กล่าวได้ว่าชาวต่างชาติที่คนไทยโดยเฉพาะปัญญาชนและนักศึกษาประวัติศาสตร์ไทยรู้จักมักคุ้นดีที่สุดใน
ปัจจุบันนี้ คงไม่มีใครเกินเซอร์จอห์น เบาริ่ง
ทั้งนี้เพราะท่านเป็นคนเข้ามาทำให้อาณาจักรสยามในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ยินยอมทำ
สนธิสัญญาระหว่างสยามกับอังกฤษที่เรียกกันต่อมาว่า “สัญญาเบาริ่ง” อันเป็น “สนธิสัญญาทางพระราชไมตรีและการค้า”
ฉบับแรกที่นำประเทศสยามเข้าสูโลก “สมัยใหม่” หรือ”ศิวิไลซ์” โดยที่ชนชั้นนำไม่เสียเปรียบต่อมหาอำนาจตะวันตกแต่กลับยิ่งนำไปสู่การรวบและส่งเสริมอำนาจการปกครองภายในประเทศมากยิ่งขึ้น
จากนั้นมาสยามจะทำสนธิสัญญากับมหาอำนาจตะวันตกอีกหลายประเทศรวมทั้งญี่ปุ่นบนพื้นฐานเดียวกับสัญญาเบาริ่ง
ผลอันสำคัญของสัญญาเบาริ่งไม่ใช่เพียงแค่การทำให้สยามเปิดประเทศได้สำเร็จ หากยังเป็นการปฏิวัติระบบเศรษฐกิจสยาม จัดตั้งระบบภาษีขาเข้าขาออกแบบใหม่เปิดศักราชใหม่ให้แก่การค้าข้าวในตลาดโลกรวมถึงการแต่งตั้งกงสุลอังกฤษที่มีสิทธิสภาพนอกอาณาเขตด้วย
นั้นคือการที่สัญญาเบาริ่งนำสยามเข้าสู่ “ระบบการค้าเสรี” อันเป็นระบบเศรษฐศาสตร์การเมืองใหม่ที่กำลังเติบใหญ่ในยุโรปและอเมริกา
ระบบและความคิดทางเศรษฐศาสตร์ดังกล่าวกำลังก้าวขึ้นมาเป็นความคิดนำเพื่อกรุยทางและเสริมความมั่นคงให้กับการเติบโตของทุนอุตสาหกรรม (industrial capital) ในยุโรปในช่วงทศวรรษที่ 1840 เป็นต้นมา ควบคู่กับการเข้าเป็นสมาชิกชมรมการค้าเสรีแล้ว
สยามซึ่งกำลังอยู่ในกระบวนการสร้างรัฐประชาชาติสมัยใหม่ก็ค่อยๆ ก้าวเข้าสู่ความเป็นอารยประเทศเทียบเคียงกับประเทศมหาอำนาจตะวันตกซึ่งเรียกตัวเองว่าอารยประเทศ (civilized nations) หรือประเทศสมัยใหม่ (modern) ดังเห็นได้จากแนวคิดสมัยใหม่หลายประการของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและเป็นรูปธรรมมากขึ้นในนโยบายในการปฏิรูปการปกครองประเทศในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และนโยบายชาตินิยมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นต้น
ภาพประกอบ สัญญาทางพระราชไมตรีระหว่างสยามกับอังกฤษ ลงวันที่ 18เมษายน พ.ศ. 2398 หรือสนธิสัญญาเบาวริง ฉบับภาษาไทย เขียนลงสมุดไทย ก่อนส่งไปจักรวรรดิอังกฤษให้รัฐบาลอังกฤษประทับมหาลัญจกรแห่งพระราชอาณาจักร ปัจจุบัน ต้นฉบับได้รับการเก็บรักษาไว้ ณ หอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย (ภาพจาก พระจอมเกล้า “King Mongkut” พระเจ้ากรุงสยาม.ปรามินทร์ เครือทอง. สนพ.มติชน. 2547)
คัดบางส่วนจากบทความเรื่อง พระเยซูเจ้า คือ-การค้าเสรี : ความคิดสมัยใหม่ของเซอร์จอห์น เบาริ่ง ในหนังสือ ความคิดการเมือง ไพร่กระฎุมพีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์. ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ สนพ.มติชน.2549.
อ่านเพิ่มเติมได้ที่
พระจอมเกล้า “KING MONGKUT” พระเจ้ากรุงสยาม
ผู้เขียน ปรามินทร์ เครือทอง
ราคา E-Book ราคา 177 บาท
ดาวน์โหลด์ E-Book : bit.ly/3uVMxxw
เบื้องหลังสัญญาเบาริ่งและประวัติภาคพิสดารของ Sir John Bowring
ผู้เขียน ไกรฤกษ์ นานา
ราคา E-Book 249 บาท
ดาวน์โหลด E-Book : bit.ly/37Llihk
สามารถอ่านได้ทั้งระบบ iOS และ Android ผ่าน Application
Ookbee, MEB, SE-ED, NAIIN, Hytexts, Google Play Books
#เบาริ่ง #รัชกาลที่4 #ประวัติศาสตร์ #ศูนย์ข้อมูลมติชน #MatichonInformationCenter
โปรดอย่าลืมกดติดตามเพจของ MIC ได้ที่ :
Facebook : https://www.facebook.com/MatichonMIC/
