สถานีวอยซ์ทีวี จัดรายการ Wake Up Thailand Special เสวนา 86 ปีประชาธิปไตยไทย วันที่ 24 มิถุนายน ที่ผ่านมา มีตัวแทน 10 พรรคการเมือง เข้าร่วม อาทิ ประชาธิปัตย์ เพื่อไทย ภูมิใจไทย อนาคตใหม่ ชาติไทยพัฒนา ประชาชนปฏิรูป เกรียน พลังประชารัฐ
คุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ พูดในรายการว่า ยืนยันจะไม่ซื้อเสียง ไม่ทุจริต ไมุ่มุ่งขัดแย้ง แต่จะหาทางออกให้ประเทศ แก้ความเหลื่อมล้ำ ให้มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด
ครับ ติดตามแล้วทำให้คาดหมายไปว่า นอกจากประเด็นแก้ไขรัฐธรรมนูญ รื้อ หรือ ล้ม ร่างใหม่ทั้งฉบับ จะเกิดการอภิปรายถกเถียงกันในเวทีการหาเสียงเลือกตั้งว่าจะเป็นไปได้หรือไม่แล้ว อีกประเด็นหนึ่งที่คุณอภิสิทธิ์ประกาศจุดยืน เลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด จะร้อนขึ้นมาอีกเรื่องหนึ่งแน่นอน เพราะหากเป็นจริงจะมีผลถึงการปรับเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจการปกครองที่พยายามกันมายาวนานหลายสิบปี แต่ไม่เคยเป็นผลสำเร็จ
ประเด็นนี้จะมีผลต่อการตัดสินลงคะแนนเสียงเลือกตั้งของประชาชนหรือไม่ แค่ไหน ต้องติดตามต่อไป ว่าระหว่างการแข่งขันทางนโยบาย ความหลงใหลในตัวบุคคล กับอิทธิพลของอามิสสินจ้าง อะไรคือของจริง อะไรคือความคิดฝันสำหรับสังคมไทย
ทั้งๆ ที่ข้อเสนอนี้พัฒนาเรื่อยมาตามลำดับ ในสมัยที่พรรคประชาธิปัตย์เป็นแกนนำรัฐบาล คุณอภิสิทธิ์เป็นนายกรัฐมนตรี แต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) มีนายอานันท์ ปัยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน กรรมการประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งได้รับการยอมรับจากสังคม ไม่น้อยหน้ากว่ากรรมการชุดต่างๆ ที่ผ่านมา
กรรมการปฏิรูปได้จัดทำข้อเสนอต่อพรรคการเมืองและผู้มีสิทธิเลือกตั้ง วันที่ 14 พฤษภาคม 2544 พร้อมแถลงการณ์ว่าด้วยแนวทางปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ
บทที่ว่าด้วยการกระจายอำนาจจากส่วนกลางไปสู่ท้องถิ่น บทบาทของรัฐบาลและท้องถิ่น ระบุว่า การปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ จึงจำเป็นต้องถอดสายอำนาจบัญชาการของรัฐบาลที่เข้าไปแทรกแซงการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นอำนาจในการพิจารณาอนุมัติ/อนุญาต อำนาจในการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนในท้องถิ่น อำนาจในการยับยั้งข้อบัญญัติของท้องถิ่น หรืออำนาจในการถอดถอนผู้บริหารและสภาท้องถิ่น
เนื่องจากราชการส่วนภูมิภาคเป็นสายอำนาจบัญชาการที่สำคัญของรัฐบาล ซึ่งสามารถเข้าไปแทรกแซงหรือทับซ้อนกับอำนาจในการจัดการตนเองของท้องถิ่น ดังนั้น จึงเสนอให้ยุบเลิกราชการส่วนภูมิภาค โดยปรับบทบาทของหน่วยราชการในระดับจังหวัดให้เหลือเพียง 3 รูปแบบ คือ
1.สำนักประสานนโยบายหรือสำนักงานบริการทางวิชาการ เช่น ศูนย์วิจัยข้าว สถานีประมง ศูนย์วิจัยมลพิษสิ่งแวดล้อม เป็นต้น เพื่อสนับสนุนการทำงานของส่วนกลางหรือท้องถิ่น
2.สำนักงานสาขาของราชการส่วนกลาง เฉพาะในภารกิจที่รัฐบาลกลางเป็นผู้ดำเนินการเอง เช่น การจัดเก็บภาษีรายได้และภาษีมูลค่าเพิ่ม การจัดทำหนังสือเดินทาง เป็นต้น
3.สำนักงานตรวจสอบและเสนอแนะการบริหารจัดการท้องถิ่น
ส่วนภารกิจอื่นๆ การให้บริการของหน่วยงานราชการส่วนภูมิภาคในระดับจังหวัด ให้ยกเป็นอำนาจในการบริหารจัดการขององค์กรปกครองท้องถิ่นในระดับจังหวัดและระดับต่ำกว่าจังหวัด
ปรากฏว่าข้อเสนอดังกล่าว ไม่ได้รับการขานรับและผลักดันเท่าที่ควร จนเกิดความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองขึ้นเสียก่อน
สาเหตุประการหนึ่งกล่าวเฉพาะในพรรครัฐบาล นอกจากความไม่เป็นเอกภาพภายในและระหว่างพรรคแล้ว นอกพรรคยังมีกระแสคัดค้านอย่างหนักแน่นจากราชการส่วนกลาง
ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องที่ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกำนัน และตำแหน่งอื่นๆ ที่จะได้รับผลกระทบไปด้วยอีกมาก
อีกเหตุหนึ่งเนื่องจากรายละเอียดทางปฏิบัติยังไม่ชัดเจน เป็นต้นว่า จะเลือกตั้งในจังหวัดใด ที่ไหน เมื่อไหร่ หลักเกณฑ์เป็นอย่างไร
เมื่อประเด็นนี้ถูกกล่าวถึงอีกครั้ง ในเวที 86 ปีประชาธิปไตยไทย ยังคงไม่มีคำตอบจากพรรคการเมืองอื่นอย่างชัดเจนเป็นเรื่องเป็นราว ยกเว้น พรรคอนาคตใหม่ ประกาศแนวทางกระจายอำนาจ ภายใต้รูปแบบจังหวัดจัดการตนเอง ซึ่งให้มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัดเช่นเดียวกัน
ความเป็นไปได้ในเรื่องนี้ นอกจากท่าทีของพรรคการเมืองต่างๆ แล้ว คงต้องกลับไปอ่านยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี พ.ศ.2561-2580 ด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบการบริหารจัดการภาครัฐ กับแผนปฏิรูปประเทศด้านการเมือง ประกอบ
แม้จะเขียนไว้ว่า ภาครัฐมีขนาดเล็กลงเหมาะสมกับภารกิจ กำหนดความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่นให้มีความชัดเจน ไม่ซ้ำซ้อนกัน รวมทั้งมีการถ่ายโอนภารกิจที่สำคัญและกระจายอำนาจในระดับที่เหมาะสมเพื่อให้ชุมชนและท้องถิ่นเข้มแข็ง แต่ก็ไม่ปรากฏพูดถึงแนวทางการเลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด แม้แต่น้อย
ฉะนั้น ตลอด 20 ปีต่อจากนี้ไปภายใต้ยุทธศาสตร์ใหญ่ ยุทธศาสตร์ย่อยเฉพาะด้านและแผนปฏิรูป ที่ประกาศใช้แล้ว สะท้อนแนวโน้มว่าข้อเสนอนี้ไม่มีทางเป็นไปได้เลย นอกจากแก้ไขยุทธศาสตร์ชาติ แผนปฏิรูปกันอีกครั้งใหญ่
ขนาดเมื่อครั้งที่บรรดามวลมหาประชาชนออก มาชัตดาวน์กรุงเทพฯ ก่อนเกิดรัฐประหาร 22 พฤษภาคม 2557 ท่านผู้นำประกาศแนวทางกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นให้มีการเลือกตั้งผู้ว่าฯในทุกจังหวัดชัดแจ๋ว แต่ 4 ปีที่ผ่านมา เสียเปล่า ไม่มีอะไรคืบหน้าแถมจะย้อนกลับไปยิ่งกว่าเก่าเสียอีก
แล้วจะมีความหวังอะไรกันเล่า กับคำพูด ความฝันลมๆ แล้งๆ ผ่านไปวันๆ
