ส่องบัญชี‘งบ’ถูกตัด-โอน
โปะสู้วิกฤตโควิด-19
หมายเหตุ – สาระสำคัญแนวทางและขั้นตอนการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ซึ่งสำนักงบประมาณเสนอคณะรัฐมนตรี เพื่อนำเงินมาใช้บรรเทาผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19
1.ความเป็นมา
1.1 สืบเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ในปัจจุบันได้ขยายวงกว้างและครอบคลุมพื้นที่ทุกภาคของประเทศ และมีแนวโน้มว่าจะมีระยะเวลาต่อเนื่องยาวนานต่อไปอีก ส่งผลให้งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 งบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น ที่ตั้งไว้จำนวน 96,000 ล้านบาท และเงินทุนสำรองจ่ายตามมาตรา 45 ของพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ.2561 จำนวน 50,000 ล้านบาท จะไม่เพียงพอในการแก้ไขปัญหาและเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) รวมทั้งอาจมีเหตุฉุกเฉินหรือจำเป็นอื่น เช่น สาธารณภัยต่างๆ ในช่วงเวลาที่เหลือของปีงบประมาณ พ.ศ.2563
ประกอบกับหลายหน่วยรับงบประมาณไม่มีภารกิจโดยตรงในการแก้ไขปัญหาหรือบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COMD-19) และสาธารณภัยที่เกิดขึ้นหรือที่อาจจะเกิดขึ้นต่อไป จึงไม่สามารถบริหารงบประมาณตามรายการและวงเงินที่ได้รับจัดสรรตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงมีความจำเป็นที่จะต้องโอนงบประมาณรายจ่ายบางส่วนของหน่วยรับงบประมาณต่างๆ เพื่อนำงบประมาณไปใช้จ่ายในการดำเนินการรองรับสถานการณ์ดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ.2561 ไม่ได้ให้อำนาจฝ่ายบริหารในการโอนงบประมาณรายจ่ายของหน่วยรับงบประมาณไปใช้สำหรับหน่วยรับงบประมาณอื่น หรือโอนไปเป็นงบประมาณรายจ่ายงบกลาง ยกเว้นกรณีที่เป็นการโอนงบประมาณรายจ่ายภายใต้แผนงานบูรณาการเดียวกันและการโอนงบประมาณรายจ่ายบุคลากรภายใต้แผนงานบุคลากรภาครัฐตามมาตรา 35
ดังนั้น เพื่อให้สามารถนำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ของหน่วยรับงบประมาณต่างๆ ไปใช้สนับสนุนในการแก้ไขปัญหาและเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) รวมทั้งกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินหรือจำเป็นอื่นอย่างเป็นเอกภาพ สำนักงบประมาณจึงเห็นสมควรเสนอการจัดทำพระราชบัญญัติเพื่อโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ของหน่วยรับงบประมาณไปใช้จ่ายในการดำเนินการรองรับสถานการณ์ดังกล่าว
1.2 ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณโดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีได้กำหนด “ระเบียบว่าด้วยการโอนงบประมาณรายจ่ายบูรณาการ และงบประมาณรายจ่ายบุคลากรระหว่างหน่วยรับงบประมาณ พ.ศ.2562” ขึ้นตามมาตรา 35 ทั้งนี้ ระเบียบ ได้กำหนดให้มีการพิจารณาเพื่อโอนงบประมาณรายจ่ายแผนงานบูรณาการต่างๆ ที่หน่วยรับงบประมาณไม่สามารถดำเนินได้ตามแผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณ หรือที่เป็นเงินเหลือจ่ายไปให้หน่วยรับงบประมาณอื่นในแผนงานบูรณาการเดียวกัน โดยจะต้องเริ่มกระบวนการพิจารณาเมื่อสิ้นไตรมาสที่ 2 ของปีงบประมาณ (สิ้นเดือนมีนาคม) ดังนั้น จึงเห็นสมควรชะลอการดำเนินการเพื่อโอนงบประมาณบูรณาการข้ามหน่วยรับงบประมาณตามระเบียบดังกล่าวไว้ก่อน
2.การโอนงบประมาณรายจ่าย
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563
เพื่อให้การบริหารงบประมาณรายจ่ายในไตรมาสที่ 3 และไตรมาสที่ 4 ของปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐที่จำเป็นในการให้บริการสาธารณะภาครัฐ การสนับสนุนค่าใช้จ่ายตามสิทธิและสวัสดิการเพื่อสร้างความเป็นธรรมทางสังคม และการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระดับพื้นที่ ตลอดจนรายจ่ายตามข้อผูกพันต่างๆ ยังสามารถดำเนินการต่อไปได้ บนพื้นฐานที่สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน
สำนักงบประมาณจึงจัดทำข้อเสนอให้นำงบประมาณรายจ่ายของหน่วยรับงบประมาณ (Function) งบประมาณรายจ่ายบูรณาการ (Agenda) งบประมาณรายจ่ายสำหรับทุนหมุนเวียน และงบประมาณรายจ่ายเพื่อการชำระหนี้ภาครัฐ โดยกำหนดเป้าหมายให้หน่วยรับงบประมาณเสนอวงเงินไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ของวงเงินคงเหลือที่ไม่มีข้อผูกพัน เพื่อนำไปจัดทำร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ….. ตามหลักเกณฑ์และแนวทางการโอนงบประมาณรายจ่ายประจําปีงบประมาณ พ.ศ.2563 และขั้นตอนตามปฏิทินการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ดังนี้
2.1 หลักเกณฑ์และแนวทางการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563
2.1.1 รายการที่นำงบประมาณรายจ่ายไปจัดทำร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ.. มีดังนี้
1) รายจ่ายประจําในทุกงบรายจ่ายที่ยังไม่มีการเบิกจ่ายและไม่มีข้อผูกพันหรือสามารถชะลอข้อผูกพันได้ ณ วันที่ 7 เมษายน 2563
(1) ค่าใช้จ่ายในการสัมมนา การฝึกอบรม การประชาสัมพันธ์ การจ้างที่ปรึกษาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปราชการต่างประเทศ (รวมถึงการศึกษาดูงานในต่างประเทศที่อยู่ในหลักสูตรการฝึกอบรม) รวมทั้งค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวเนื่องต่างๆ อาทิ ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าเช่าที่พัก และค่าพาหนะ และการดำเนินกิจกรรม (Event) ที่มีการจ้างผู้จัดกิจกรรม (Organizer) หรือดำเนินการเอง
(2) รายการและงบประมาณที่หน่วยรับงบประมาณพิจารณาแล้วเห็นว่าสามารถชะลอการดำเนินการได้โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อราชการหรือไม่สามารถดำเนินการได้ทั้งหมดหรือบางส่วนในปีงบประมาณ พ.ศ.2563
2) รายจ่ายลงทุนในทุกงบรายจ่าย
(1) รายการปีเดียวที่ยังไม่ประกาศดำเนินการจัดซื้อจัดจ้่างภายในวันที่ 7 เมษายน 2563 และ/หรือไม่สามารถลงนามจัดซื้อจัดจ้างได้ภายในวันที่ 31 พฤษภาคม 2563 โดยงบประมาณรายจ่ายของจังหวัดและกลุ่มจังหวัด รวมถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สำนักงบประมาณจะพิจารณาเป็นกรณีโดยคำนึงถึงประโยชน์ในการสร้างงาน สร้างรายได้ของประชาชนในพื้นที่ด้วย
(2) รายการผูกพันข้ามปีงบประมาณ รายการใหม่ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ที่ยังไม่สามารถดำเนินการก่อหนี้ผูกพันได้ภายในวันที่ 7 เมษายน 2563 ให้ได้รับการจัดสรรงบประมาณในปีแรกลดลงร้อยละ 5 ซึ่งมีผลให้ต้องได้รับการยกเว้นการปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2552 ที่กำหนดให้รายจ่าย่ลงทุนที่ขออนุมัติผูกพันข้ามปีงบประมาณทุกรายการต้องได้รับการจัดสรรงบประมาณแผ่นดินในปีแรกเป็นเงินไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของวงเงินงบประมาณรายจ่ายส่วนที่เป็นเงินงบประมาณทั้งสิ้นของรายจ่ายลงทุนนั้นๆ
(3) รายการและงบประมาณที่หน่วยรับงบประมาณพิจารณาแล้วเห็นว่าสามารถชะลอการดำเนินการได้โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อราชการ หรือไม่สามารถดำเนินการได้ ในปีงบประมาณ พ.ศ.2563
3) หน่วยงานของรัฐสภา หน่วยงานของศาล องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ องค์กรอัยการ องค์การมหาชน และหน่วยงานของรัฐที่กฎหมายกำหนดให้ได้รับงบประมาณเป็นเงินอุดหนุนและทุนหมุนเวียน ที่พิจารณาเห็นว่ารายการที่ได้รับงบประมาณไม่สามารถดำเนินการได้ตามวัตถุประสงค์ของการตั้งงบประมาณ หรือมีเงินรายได้/เงินรายได้สะสมคงเหลือเพียงพอต่อการดำเนินภารกิจของหน่วยงานทดแทนเงินงบประมาณที่ได้รับ โดยใช้หลักเกณฑ์และแนวทางตามข้อ 1 และ 2 โดยอนุโลม
2.1.2 รายการที่ไม่นำงบประมาณรายจ่ายไปจัดทำร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. … มีดังนี้
1) รายการในลักษณะรายจ่ายประจำที่เป็นไปเพื่อการจัดสวัสดิการแห่งรัฐ หรือ ค่าใช้จ่ายรายหัวตามสิทธิพื้นฐานจากการบริการของรัฐที่มีผลบังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน และรายการค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจ้างงานของหน่วยรับงบประมาณโดยเฉพาะในลักษณะค่าจ้างเหมาบริการต่างๆ
2) รายการในลักษณะรายจ่ายลงทุนที่เป็นงานดำเนินการเอง ค่าจัดกรรมสิทธิ์ที่ดิน รายการผูกพันตามสัญญา รายการที่คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบในการขยายระยะเวลา และรายการที่มีเรื่องหลักเกณฑ์และแนวทางการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 พร้อมปฏิทินการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 3) แผนการใช้จ่ายงบประมาณเพื่อบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (Covid-19) และสถานการณ์ภัยแล้ง ที่สำนักงบประมาณได้พิจารณาและนำเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อทราบเมื่อวันที่ 3 เมษายน 2563
4) รายการและงบประมาณที่มีภารกิจด้านสาธารณสุข และ/หรือภารกิจที่เกี่ยวเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (covid-19) และสถานการณ์ภัยแล้งโดยตรง
2.1.3 ให้หน่วยรับงบประมาณตรวจสอบรายการงบประมาณและวงเงินงบประมาณตามข้อ 2.1.1 เสนอรองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัด หรือรัฐมนตรีที่กำกับดูแล พิจารณาให้ความเห็นชอบและส่งสำนักงบประมาณภายในวันที่ 10 เมษายน 2563 ทั้งนี้ สำนักงบประมาณอาจเสนอเพิ่มเติมให้โอนงบประมาณจากรายการอื่น นอกเหนือจากรายการและวงเงินที่หน่วยรับงบประมาณรายงานต่อสำนักงบประมาณได้และให้สำนักงบประมาณพิจารณาวงเงินที่สามารถนำมาโอนได้ เพื่อจัดทำร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. … โดยไปตั้งเป็นงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการแก้ไขปัญหาและบรรเทาผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (Covid-19) และปัญหาภัยพิบัติ ภัยแล้ง อุทกภัยที่อาจเกิดขึ้นในช่วงปลายปีงบประมาณและนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีต่อไป
2.2 ปฏิทินการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2563
วันที่ 7 เมษายน 2563 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบหลักเกณฑ์และแนวทางการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2563 พร้อมปฏิทินการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563
วันที่ 7-10 เมษายน 2563 สำนักงบประมาณ กรมบัญชีกลางและหน่วยรับงบประมาณพิจารณาตรวจสอบและดำเนินการตามหลักเกณฑ์และแนวทางการโอนเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 ตามที่คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ และหน่วยรับงบประมาณจัดทำรายละเอียดการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 เสนอรองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัด หรือรัฐมนตรีที่กำกับดูแลพิจารณาให้ความเห็นชอบ และส่งสำนักงบประมาณ
วันที่ 11-17 เมษายน 2563 คณะกรรมการนโยบายการเงินการคลังของรัฐ พิจารณาทบทวนการกำหนดสัดส่วนต่างๆ เพื่อเป็นกรอบวินัยทางการเงินการคลังของรัฐ สำนักงบประมาณพิจารณารายละเอียดการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 เพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรี
วันที่ 21 เมษายน 2563 คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563 และมอบให้สำนักงบประมาณไปดำเนินการรับฟังความคิดเห็น
วันที่ 21 เมษายน-5 พฤษภาคม 2563 สำนักงบประมาณดำเนินการรับฟังความคิดเห็นการโอนงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2563
วันที่ 12 พฤษภาคม 2563 คณะรัฐมนตรีรับทราบผลการดำเนินการรับฟังความคิดเห็นและพิจารณาให้ความเห็นชอบข้อเสนอร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ…..
วันที่ 13-15 พฤษภาคม 2563 สำนักงบประมาณจัดพิมพ์ร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. …. และเอกสารประกอบ
วันที่ 19 พฤษภาคม 2563 คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. …. และเอกสารประกอบ และเสนอสภาผู้แทนราษฎร
วันที่ 28 พฤษภาคม 2563 สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. … ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย เพื่อประกาศบังคับใช้เป็นกฎหมายต่อไป
