สมชัย’ เล่าเป็นฉากๆ ‘How to เข้าคูหา’ พ้อ แค่ตั้งหีบยังคิดไม่ได้ – ด้าน ปชช.สงสัย กกต.งบไม่มี? จับตานับคะแนนกี่ที ‘ไฟไม่เคยพอ’
เมื่อวันที่ 10 มกราคม เวลา 13.30 น. ที่ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปกรุงเทพฯ เครือข่าย Vote62 จากร่วมมือระหว่างองค์กร opendream บริษัทชั้นด้านการนำเทคโนโลยีมาใช้แก้ปัญหาสังคม, iLaw องค์กรที่จับตาด้านกฎหมายและนโยบายของไทย และ Rocket Media Lab ซึ่งทำงานด้านข้อมูลเพื่อสื่อสารมวลชน ร่วมเปิดตัวแคมเปญ #vote62 ตามหาอาสาสมัคร เพื่อร่วมจับตา และรายงานผลการเลือกตั้งอย่างเรียลไทม์
โดยหาอาสาสมัคร 300,000+ คน เพื่อจับตาและรายงานผลการเลือกตั้งและประชามติรัฐธรรมนูญ ผ่านทางเว็บไซต์ vote62.com สำหรับ ไฮไลต์ภายในงานได้แก่ การเสวนาเช้มข้นเจาะลึกถึงการเลืกตั้งครั้งนี้ ซึ่งออกเป็น 2 ช่วง
ช่วงที่ 1 ’เห็นชอบประชามติ แล้วสังคมไทยจะได้อะไร: ความหวังในรัฐธรรมนูญ 2540-2569’ และช่วงที่ 2 ’การเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้งในประเทศไทย ทำไมมันลำบากขนาดนี้?’ นอกจากนี้ ตลอดทั้งงานยังมีเวิร์กช็อป ‘หน่วยเลือกตั้งจำลอง’เพื่อให้อาสา VOTE62 ได้ซ้อมการรายงานผลก่อนจะถึงวันจริง ตลอดจน ’เกมบัตรนี้ดีหรือเสีย‘ ทายตัวอย่างบัตรเลือกตั้งจากปี 66 ว่าเป็นบัตรดีหรือบัตรเสียพร้อมรับของรางวัลสุดพิเศษ
โดยมี นายสมชัย ศรีสุทธิยากร อดีตกรรมการการเลือกตั้ง (อดีตกกต.) ร่วมอธิบายรายละเอียด
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 สิ่งแรกที่ต้องทำคือ ไปที่หน้าหน่วย ตรวจรายชื่อบนบอร์ดว่าเรามีรายชื่อผู้มีสิทธิออกเสียง ตรงกับหน่วยการเลือกตั้งนั้นหรือไม่ และลำดับที่เท่าไหร่ ซึ่งสามารถจดมาได้จากที่บ้าน โดยหน้าหน่วยเองจะมีเจ้าหน้าที่ กปน. คอยแนะนำ
บอร์ดถัดไป มีชื่อและรูปผู้สมัครเขตนั้น ครบทุกพรรค ซึ่งจุดที่เน้นย้ำคือ ‘ส.ส.เขต’ คนละเบอร์กับ ส.ส.บัญชีรายชื่อ (พรรค) โดยประชาชนสามารถใช้บัตรที่มีเลข 13 หลัก แม้ว่าบัตรหมดอายุก็ใช้ได้ รวมถึฃบัตรคนพิการก็สามารถใช้ได้เช่นกัน จากนั้นเมื่อแสดงตัวกับเจ้าหน้าที่แล้ว เซ็นกำกับชื่อ รับบัตร 2 ใบ คือ บัตรสีเขียว – ส.ส.เขต, บัตรสีชมพู – ส.ส.บัญชีรายชื่อ
จากนั้น ไปที่คูหา โดย นายสมชัยชี้ว่า คูหาที่ดี ด้านหลังต้องมีฉากทึบ อาสาสมัครต้องสังเกต (ไม่สามารถสอดส่องได้ว่ากาให้กับใคร) พร้อมยืนยันว่า สามารถถ่ายภาพได้ จากนอกหน่วย แต่ผู้ลงคะแนนห้ามหยิบบัตรเลือกตั้งของตัวเองมาถ่ายเซลฟี่ ในหน่วยเลือกตั้ง
“ถ้าจำเบอร์ไม่ได้ ไม่ควรหยิบมือถือ จดใส่มือก็ได้ไม่มีใครว่า จากที่คุยกับ กกต.ที่คูหา ควรจะมีชื่อ รูปแต่ละคูหาด้วย ซึ่งแล้วแต่บางแห่ง ไม่มีก็ไม่ผิดอะไร ญาติพี่น้องถ่ายรูปจากข้างนอกได้ ไม่มีปัญหา“ นายสมชัยกล่าว และว่า
จากนั้น เดินไปเข้าคิวโต๊ะถัดไป ’แสดงตนขอใช้สิทธิออกเสียงประชามติ‘ โดยจะต้องแสดงบัตรประชาชนต่อเจ้าหน้าที่อีกครั้ง ซึ่ง อ.สมชายชี้ว่า ตรงนี้อาจจะเป็นจุดที่มีความวุ่นวาย ที่คนจะมาออกัน
ทั้งนี้ หากลงประชามตินอกเขต ก็จะมีความซับซ้อนอีก เพราะจะมาใช้สิทธิเพียง ‘ออกเสียงประชามติ‘ อาจทำให้เจ้าหน้าที่สับสนได้ (เพราะทั้ง 3 หีบตั้งในเต็นท์เดียวกัน)
เมื่อมีผู้ถามถึงกรณี พูดออกเสียงหมายเลขที่กา หน้าคูหา สามารถทำได้หรือไม่ ?
โดย นายสมชัยชี้ว่า การประกาศหมายเลขที่หน้าหีบบัตร อาจผิดกติกาและมีความผิดตามกฎหมายได้ พร้อมยังชี้ให้เห็นปัญหา คือครั้งนี้ หีบจะถูกวางเรียงรายตามทางเดิน ไม่ได้ตั้งกลางหน่วย คนมองจากข้างนอกเข้ามา อาจเห็นได้ไม่ไม่ชัดว่ามีกี่ใบ ไม่โปร่งใสเท่าที่ควร เมื่อตั้งในลักษณะเรียงราย
“ผมได้ทักท้วงว่า ทำให้มองไม่เห็น อาจมีการไปร้องได้ว่าจัดการเลือกตั้งไม่สุจริต ควรเอาหีบ 3 ใบ ตั้งตรงกลาง แล้วหันหน้าออก จบ แค่นี้คิดไม่ได้” นายสมชัยกล่าว
จากนั้น ’บอม‘ หนึ่งในเจ้าหน้าที่อาสาสมัคร อธิบายถึงเหตุผลที่ต้องการอาสาสมัครจับตาการเลือกตั้ง
อันดับแรกคือ 1.ถ่ายรูปหน้าหน่วย 2.ถ่ายใบนับคะแนน (เมื่อการนับคะแนนสิ้นสุดแล้ว) โดยต้องถ่ายให้ครบทั้ง 3 กระดาน คือ 1.กระดาน ส.ส.เขต 2.ส.ส.บัญชีรายชื่อ และ 3.ประชามติ
โดยแนะนำให้ถ่ายตรงๆ เพื่อให้เห็นชัดเจน อาจจะเปิดแฟลชหรือเตรียมไฟมาส่องสว่าง กรณีคูหาแสงไม่เพียงพอ ท้้งนี้ ต้องขอให้เจ้าหน้าที่เป็นผู้เปิดใบนับคะแนนแต่ละหน้าให้
3.ถ่ายใบสรุปคะแนน หรือ ใบ ส.ส.5/18 (ขนาด A4 ซึ่งเป็นกระดานที่สรุปคะแนนทั้ง 3 แบบ)
โดยประชาชนสามารถทดลองเล่นได้ที่ Vote62
ในระหว่างที่ นายสมชัยอธิบาย มีประชาชนหญิงรายหนึ่ง สอบถามถึงปัญหาไฟส่องสว่างในคูหา
“ไฟทุกครั้งไม่เคยพอ เที่ยวที่แล้วไปเฝ้าหน่วยสมุทรปราการ งบประมาณไม่พอเหรอ? จนสุดท้ายต้องไปเรียกร้อง จนเขาเอาไฟมา” ประชาชนหญิงกล่าว
ด้าน ดิว อาสาสมัครจับตาเลือกตั้ง แสดงความเห็นว่า กกต.ต้องเปิดโอกาสให้เด็ก ไม่ว่าวัยไหน สามารถสังเกตการณ์ได้ เพราะเขามีคงามสนใจการเลือกตั้งเช่นเดียวกัน
จากนั้น เวลา 13.30 น. เข้าสู่การเสวนาในหัวข้อ “ฝันอะไร หวังได้แค่ไหน กับเลือกตั้งพร้อมประชามติครั้งแรกในประเทศไทย” โดย รศ.ดร.กนกรัตน์ เลิศชูสกุล คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, น.ส.ฐปณีย์ เอียดศรีไชย The Reporters, นายพริษฐ์ วัชรสินธุ พรรคประชาชน และ นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้จัดการ iLaw
