กว่าจะมีการตื่นตัวเกี่ยวกับปัญหาฝุ่นขนาดเล็ก หรือฝุ่นที่มีขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน หรือ PM2.5 ก็ต้องใช้เวลาพอสมควร ทั้งนี้ นายประลอง ดำรงค์ไทย อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้ความรู้เกี่ยวกับฝุ่น PM2.5 ว่า มักเกิดขึ้นในช่วงเดือนธันวาคม-มกราคม ของทุกปี เพราะเป็นช่วงที่ความกดอากาศสูงจากจีนแผ่ลงมา ทำให้ฝุ่น PM2.5 มีขนาดเล็ก 1 ใน 25 ของขนาดเส้นผม และมีน้ำหนักเบามาก เมื่ออากาศมากดทับทำให้ฝุ่นละอองลอยตัวสู่ด้านบนไม่ได้ ประกอบกับไม่มีแสงแดดส่งผลให้เกิดการสะสมของฝุ่นละอองที่เป็นอยู่ในขณะนี้
ฝุ่นจิ๋วนี้เมื่อสูดดมเข้าไปแล้ว มีผลต่อสุขภาพ เบื้องต้นจะเกิดการระคายเคืองจมูก แสบจมูก มีอาการไอ ไปจนถึงมีเสมหะ นอกจากนี้ยังเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งปอด เสี่ยงต่อการเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดในสมอง โรคหัวใจขาดเลือด รวมทั้งมีผลกระทบต่อสตรีมีครรภ์ ซึ่งขณะนี้ฝุ่นที่มีผลกระทบต่อสุขภาพเกิดขึ้นติดต่อกันหลายวันในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมถึงพื้นที่ต่างจังหวัดบางจังหวัดด้วย จึงมีการรณรงค์มิให้ออกมาทำกิจกรรมกลางแจ้ง หรือถ้าออกมาก็ควรจะมีหน้ากากที่ป้องกันฝุ่นขนาดนี้โดยเฉพาะ
สาเหตุการเกิดฝุ่นนี้ กรมควบคุมมลพิษ ระบุว่า ร้อยละ 60 เกิดจากรถยนต์ดีเซลที่การเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ร้อยละ 35 เกิดจากการเผาในภาคเกษตร และร้อยละ 5 เกิดจากภาคอุตสาหกรรม ซึ่งในพื้นที่กรุงเทพฯ สภาพการจราจรติดขัดมาก มีรถดีเซล 2.5 ล้านคัน และรถยนต์ทั่วไป 9.8 ล้านคัน อีกทั้งในพื้นที่กรุงเทพฯ ยังมีการก่อสร้างรถไฟฟ้าเกือบทั่วพื้นที่ มีตึกสูงใหญ่สภาพอากาศไม่ปลอดโปร่งส่งผลให้ค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน โดยต้นตอของปัญหานี้ ทางกรมควบคุมมลพิษได้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการเข้มงวดเรื่องรถยนต์ที่มีควันดำ จะต้องจับปรับและให้ปรับปรุงให้ดีขึ้น รวมทั้งการจำกัดรถบรรทุกที่เข้ามาในพื้นที่กรุงเทพฯ ด้วย
ข้อแนะนำดังกล่าวสมควรที่ทุกภาคส่วนต้องช่วยกัน มิเช่นนั้นผลกระทบจากฝุ่น จะก่อเกิดปัญหาอื่นๆ ตามมา ไม่ว่าจะเป็นจำนวนผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจ และโรคร้ายแรง เกิดการค้าหน้ากากป้องกันฝุ่นในราคาที่สูง เพราะมีจำนวนไม่เพียงพอ และอาจจะกลายเป็นประเด็นทางการเมือง ดังนั้นวิกฤตฝุ่นจิ๋วที่กำลังคุกคามสุขภาพของคนกรุงและคนไทยอยู่นี้ จำเป็นต้องเร่งแก้ไข เบื้องต้นคือทำให้ปริมาณฝุ่นอันตรายลดลงโดยเร็วที่สุด จากนั้นจำเป็นต้องมีการป้องกันมิให้ฝุ่นดังกล่าวเกิดขึ้นจนกลายเป็นปัญหาที่สร้างความหวาดผวาแก่คนไทยเหมือนเช่นทุกวันนี้
