เมื่อวันที่ 28 พ.ย. ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย นักวิชาการด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญ และสถาบันการเมือง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ โพสต์ข้อความทางเฟสบุ๊ก แสดงความเห็นกรณีการวินิจฉัยของประธานสภาผู้แทนราษฎรให้มีการนับคะแนนใหม่ หลังส.ส.ฝ่ายรัฐบาล พ่ายแพ้ให้กับฝ่ายค้านเป็นจำนวน 4 คะแนน ในญัตติการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญศึกษาแก้ไข้คำสั่งตาม ม.44 โดยระบุว่า
ผมได้ติดตามการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวานนี้ที่มีประเด็นอันนำไปสู่การ “วอล์กเอาท์” ของพรรคฝ่ายค้านและต้องปิดการประชุม ประเด็นทางด้านกฎหมายรัฐสภา (Parliamentary Law) ที่เกี่ยวข้องที่เราอาจต้องมาทำความเข้าใจคือ ข้อ 85 แห่งข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2562
การอ้างข้อบังคับการประชุมสภา ข้อ 85 เพื่อให้นับคะแนนใหม่และเปลี่ยนวิธีการลงคะแนนมี “หลักการในทางกฎหมายรัฐสภา” ที่เกี่ยวข้องว่าด้วย “การแสดงเจตจำนงของสมาชิกผ่านการลงมติ” คอยกำกับอยู่ การบังคับใช้จึงหาได้เป็นกรณีที่สามารถใช้ได้ในทุกกรณีเพียงเพราะมีสมาชิกท่านหนึ่งเสนอให้มีการนับคะแนนใหม่และมีผู้รับรองไม่น้อยกว่า 20 คน เท่านั้น
หลักการทางกฎหมายรัฐสภาที่คอยกำกับ ข้อ 85 ที่ต้องคำนึงด้วยคือ “หลักข้อสงสัยอย่างยิ่งในผลการลงมติ” กล่าวคือ เมื่อประธานสภาผู้แทนราษฎรได้มีการตรวจนับองค์ประชุม กำหนดประเด็น หรือญัตติ และให้ดำเนินการลงมติตามข้อบังคับแล้ว หากปรากฏว่าผลคะแนนนั้นเป็นที่ “น่าสงสัยอย่างยิ่ง” หรืออาจกล่าวได้ว่ามีความ “ผิดปกติอย่างชัดแจ้ง” อันนำไปสู่ผลมติที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง จึงสามารถนำไปสู่การใช้สิทธิให้มีการตรวจนับคะแนนใหม่อีกครั้ง (Recount) ตามข้อ 85 ได้
กล่าวให้ชัดเจนยิ่งขึ้น หากไม่ปรากฏเงื่อนไขแห่งความผิดปกติอย่างชัดแจ้งอันนำไปสู่ความสงสัยอย่างยิ่ง ย่อมมิอาจใช้สิทธิให้มีการตรวจนับคะแนนใหม่ได้ตามข้อบังคับข้อ 85 ได้ มิฉะนั้น จะเป็นการทำลาย “หลักความแน่นอนในการแสดงเจตจำนงของผู้แทนผ่านการลงมติ” ซึ่งส่งผลทำให้การลงมติของผู้แทนไม่มีความศักดิ์สิทธิ์ หรือมีความหมาย อันเป็นการไม่สอดคล้องกับหลักประชาธิปไตยตามหลักกฎหมายรัฐสภานั่นเอง
อนึ่ง กรณีนี้ผมมุ่งอธิบายถึงหลักการในการลงมติในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรตามหลักกฎหมายรัฐสภา ซึ่งเป็นคนละประเด็นกับการเห็นด้วย หรือไม่เห็นด้วยในการจัดตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญตามข่าวครับผม
