เจน Z ชวนไปไลฟ์ ‘กินข้าวหน้าคูหา’ – ‘อันนา’ หวั่นโกงผลด้วย AI มึนเว็บไซต์บอก ‘ไม่มีสิทธิ์’
เจนซี ชวนจูงมือ 8 ก.พ. ‘กินข้าวหน้าคูหา’ พากันไปไลฟ์ – ’อันนา’ เฟิร์สโหวตเตอร์ มึนเว็บไซต์กรมการปกครอง กรอกเลข 13 หลัก ปรากฏขึ้น ‘ไม่มีสิทธิ์’ หวั่นเลือกตั้งครั้งนี้โกงด้วย AI
เมื่อวันที่ 10 มกราคม ที่ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปกรุงเทพฯ เครือข่าย Vote62 จากร่วมมือระหว่างองค์กร opendream บริษัทชั้นด้านการนำเทคโนโลยีมาใช้แก้ปัญหาสังคม, iLaw องค์กรที่จับตาด้านกฎหมายและนโยบายของไทย และ Rocket Media Lab ซึ่งทำงานด้านข้อมูลเพื่อสื่อสารมวลชน ร่วมเปิดตัวแคมเปญ #vote62 ตามหาอาสาสมัคร เพื่อร่วมจับตา และรายงานผลการเลือกตั้งอย่างเรียลไทม์
โดยหาอาสาสมัคร 300,000+ คน เพื่อจับตาและรายงานผลการเลือกตั้งและประชามติรัฐธรรมนูญ ผ่านทางเว็บไซต์ vote62.com สำหรับ ไฮไลต์ภายในงานได้แก่ การเสวนาเช้มข้นเจาะลึกถึงการเลืกตั้งครั้งนี้ ซึ่งออกเป็น 2 ช่วง นอกจากนี้ ตลอดทั้งงานยังมีเวิร์กช็อป ‘หน่วยเลือกตั้งจำลอง’เพื่อให้อาสา VOTE62 ได้ซ้อมการรายงานผลก่อนจะถึงวันจริง ตลอดจน ’เกมบัตรนี้ดีหรือเสีย‘ ทายตัวอย่างบัตรเลือกตั้งจากปี 66 ว่าเป็นบัตรดีหรือบัตรเสียพร้อมรับของรางวัลสุดพิเศษ
ผู้สื่อข่าวรายงานบรรยากาศ เสวนาช่วงที่ 2 ’การเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้งในประเทศไทย ทำไมมันลำบากขนาดนี้?’ โดย นายสันติชัย อาภรณ์ศรี บรรณาธิการบริหาร Rocket Media Lab และผู้ร่วมก่อตั้ง VOTE62, นายปฏิพัทธ์ สุสำเภา ผู้ก่อตั้ง opendream และ VOTE62, น.ส.จุฑารัตน์ กุลตัณกิจจา ผู้มีประสบการณ์เป็นอาสาสมัคร VOTE62 และ น.ส.อันนา อันนานนท์ ตัวแทน First Voter
ในตอนหนึ่ง น.ส.จุฑารัตน์ ผู้มีประสบการณ์เป็นอาสาสมัคร VOTE62 กล่าวถึงประสบการณ์ว่า แม้ผ่านเลือกตั้งมาแล้ว 3 รอบ แค่ ‘คดีคนอยากเลือกตั้ง’ ก็ยังไม่จบ ตอนปี 2562 เราเปิดเว็บไซต์ VOTE62 ครั้งแรก มีการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. เป็นสนามที่ซ้อนกันมาด้วย ซึ่งพบว่าในปี 2566 เว็บฯ ของเรารายงานผลได้เร็วกว่า กกต.
“สิ่งที่เจอคือ เวลา กปน.เห็นเราอยู่หน้าหน่วย ยังคงไม่เข้าใน มองว่าเราเป็นคนจากพรรคไหน มองว่าเรื่องเยอะจังเลย แต่จะมีบางหน่วยที่ค่อนข้างน่ารัก แบบว่าขอนับให้เสร็จก่อน แล้วเปิดให้เราถ่ายทีละใบ เปิดไฟให้ด้วย ในขณะที่บางหน่วยห้ามถ่ายรูป หรือเก็บใบขีดคะแนนเร็ว” น.ส.จุฑารัตน์กล่าว
น.ส.จุฑารัตน์ เผยว่า ส่วนตัวเคยทำทั้งทีมหน้างาน และส่วนที่กรอกผลเข้าสู่เว็บไซต์ เพื่อให้ภาพถูกรายงานเป็นตัวเลขบนเว็บไซต์ ในปี 62 ภาพอาจยังไม่ค่อยเยอะมากนัก แต่ด้วยคุณภาพของภาพทำให้ปวดหัวเหมือนกัน รวมถึงลายมือที่อ่านยาก ระยะยืนที่ไกลจนทำให้ภาพเบลอ มองไม่ชัด ว่าเลขอะไร
“อย่างที่เห็นได้ชัดปี 66 เรากลับไปเลือกตั้งที่บ้าน จ.ชลบุรี กปน.ก็ต้อนรับดี ว่าจะมาช่วยนับคะแนนใช่ไหม มาช่วยกันให้การรับคะแนนถูกต้องสมบูรณ์ เพราะต้องยอมรับว่าเขาทำงานตั้งแต่เช้ามืด กว่าจะนับเสร็จก็ 2 ทุ่ม อาจจะมี Human Error ได้ เขาก็รู้สึกขอบคุณเรา ดังนั้น จริงๆ มันเป็นการช่วยกันทำงานด้วยซ้ำ” น.ส.จุฑารัตน์กล่าว และว่า
ถ้าเราสร้างวัฒนธรรม ‘กินข้าวหน้าหน่วย’ ได้ น่าจะช่วยสร้างบรรยากาศ เหมือนลุ้นผลกีฬา ดังนั้น อยากชวน ‘ 8 กุมภา กุมมือกันไป กินข้าวหน้าหน่วยเลือกตั้ง’ อาจะชวนกันไปทั้งครอบครัว ช่วยกันดูหน่วยข้างๆ
“มันเป็นกิจกรรมที่สนุก และลุ้นจริงๆ และเราจะเป็นคนแรกที่รู้ผลของหน่วยนี้ มันมีความอบอุ่นบางอย่าง เวลามองตาแล้วรู้กันว่า เราก็มาช่วยจับตา”
ด้าน น.ส.อันนา อันนานนท์ อดีตแกนนำกลุ่มนักเรียนเลว ในฐานะตัวแทน First Voter กล่าวถึงสิ่งที่สังเกตได้ และสิ่งที่อยากให้เป็น ในการจัดการเลือกตั้งและออกเสียงประชามติว่า ตนยังจำการเลือกตั้งครั้งแรกได้ แม้จะยังไม่มีสิทธิออกเสียง คือปี 2562 เพราะมีหลายเหตุการณ์เกิดขึ้นเยอะมาก อย่าง First voter ที่มีบทบาทอย่างมาก หากพรรคไหนตรงใจ สื่อก็จะจับจ้องว่ากลุ่มนี้เขาจะโหวตใคร
“ตอนนั้นเรามีความหวัง คนที่ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง มีทั้งเด็ก พระสงฆ์ นักโทษ เราอยากเห็นระบบที่เด็กมีสิทธิ มีเสียง อย่างของนิวซีแลนด์ มีวิธีลดอายุจาก 18 ปีขึ้นไป ให้น้อยลง
เราอยากเข้าคูหามาก ตั้งแต่ปี 2562 แต่ก็เข้าใจว่า มันมีหลายวิธีในการมีบทบาทกับประชาธิปไตย เช่น การปราศรัย ชุมนุม” น.ส.อันนาเผย
เมื่อถามว่า ในฐานะคนเจนใหม่ มองระบบแบบนี้ยังเวิร์กอยู่ไหม หรือมีไอเดียอย่างไรที่อยากช่วยออกแบบ ในการเลือกตั้ง ?
น.ส.อันนากล่าวว่า อย่างเราเกิดปี 48 เป็นเด็กเจนซี ที่มองว่า Vote62 เป็นระบบที่มีโครงสร้างระดับหนึ่ง ซึ่งทำงานกับอาสาธรรมชาติได้ดีมาก รวมถึงในทวิตเตอร์ ส่วนตัวมองเป็นเรื่องที่ดีเพราะมีอะไรแปลกๆ ให้ดูเยอะ จำได้หมดเลยว่า ต้องกากบาทยังไง
“แต่ทุกวันนี้เรายังไม่รู้เลยว่าต้องไปคูหาไหน เข้าไปเว็บไซต์ของ กรมการปกครอง กรอกหมายเลขบัตรประชาชน ก็ขึ้นมาว่า ‘ไม่มีสิทธิ์เลือกตั้ง’ หนูมีบัตรประชาชนทร้องเพลงบางระจันได้ ต้องมีสิทธิเลือกตั้งไหม ?
ถ้าช่วยบอกว่า เราต้องไปเลือกตั้งตรงไหนก็จะดีมาก คือเราพร้อมสุดๆ ถึงขนาดไปปรึกษาไอลอว์เลยว่า ต้องไปคูหาไหน” น.ส.อันนากล่าว
พร้อมแนะนำเพิ่มเติมในช่วงท้ายด้วยว่า เว็บไซต์ที่ส่งภาพเข้ามาควรแยกหมวดหมู่ให้ชัด รวมถึงสะท้อนความกังวลเรื่องรูปภาพ ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีในปัจจุบันว่า อาจจะเอไอ (AI) หรือเปล่า ? กังวลเหมือนกันว่าหมือนกัน ว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ ด้วยความที่ทุกอย่างรันทางอินเตอร์เน็ต จะมีหลุดหรือไม่
น.ส.อันนายังเชิญชวนมาร่วมเป็นอาสาสมัคร จับตาการเลือกตั้งด้วยว่า คุณอาจะได้เป็นคนไทยคนแรก ที่ได้เห็นผลคะแนน
“มาไลฟ์ด้วยก็ได้ เราอยากเห็นอะไรใหม่ๆ และอยากเห็น กกต.ใหม่เหมือนกัน เลือกตั้งมี 4 ปีที่ แต่ กกต. เราจับตาได้ทุกวัน อยากเห็นทุกคนจับตา กกต.” น.ส.อันนากล่าว
สำหรับ Vote62 คือ ระบบการรายงานผลการเลือกตั้งแบบคราวด์ซอร์ส (Crowdsourcing) โดยให้ประชาชนช่วยกันถ่ายภาพกระดานคะแนนที่นับเสร็จแล้วในคูหาเลือกตั้ง แล้วส่งเข้ามาในระบบเพื่อตรวจสอบและเปรียบเทียบผลกับ กกต. โดยชื่อของ Vote62 มีที่มาจากการเริ่มทำระบบอาสาสมัครในการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อปี 2562 เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
ทำไมการเลือกตั้งปี 2569 ถึงสำคัญ? การเลือกตั้งทั่วไปปี 2569 จะเป็นครั้งประวัติศาสตร์ที่มีการเลือกตั้ง ส.ส. พร้อมกับการจัดทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งเท่ากับจะมีการนับคะแนนทั้งแบบบัญชีรายชื่อ, แบบแบ่งเขต และการออกเสียงประชามติพร้อมกัน ซึ่งหมายถึงจำนวนบอร์ดนับคะแนนที่มากขึ้น และที่สำคัญที่สุด “การประชามติรัฐธรรมนูญครั้งนี้คือประตูบานแรกในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ” การเลือกตั้งรอบนี้จึงเป็นหมุดหมายสำคัญที่น่าจับตา
