา 33 มาตรา 39 และ 40 โดยให้เหตุผลว่าเลือกตั้งระดับประเทศก็เลือก สส.ได้เพียง 1 คน
.
หลังการประชุม สหัสวัต และทีมประกันสังคมก้าวหน้า แถลงข่าวที่รัฐสภา ระบุว่า “มันมีคนบางกลุ่มที่ทำงานอย่างเป็นระบบรวมหัวกันเพื่อแก้ระเบียบเลือกตั้ง กีดกันเอาทีมประกันสังคมก้าวหน้าออกไป เพื่อจะเอาประกันสังคมกลับไปสู่เงามืดอีกครั้งหนึ่ง…. ผมขอส่งเสียงไปยังรัฐมนตรีแรงงาน หยุดการกระทำแบบนี้ อย่าผ่านระเบียบ อย่าเป็นเครื่องมือให้กับกลุ่มคนที่หากินในประกันสังคม… ตัวแทนของบอร์ดประกันสังคมทั้งนายจ้างและลูกจ้าง ต้องมาจากการเลือกตั้งที่โปร่งใส สะท้อนเสียงผู้ประกันตนจริงๆ ไม่ใช่เป็นกระบวนการที่เอื้อให้เกิดการจัดตั้ง”
.
เขาระบุตอนอีกหนึ่งว่า คนที่แพ้เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมในรอบที่แล้ว ไปรวมหัวกันอยู่ในอนุกรรมาธิการของ สว. รวมหัวกันแก้ระเบียบแล้วส่งไปที่อนุกรรมการประกันสังคมแล้วพยายามผลักดันเรื่องนี้โดยไม่ผ่านบอร์ดประกันสังคม ไปที่รัฐมนตรีเลย
.
ขณะที่ ชลิต รัษฐปานะ และ ธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน จากทีมประกันสังคมก้าวหน้า ระบุว่า การเปลี่ยนจาก 1 สิทธิ์เลือก 7 ผู้แทน เป็น 1 สิทธิ์เลือก 1 ผู้แทน เป็นการลดสิทธิการเลือกผู้แทนของผู้ประกันตน กีดกันการเลือกตั้งแบบทีม และมีเจตนาเอื้อประโยชน์ในกับผู้แพ้ เนื่องจากคะแนนเลือกตั้งไม่สามารถสะท้อนตัวแทนที่ถูกเลือกจริง ที่ควรจะมีครบ 7 คนได้ แต่เน้นให้ผู้ที่ได้คะแนนลำดับรองลงมาเข้าไปเป็นตัวแทน, มีการแบ่งโควต้าตัวแทนผู้ประกันตนเป็นรายมาตรา แต่ไม่แบ่งโควต้าฝั่งนายจ้าง, การให้จังหวัดมีหน่วยเลือกตั้งจังหวัดละ 1 หน่วย ทำให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งเข้าถึงการเลือกตั้งได้ยากขึ้น และการเปิดให้ข้าราชการในฐานะกรรมการเลือกตั้งใช้ดุลพินิจได้มากเกินไป
.
นอกจากนั้นยังตั้งข้อสังเกตว่า มีความพยายามในการยืดการเลือกตั้งออกไปเป็นวันที่ 19 กรกฎาคม 2569 ทั้งที่บอร์ดชุดปัจจุบันจะหมดวาระ ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 การทำให้เกิดช่องว่างทางอำนาจนานถึง 5 เดือนที่สำนักงานประกันสังคมจะบริหารผ่านบอร์ดรักษาการ ที่มีอำนาจในการบริหารไม่เต็มที่ ระยะเวลาที่ยาวนานนี้เป็นความพยายามที่จะยืดเยื้อการเลือกตั้งออกไป เพื่อให้บอร์ดประกันสังคมอยู่ในสภาวะสุญญากาศหรือไม่?
.
สหัสวัต ประกาศยืนยันว่า ขอฝากให้ประชาชนติดตามเรื่องนี้ พวกเราไม่ได้อยากให้มีการลงถนน เราได้พยายามทุกวิถีทางแล้ว แต่ถ้ายังไม่หยุดเรื่องนี้ เราก็พร้อมทำทุกวิถีทางเพื่อหยุดเรื่องนี้เช่นกัน
