ที่มา – วงเสวนา เรื่อง พรรคการเมืองไทยบนเส้นทางแห่งการปฏิรูป โดยมีตัวแทนจากพรรคการเมือ.งต่างๆ ร่วมเสวนา จัดขึ้นโดยสถาบันพระปกเกล้า ในโอกาสครบรอบ 20 ปีแห่งการสถาปนาสถาบัน
อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ
หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.)
เรื่องการพัฒนาพรรคการเมืองก่อนเป็นประชาธิปไตยในพรรคการเมืองนั้น มุมมองเบื้องต้นโดยธรรมชาติ พรรคการเมืองต้องเป็นองค์กรที่เกิดขึ้นโดยประชาชน และต้องมีวิวัฒนาการสอดคล้องกับความเป็นจริงของสังคม และมีอุดมการณ์ของคนกลุ่มนั้นๆ ตรงกัน การตรากฎหมายพรรค การมีมุมมองที่จัดพรรคการเมืองให้เป็นองค์กรสำเร็จรูป บังคับให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้ แม้จะมีเจตนาที่ดี แต่ก็ควรให้พรรคการเมืองเป็นไปตามธรรมชาติ เพราะบางเรื่องมีปัญหาในทางปฏิบัติ ต้องปรับปรุงแก้ไขตลอดเวลา ถ้าเราอยากเห็นพรรคการเมืองเป็นประชาธิปไตยเราต้องดูตรงนี้ด้วย
พรรคประชาธิปัตย์ไม่เคยหยุดอยู่กับที่ ให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในพรรคในรูปแบบสมาชิกพรรค และสาขาพรรค ในการเลือกคณะกรรมการบริหารพรรค ครั้งหน้าเมื่อมีการคลายล็อกเรามีการเตรียมทำกิจกรรมโดยการเตรียมเทคโนโลยีมาช่วย รวมทั้งการมีส่วนร่วมของการทำไพรมารีโหวต แม้จะมีอุปสรรค แต่เรามีเป้าหมายที่จะระดมสมาชิกและจัดตั้งสาขาพรรค เรามีปัญหามากมายในเรื่องนี้ แต่เราตั้งใจทำให้มีฐานสมาชิกที่กว้าง เพียงแต่ว่าตอนนี้ทราบกันดีว่าผู้มีอำนาจอาจจะตัดสินใจว่าจะไม่ทำไพรมารีแล้ว เรื่องนี้ก็ขึ้นอยู่กับเวลา ผมตัดสินใจเองว่า ในการเลือกคณะกรรมการบริหารพรรคครั้งหน้า จะเสนอให้สมาชิกพรรคเข้ามามีส่วนร่วมในการหยั่งเสียงเลือกหัวหน้าพรรคโดยตรง และมีส่วนร่วมในการเลือกผ่านแอพพลิเคชั่นมือถือ นี่คือรูปธรรมที่พรรคประชาธิปัตย์ไม่เดินอยู่กับที่ และไม่มีใครเป็นเจ้าของพรรค เราจะเป็นสถาบันทางการเมืองของประเทศไทยต่อไป และปฏิเสธไม่ได้ว่าจะพัฒนาการเมืองต่อไปต้องแก้ไขเรื่องการทำรัฐประหาร และแก้ไขปัญหาการซื้อเสียง
ปัญหาการใช้อำนาจโดยมิชอบ สิ่งเหล่านี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของวงจรอุบาทว์ ภายหลังการเลือกตั้งต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตรวจสอบได้
จาตุรนต์ ฉายแสง
แกนนำพรรคเพื่อไทย
หากพูดเรื่องไพรมารีโหวต พรรคเพื่อไทยเคยพูดกันมาก่อน ตั้งแต่ยังไม่มีกฎหมายออกมา เพราะเราเห็นว่าการทำไพรมารีโหวตเป็นเรื่องจำเป็นและเป็นประโยชน์ ถ้าไม่มีไพรมารีโหวต คนนั้นก็จะได้เป็นผู้แทนได้ง่าย แต่จะไม่ตรงกับความต้องการ ดังนั้น ควรให้โอกาสสมาชิกและประชาชนได้มีส่วนร่วม แต่ตอนนี้ดูเหมือนว่ามันยุ่งเหยิง และกำลังจะยกเลิกเพราะกลัวบางพรรคเดือดร้อน พรรคเพื่อไทยที่ต่อเนื่องมาจากไทยรักไทย เราพยายามจะรักษาสิ่งที่เป็นจุดแข็งที่มีมาตั้งแต่ไทยรักไทย คือ การสังเคราะห์นโยบาย นำนโยบายไปปฏิบัติเพื่อให้ประชาชนยอมรับ เราต้องทำจริงจังต่อไป
ประเทศเรามีความจำเป็นต้องปฏิรูปหลายๆ ด้าน ทั้งเรื่องการเมือง คือ ความไม่เป็นประชาธิปไตยต้องปฏิรูป ต้องสร้างประชาธิปไตย เรื่องเศรษฐกิจ ชาวบ้านต้องการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ซึ่งประเทศไทยยังมีปัญหาที่ต้องแก้ไขหลายอย่าง ขณะที่การกระจายรายได้ ความมั่นคง ต้องมีการแก้เชิงระบบ ส่วนทางสังคม การศึกษา สิ่งแวดล้อม ความมั่นคงของมนุษย์ ต้องเปลี่ยนแปลงและต้องทำอย่างจริงจัง
พรรคจะรณรงค์ให้มีการเปลี่ยนแปลงยุทธศาสตร์ชาติ และแก้ระบบการเมืองประเทศ และต้องแก้รัฐธรรมนูญที่ไม่เป็นประชาธิปไตย ต้องยกเลิกระบบที่จะมียุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และไม่สนับสนุนนายกรัฐมนตรีคนนอก หากมีการเลือกนายกฯคนนอกก็จะไม่ขอร่วมรัฐบาล ไม่สนับสนุนในการสืบทอดอำนาจ
และไม่ว่าพรรคการเมืองจะลุแก่อำนาจอย่างไร กองทัพก็ไม่มีความชอบธรรมที่จะยึดอำนาจ
สรอรรถ กลิ่นประทุม
ประธานที่ปรึกษาหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย (ภท.)
ไม่แน่ใจว่าเร็วเกินไปหรือไม่ที่จะพูดเรื่องประชาธิปไตยในบ้านเรา เพราะขณะนี้กฎหมายพรรคการเมืองยังบังคับใช้ไม่หมดเลย แต่อย่างไรก็ตามพรรคการเมืองทุกพรรคก็ต้องเป็นประชาธิปไตย ผมเชื่อว่าทุกพรรคการเมืองต้องเตรียมความพร้อมอยู่เสมอในการเลือกตั้ง ไม่ว่าจะทางไหนก็ตาม เพราะมีช่วงเวลาหาเสียงค่อนข้างน้อย พรรคภูมิใจไทยเป็นประชาธิปไตยจริงๆ พรรคนี้เป็นของประชาชน เพราะทุกครั้งที่มีการเลือกตั้งเราต้องมีส่วนร่วมกับประชาชน การได้มาของคณะกรรมการบริหารพรรค และหัวหน้าพรรคอย่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล ไม่มีการล็อบบี้ใดๆ เป็นผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ในการพาพรรคไปสู่ประชาธิปไตยเป็นคนรุ่นใหม่ที่สามารถประคับประคองธุรกิจที่เกือบล้มละลายให้เจริญเติบโตขึ้นมาได้อย่างรุ่งเรือง ที่สำคัญพรรคการเมืองต้องไม่ถูกครอบงำจากนักธุรกิจ เพราะถ้าพรรคไหนรับเงินจากนักธุรกิจจะไม่มีความเป็นอิสระ พรรคภูมิใจไทยก่อตั้งมา 10 ปี ไม่ได้มีประสบการณ์มาก แต่ทุกวันนี้เราพยายามทำให้เกิดความเป็นประชาธิปไตยให้ประชาชนมีส่วนร่วมโดยการทำนโยบาย
และไม่ว่าผลการเลือกตั้งจะเป็นอย่างไรก็ตามเราต้องยอมรับ เพราะประชาธิปไตยจะเดินต่อไปไม่ได้ถ้าไม่มีการเลือกตั้ง
ประสาร มฤคพิทักษ์
ผู้ร่วมก่อตั้งพรรครวมพลังประชาชาติไทย
เรามาพูดถึงการปฏิรูปการเมือง เพราะมันมีที่มาที่ไป ผมมีคำถาม 4 ข้อว่า ใช่หรือไม่ว่าพรรคการเมืองบางพรรคเป็นพรรคเถ้าแก่หรือครอบครัวเถ้าแก่ ไม่ใช่พรรคการเมืองแต่เป็นบริษัทจำกัด เอาเงินเป็นตัวตั้ง ไม่ใช้อุดมการณ์ ส.ส.อยู่ใต้ระบบอุปถัมภ์ ทั้งนี้ การปฏิรูปการเมืองต้องเริ่มต้นที่พรรคการเมือง รัฐธรรมนูญมาตรา 45 ระบุว่า พรรคการเมืองต้องเปิดโอกาสให้สมาชิกมีส่วนร่วม ส่วนมาตรา 258 ระบุว่า ให้ดำเนินกิจกรรมโดยเปิดเผย ตรวจสอบได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ สิ่งที่อยู่ในความสนใจคือเรื่องไพรมารีโหวต ขอเรียนว่าพรรครวมพลังประชาชาติไทยเป็นพรรคน้องใหม่ ยืนหยัดที่จะทำไพรมารีโหวตไม่ว่าจะมีมาตรา 44 หรือกำหนดให้มีคณะกรรมการสรรหา 11 คนก็ตาม พรรครวมพลังประชาชาติไทย เราคิดว่าการปฏิรูปจะต้องเริ่มต้นที่ตัวเอง
และต้องสร้างประชาธิปไตยในพรรค คือสมาชิกพรรคเป็นเจ้าของพรรค ไม่ใช่ของคนกลุ่มใด
และพรรคต้องให้ประชาชนเป็นเจ้าของด้วย ไม่ใช่แค่ลงคะแนนบนบัตร 4 วินาทีแล้วหายไป
ไพบูลย์ นิติตะวัน
ว่าที่หัวหน้าพรรคประชาชนปฏิรูป
การเป็นประชาธิปไตยภายในพรรคต้องเป็นไปตามกฎหมายของรัฐธรรมนูญ และกฎหมายพรรคการเมือง รวมทั้งพรรคจะต้องกำหนดข้อบังคับพรรคให้มีหลักการประชาธิปไตยภายในพรรค ให้สมาชิกพรรคมีส่วนร่วมโดยจะต้องมีบทบาทโดยตรง ทุกระดับชั้นและทุกขั้นตอน นอกจากนี้จะต้องปลูกฝังวัฒนธรรมของพรรคให้เป็นวัฒนธรรมสาธารณประโยชน์ ไม่ใช่องค์กรแสวงหาประโยชน์ หรือมีการลงทุน เราต้องการจิตสาธารณะที่จะมาลงสมัครเป็น ส.ส.โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าการจะมาเป็น ส.ส.จะต้องได้เงินเท่าไหร่ เราคิดไว้ว่าถ้าคุณได้เป็น ส.ส.เมื่อไหร่ เงินเดือน 50% ต้องยกให้พรรค เพื่อถือว่าจะต้องมีส่วนร่วมให้กับพรรคการเมือง เราจะไม่ทำในพรรคการเมืองระบบเก่าชอบทำ เช่น ใช้เงินอามิสสินจ้าง
เราจะเป็นระบบใหม่ของพรรคการเมืองในเรื่องของการปฏิรูปเป็นต้นแบบของประเทศให้ประชาชนได้เห็นพรรคการเมืองรูปแบบใหม่
ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ
ว่าที่หัวหน้าพรรคอนาคตใหม่
พรรคอนาคตใหม่เกิดจากซากปรักหักพังของสังคม พรรคอนาคตใหม่คือกลุ่มคนที่ร่วมกันเพื่อขอมีส่วนร่วมที่จะนำประเทศไทยกลับสู่การเดินทางตามระบอบประชาธิปไตย ที่ประชาชนต้องมีสิทธิเท่าเทียมกันและเสมอภาคกัน พรรคได้ออกแบบเพื่อให้เป็นไปตามอุดมการณ์พรรค ยืนยันจะไม่ซื้อเสียง ไม่ซื้อตัว ส.ส. เพราะเชื่อว่าวิธีเปลี่ยนประเทศไทยให้กลับมาสู่ประชาธิปไตย คือเรื่องการชนะความคิด โดยจะชี้แจงรายละเอียดการใช้จ่ายเงินของพรรคทุกบาททุกสตางค์ จะถือเป็นรูปแบบใหม่
นอกจากไพรมารีโหวตคัดเลือกผู้สมัคร พรรคยังมีแนวคิดทำไพรมารีโหวตนโยบายพรรคด้วย และถ้ามีโอกาสร่วมรัฐบาลจะต่อรองขอกระทรวงแรงงาน และกระทรวงศึกษาธิการ ต้องกระจายอำนาจให้ประชาชนต่างจังหวัด เปิดโอกาสให้เกิดความเท่าเทียม ถ้าไม่แก้ปัญหาทางการเมืองปัญหาอื่นของประเทศไทยจะไม่สามารถแก้ไขได้ โดยพรรคเสนอให้หยุดยั้งการสืบทอดอำนาจของ คสช. ยกเลิกรัฐธรรมนูญปัจจุบันทั้งฉบับที่มีข้อจำกัด และไม่ให้มีการรัฐประหารอีกซึ่งเป็นเป้าหมายที่อยากทำให้ได้
86 ปีนับตั้งแต่ 2475 มีรัฐประหาร 13 ครั้ง รัฐธรรมนูญ 20 ฉบับ นายกฯ 29 คน เฉลี่ยคนละ 2.9 ปี ผมไม่เอารัฐประหาร อยากให้เป็นภารกิจของคนรุ่นเรา หยุดที่รุ่นเรา ก่อนที่จะตายต้องทำสักครั้ง อยากให้การทำรัฐประหารครั้งนี้เป็นครั้งสุดท้าย กราบได้ก็จะกราบ และอยากให้การเลือกตั้งครั้งหน้าเป็นการหยุดการสืบทอดอำนาจของ คสช. เรียกร้องทุกพรรคร่วมมือกันต่อต้านรัฐประหาร เพื่อให้สังคมไทยกลับคืนสู่สงบสุข
