กรณีนักวิชาการและศิลปิน รวม 209 ราย ในนาม “นักกิจกรรมวัฒนธรรมเพื่อประชาธิปไตย” (กวป.) ส่งจดหมายเปิดผนึกถึงพิพิธภัณฑ์ศิลปะกวางจู เกาหลีใต้ ซึ่งนำผลงานของ รศ.สุธี คุณาวิชยานนท์ ร่วมจัดแสดงในนิทรรศการชุด ‘The Truth_ to Turn It Over’ ในเทศกาลประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และสันติภาพ เพื่อรำลึกเหตุการณ์ 18 พฤษภาคม ค.ศ.1980 ระหว่างวันที่ 10 พ.ค.-15 ส.ค. นี้ โดยกลุ่ม กวป.ได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับแนวทางศิลปะของ รศ.สุธี กับจุดยืนทางการเมือง และจิตวิญญาณการต่อสู้ของชาวกวางจู
ในขณะที่มีผู้ออกมารวบรวมรายชื่อสนับสนุน รศ.สุธีเช่นกัน โดยระบุว่าเป็นศิลปินที่สนับสนุนประชาธิปไตยมาโดยตลอด ผลงานเป็นที่ยอมรับ และไม่เคยมีประวัติบกพร่อง
ล่าสุด เมื่อวันที่ 25 พ.ค. ผู้สื่อข่าวรายงานว่าเฟซบุ๊คแฟนเพจ Guerrillaboys ของศิลปินกลุ่ม “กอริล่าบอยส์” ได้เผยแพร่ภาพถ่ายของตนโดยสวมหน้ากากลิงกอริล่า ยืนหน้าผลงานชุด “Thai Uprising” ของ รศ.สุธี ซึ่งยังคงจัดแสดงอยู่ในนิทรรศการ โดยถือป้ายซึ่งมีข้อความภาษาอังกฤษเขียนด้วยลายมือว่า
This work still waiting “Junta” create democracy for them หมายถึง
ผลงานนี้ยังคงรอให้ “คณะรัฐประหาร” สร้างประชาธิปไตยให้พวกเขา
นอกจากนี้ ยังถ่ายภาพโพลารอยด์ แล้ว “ลักลอบ” ติดยังจุดต่างๆภายในนิทรรศการ อาทิ บริเวณทางเข้าซึ่งมีป้ายชื่อนิทรรศการ ,ผนังใกล้พื้นที่จัดแสดงผลงานชุด Thai Uprising ,โปสเตอร์นิทรรศการ โดยติดผ่านกระจก เป็นต้น
หลังภาพดังกล่าวถูกเผยแพร่ ได้มีผู้แชร์ต่อเป็นจำนวนมาก
ตัวแทนศิลปินกลุ่มกอริล่าบอยส์ เปิดเผยกับ “มติชนออนไลน์” ว่า ต้องการสื่อสารกับภัณฑารักษ์และพิพิธภัณฑ์ เนื่องจากครั้งแรกที่ได้เห็นผลงานชุดดังกล่าวได้รับเลือกให้แสดงในนิทรรศการ ตนรู้สึกเหมือนได้ยินเสียงจากภัณฑารักษ์ว่า “ประชาธิปไตยจงพินาศ เผด็จการจงเจริญ” ซึ่งขัดแย้งกับจุดประสงค์ของนิทรรศการที่จัดขึ้นเพื่อรำลึกเหตุการณ์การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยของชาวกวางจูเมื่อกว่า 30 ปีก่อน
อีกทั้งเมื่อได้อ่านจดหมายที่นางสาวธนาวิ โชติประดิษฐ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร ส่งถึงภัณฑารักษ์พิพิธภัณฑ์กวางจู เมื่อวันที่ 12 พ.ค. มีเนื้อหาตั้งข้อสงสัยในการคัดเลือกผลงานว่าภัณฑารักษ์ได้ค้นคว้าเกี่ยวกับศิลปินไทยและความขัดแย้งทางการเมืองหรือไม่ รวมถึงอธิบายบทบาทของ รศ.สุธีที่ร่วมเคลื่อนไหวต่อต้านรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ประกอบกับตนมีแผนการเดินทางมายังเกาหลีใต้เพื่อติดต่องาน จึงเลื่อนการเดินทางให้เร็วขึ้น เพื่อกระทำการดังกล่าว ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของ “กระบวนการทางศิลปะ” โดยเป็นการตั้งคำถามในความย้อนแย้งในตัวด้วยว่า “ประชาธิปไตยของคุณคืออะไร?” ไม่ใช่แค่การถ่ายภาพสร้างกระแส และภาพโพลารอยด์ที่ติดไว้ในพื้นที่นิทรรศการ ตนยังทิ้งไว้ที่เดิม ไม่ได้แกะออกหลังถ่ายภาพแล้วเผยแพร่ในเฟซบุ๊ก
ตัวแทนศิลปินกลุ่มกอริล่าบอยส์ ยังกล่าวด้วยว่า คาดหวังให้ทั้งภัณฑารักษ์ และรศ.สุธีออกมาขอโทษ
“อยากให้ทั้งภัณฑารักษ์และอาจารย์สุธีออกมาขอโทษ ส่วนตัวคิดว่าเป็นสำนึกในความมักง่าย บางทีท่านอาจจะไม่รู้ตัวว่าสิ่งที่ทำ ขัดกับเจตนารมณ์กวางจูที่ต่อสู้กับทหาร จึงอยากตั้งคำถามว่า ประชาธิปไตยของอาจารย์คืออะไร เลยบินมาเกาหลี และนั่งรถไป-กลับจากโซล 8 ชั่วโมง”
ทั้งนี้ “กอริล่าบอยส์” เป็นการรวมกลุ่มของศิลปินที่นิวยอร์ค เป็นที่รู้จักในวงการศิลปะร่วมสมัยจากการทำโปรเจ๊ก “เฟมินิสต์เทรน” ซึ่งตั้งคำถามกับโลกศิลปะว่า ทำไมจึงมีศิลปินหญิงที่ขึ้นสู่ระดับสูงสุดน้อยเหลือเกิน โดยในกลุ่มมีความเห็นตรงกันว่า ภัณฑารักษ์เป็นส่วนหนึ่งของระบบในการสร้างประวัติศาสตร์ศิลป์ ในขณะเดียวกันก็เป็น ปัญหาของศิลปะร่วมสมัย เนื่องจากบางรายกีดกันทางเพศ และ “ขี้เกียจ” สอดคล้องกับตอนท้ายในจดหมายของนางสาวธนาวิ ซึ่งระบุว่า “มักมีกระบวนการจัดทำนิทรรศการแบบ “ขี้เกียจ” ที่คู่กันไปกับภัณฑารักษ์ผู้เดินทางไปทั่วโลก แล้วมักคัดเลือกศิลปินที่มีชื่องเสียงจากแต่ละประเทศด้วยความมักง่าย อย่างไรก็ตามข้าพเจ้าหวังว่ากรณีนี้ (การคัดเลือกผลงานชุดดังกล่าวของรศ.สุธี) จะไม่เป็นหนึ่งในนั้น”
อนึ่ง ข้อความในจดหมายของนางสาวธนาวิ ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้ศิลปินกลุ่มกอริล่าบอยส์ในครั้งนี้ มีเนื้อหาโดยสรุปว่า ตนเป็นนักประวัติศาสตร์ศิลปะชาวไทย เขียนจดหมายฉบับนี้มาเนื่องจากนิทรรศการ ‘The Truth_To Turn It Over’ ซึ่งคุณ (ภัณฑารักษ์) เลือกผลงานชุด ‘Thai Uprising’ ของ รศ.สุธี คุณาวิชยานนท์ จัดแสดงในนิทรรศการที่เกี่ยวข้องกับการรำลึกถึง 36 ปี ของขบวนการประชาธิปไตย 18 พฤษภาคม ซึ่งขณะนี้ถูกวิจารณ์อย่างมากในกลุ่มผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวไทย
จดหมายยังอธิบายว่า อาร์ตเลน (Art Lane) เป็นส่วนหนึ่งของการชัตดาวน์กรุงเทพฯ ไม่เพียงแค่เป็นการประท้วงกฎหมายนิรโทษกรรมสมัย ยิ่งลักษณ์ ชินวัตรในเท่านั้น แต่ยังเป็นการปูทางไปสู่การรัฐประหาร ซึ่งผลงานชุดดังกล่าวของ รศ.สุธี แสดงออกอย่างชัดเจนว่าเป็นการต่อต้านรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง รศ. สุธีมีบทบาทอยู่ในขบวนการต่อต้านประชาธิปไตย ร่วมกับศิลปินคนอื่นๆในกลุ่มอาร์ตเลย โดยระดมทุนให้ กปปส. ซึ่งเป็นกลุ่มกดดันทางการเมือง นำโดย นายสุเทพ เทือกสุบรรณ และเมื่อกองทัพยึดอำนาจในปี 2557 ศิลปินเหล่านี้ก็ต้อนรับการรัฐประหาร และสนับสนุนรัฐบาลทหารตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นมา
ช่วงท้ายของจดหมาย กล่าวว่า แม้ว่าตนจะไม่เห็นด้วยอย่างยิ่งต่อจุดยืนทางการเมืองของ รศ.สุธี แต่ก็เคารพที่มีการแสดงออกชัดเจน แน่นอนว่าศิลปินมีสิทธิเลือกข้าง แต่จากการสนับสนุนรัฐบาลทหารอย่างโจ่งแจ้ง จึงรู้สึกสงสัยว่าในฐานะภัณฑารักษ์ของนิทรรศการ “2016 Asian Democracy-Human Rights-Peace” เหตุใดจึงเลือกให้ รศ.สุธีมีส่วนร่วม ภัณฑารักษ์ได้ทำการค้นคว้าเกี่ยวกับศิลปะไทย ศิลปินไทย และความขัดแย้งทางการเมืองในปัจจุบันหรือไม่
