อ.นิติฯ จุฬาฯ ตอบ ไพบูลย์ ประชามติห้ามชุมนุม ทั้งผิดหลักรัฐเสรี ปชต.-ขัด รธน.
วันที่ 2 พ.ย. ผศ.ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาฯ แสดงความเห็นกรณี นายไพบูลย์ นิติตะวัน รองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ เสนอไอเดียทำประชามติ ห้ามมีการชุมนุมการเมือง 2 ปี เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจประเทศ โดยระบุว่า
เพื่อประโยชน์ในทางวิชาการ ผมขออนุญาตแสดงความคิดเห็นว่า ข้อเสนอของคุณไพบูลย์ให้มีการทำประชามติว่าเห็นด้วยหรือไม่กับการชุมนุมทางการเมืองในปัจจุบันนั้น ถือเป็นข้อเสนอที่ไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ (Unconstitutional) อย่างชัดเจน ไม่สามารถกระทำได้
จริงอยู่ว่าในรัฐธรรมนูญ ม.๑๖๖ จะอนุญาตให้คณะรัฐมนตรีมีการจัดทำประชามติได้ แต่ก็มีการกำหนดเงื่อนไขไว้อย่างน้อย ๒ ประการได้แก่
๑. การทำประชามติต้องไม่ขัดแย้งต่อรัฐธรรมนูญ และ
๒. การทำประชามติต้องไม่ใช่เรื่องที่เกี่ยวกับบุคคล หรือคณะบุคคล
หากมาพิจารณาข้อเสนอที่คุณไพบูลย์เสนอจะพบว่า เข้าลักษณะของการจัดทำประชามติที่ขัดแย้งต่อรัฐธรรมนูญในแง่ที่ว่า เป็นการทำประชามติที่เข้าไปล่วงละเมิดต่อสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการชุมนุมอันประกอบไปด้วยเสรีภาพสำคัญอย่าง “เสรีภาพในการแสดงออก” (Freedom of Expression) ของประชาชนอันถือเป็นสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานที่ได้รับการรับรองและคุ้มครองตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญและหลักนิติธรรม (the Rule of Law)
พึงต้องทำความเข้าใจเสียก่อนว่า เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ (และหลักกฎหมายรัฐธรรมนูญ) นั้นนอกจากการมุ่งสถาปนาระบบการเมืองแล้ว ก็ยังมุ่งคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนเป็นสำคัญ ดังจะเห็นได้จากบทบัญญัติในการรับรองและคุ้มครองในหมวด ๑ หมวดทั่วไป และหมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย
หากเราอนุญาต หรือไปตีความรัฐธรรมนูญว่า การทำประะชามติเพื่อถามประชาชนกรณีสามารถให้มีการชุมนุมได้หรือไม่นั้นชอบด้วยรัฐธรรมนูญเสียแล้ว ย่อมก่อให้เกิดปัญหาขึ้นทันทีอย่างน้อยดังนี้
๑. ต่อจากนี้ไปคณะรัฐมนตรีสามารถดำเนินการจัดทำประชามติเพื่อละเมิดสิทธิเสรีภาพใดๆ ตามที่รัฐธรรมนูญบัญญัติก็ได้ตามอำเภอใจ กล่าวอีกนัยหนึ่ง บทบัญญัติว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพตามหมวด ๓ ย่อมไม่มีความหมาย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการตีตามที่แปลกประหลาดไม่สอดคล้องกับหลักกฎหมายรัฐธรรมนูญ
๒. ประชามติจะสร้างสภาวะ “เผด็จการเสียงข้างมาก” (Tyranny of Majority) ให้เกิดขึ้น เพื่อกดทับการแสดงออกของเสียงข้างน้อย สร้างความขัดแย้งอย่างรุนแรง อันไม่สอดคล้องกับหลักการของรัฐเสรีประชาธิปไตย
เราพึงต้องระมัดระวังอย่างยิ่งกับการเสนอ หรือการจัดทำประชามติ เพราะการจัดทำประชามติมิได้นำไปสู่ผลลัพธ์ที่ดีเสมอไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชามติที่ไม่ได้สอดคล้องกับหลักเสรีประชาธิปไตยที่แท้จริง
ผมขอย้ำว่า ข้อเสนอของคุณไพบูลย์นั้น นอกจากจะไม่ใช่กระบวนการตามวิถีของระบอบประชาธิปไตยที่จะเป็นทางออกของประเทศแล้ว ยิ่งจะนำไปสู่การสร้างความขัดแย้งแตกแยกซึ่งสุ่มเสี่ยงต่อการก่อให้เกิดความรุนแรงในสังคมไทย “ผ่านกลไกทางรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน” ให้มากขึ้นด้วย ซึ่งเป็นการลดทอนความชอบธรรมของรัฐธรรมนูญยิ่งขึ้นไปอีกครับ
