สมาคมนักกม.สิทธิ แถลงการณ์กังวลผลเลือกตั้ง จี้กกต.นับคะแนนใหม่ เขตที่มีปัญหา ชี้รัฐมีหน้าที่คุ้มครองปชช. งดเว้นการดำเนินคดี ตามหลัก ICCPR

เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน (สนส.) ออกแถลงการณ์กรณีความผิดปกติอันร้ายแรงในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2569 พร้อมระบุ 3 ข้อเรียกร้อง ดังนี้

สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน (สนส.) ในฐานะองค์กรภาคประชาสังคมด้านสิทธิมนุษยชน ขอแสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อสถานการณ์ความผิดปกติร้ายแรงที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2569 ซึ่งปรากฏข้อร้องเรียนอย่างกว้างขวางในหลายเขตเลือกตั้ง โดยเฉพาะจังหวัดชลบุรี เขต 1 และจังหวัดอุบลราชธานี เขต 6 รวมถึงพื้นที่อื่นที่มีลักษณะปัญหาใกล้เคียงกัน

มีข้อร้องเรียนดังกล่าวประกอบด้วย ความคลาดเคลื่อนระหว่างจำนวนผู้มาใช้สิทธิกับจำนวนบัตรเลือกตั้งที่นับคะแนนได้ซึ่งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิจริง การขนย้ายหีบบัตรก่อนการติดประกาศผลหน้าหน่วย การพบบัตรเลือกตั้งถูกทิ้งในถังขยะ การกระทำอันมิชอบของเจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้ง ตลอดจนการประกาศผลการเลือกตั้งล่าช้าโดยปราศจากคำชี้แจงที่ชัดเจน และข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง อีกทั้งถ้อยแถลงเมื่อเร็วๆ นี้ มีมติไม่นับคะแนนใหม่ อ้างเหตุเพราะผู้ยื่นคำร้องไม่เห็นเหตุการณ์เองนั้น

สนส.เห็นว่าข้อเท็จจริงดังกล่าวส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความสุจริต เที่ยงธรรม และความเป็นอิสระของกระบวนการเลือกตั้ง อันเป็นรากฐานสำคัญของระบอบประชาธิปไตย และส่งผลให้ประชาชนที่ถูกกระทบสิทธิจึงออกมาใช้สิทธิในการชุมนุมโดยสงบเพื่อเรียกร้องให้มีการตรวจสอบและนับคะแนนใหม่อย่างโปร่งใสและเปิดเผยต่อสาธารณะ

ประเทศไทยเป็นรัฐภาคีแห่งกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR) ซึ่งรับรองสิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมทางการเมืองและสิทธิในการเลือกตั้งที่แท้จริง (genuine electionis) ตามข้อ 25 โดยกำหนดให้การเลือกตั้งต้องสะท้อนเจตจำนงของประชาชนอย่างเสรีและเสมอภาค ซึ่งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติได้อธิบายไว้ใน General Comment ฉบับที่ 25 (1996) ว่า การเลือกตั้งต้องมีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีมาตรการที่มีประสิทธิภาพในการตรวจสอบโดยประชาชนตาม ICCPR เมื่อมีข้อกล่าวอ้างที่มีมูลว่าการเพิกเฉยหรือการไม่ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเป็นอิสระ โปร่งใส และทันท่วงที ย่อมลดทอนความชอบธรรมของผลการเลือกตั้งโดยรวม

ด้วยเหตุนี้ สนส.ขอเรียกร้องอย่างเป็นทางการให้

1.คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ดำเนินการนับคะแนนใหม่ในเขตเลือกตั้งที่มีข้อร้องเรียนอย่างเร่งด่วน เปิดเผย และตรวจสอบได้ โดยเปิดให้สาธารณชนและผู้สังเกตการณ์อิสระเข้าร่วมติดตามกระบวนการอย่างแท้จริง

2.รัฐ มีหน้าที่คุ้มครองเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและการชุมนุมโดยสงบของประชาชนที่ออกมาเรียกร้องการตรวจสอบการเลือกตั้ง โดยงดเว้นการคุกคาม การดำเนินคดี หรือการใช้กำลังโดยไม่จำเป็น อันเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองตาม ICCPR ข้อ 19 ข้อ 21 และข้อ 25

3.กลไกสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ รวมถึงผู้รายงานพิเศษที่เกี่ยวข้อง ควรติดตามสถานการณ์การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2569 ของประเทศไทยอย่างใกล้ชิด ภายใต้กรอบสิทธิในการมีส่วนร่วมทางการเมืองตาม ICCPR ข้อ 25

โดยข้อเรียกร้องดังกล่าวนี้เป็นไปตามหลักนิติรัฐและนิติธรรม เพื่อธำรงไว้ซึ่งความน่าเชื่อถือของกระบวนการเลือกตั้ง ความชอบธรรมของระบอบประชาธิปไตย

ด้วยความเคารพหลักการสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตย

13 กุมภาพันธ์ 2569
สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน (สนส.)