สถานีคิดเลขที่ 12 : ที่มาของนายกฯ โดย สุริวงค์ เอื้อปฏิภาน

มีความเคลื่อนไหวเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญ ในประเด็นที่มาของนายกรัฐมนตรี ให้มาจาก ส.ส.เท่านั้น โดย หมอชลน่าน ศรีแก้ว หัวหน้าพรรคเพื่อไทยและผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร พร้อมด้วย ส.ส.พรรคเพื่อไทย ได้ยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 3 ฉบับ ต่อ นายชวน หลีกภัย ประธานสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา

ฤกษ์งามยามดีเสียด้วย เพราะถ้าย้อนไปเมื่อ 31 ปีที่แล้ว วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 เป็นวันรัฐประหารล้มรัฐบาล พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ ที่มาจากการเลือกตั้ง

แล้วอีก 1 ปีต่อมา เมื่อผู้นำคณะรัฐประหาร รสช. เข้ามาเป็นนายกรัฐมนตรีเสียเอง

ทำให้ประชาชนฮือต่อต้าน เพราะตระบัดสัตย์ และเข้าทำนองสืบทอดอำนาจคณะรัฐประหาร

กลายเป็นชนวนเหตุนองเลือดพฤษภาทมิฬ 2535 ส่งผลให้รัฐบาลที่ผู้นำรัฐประหารเข้ามาเป็นนายกฯ ต้องลาออก ปิดฉากอำนาจ

อีกทั้งบทเรียนจากการที่ทหารสามารถแทรกแซงการเมืองได้ง่ายๆ เข้ามาเป็นนายกฯได้ง่ายๆ ดังกล่าว

ทำให้การต่อสู้ของประชาชนในเดือนพฤษภาคม 2535 ยังได้นำมาสู่ข้อเรียกร้องให้กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญว่า นายกฯต้องมาจาก ส.ส.เท่านั้น

จากนั้นก็มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับนั้นทันทีว่า นายกฯต้องมาจากผู้ผ่านการเลือกตั้งเป็น ส.ส. แล้วรัฐธรรมนูญฉบับต่อๆ มาก็ต้องเขียนประเด็นนี้เอาไว้เป็นสำคัญ

เพราะเป็นข้อต่อสู้ของประชาชนที่เสียสละเลือดเนื้อชีวิตในปี 2535

ด้วยจุดเริ่มต้นจากการรัฐประหาร 23 กุมภาพันธ์ 2534 แล้วสืบทอดอำนาจเป็นนายกฯในปี 2535 นั่นเอง จึงทำให้ต้องมากำหนดว่า นายกฯต้องเป็น ส.ส.

จนกระทั่งรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 หรือฉบับปัจจุบันนี่แหละ ได้ตัดประเด็นนี้ออกไป อ้างว่าสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไปแล้ว

โดยระหว่างการร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ได้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์ว่า กำลังจะลบล้างสิ่งที่วีรชนปี 2535 ใช้เลือดเนื้อแลกมากันหรือ

ก็เลยต้องปรับแก้เป็น ให้พรรคการเมืองเสนอชื่อผู้เป็นแคนดิเดตนายกฯ แล้วนำเสนอต่อประชาชนในช่วงเลือกตั้ง

เหมือนจะดูดีขึ้น แต่ก็ไม่ใช้การกำหนดให้นายกฯมาจาก ส.ส.อยู่ดี แถมยังเพิ่มบทเฉพาะกาล ใน 5 ปีแรก ให้ 250 ส.ว.ร่วมโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี

สรุปแล้วก็คือให้ 250 ส.ว. อยู่เหนือเสียง ส.ส.และเสียงประชาชนหลายล้านที่ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง

เป็นเหตุให้ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี โดยมีเสียงตำหนิติเตียนในแง่นี้อย่างอื้ออึงมาโดยตลอด

ดังนั้น การที่พรรคเพื่อไทยยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ โดยสาระสำคัญคือที่มาของนายกฯต้องมาจาก ส.ส. แถมยื่นในวันที่คณะรัฐประหาร รสช.ยึดอำนาจเมื่อ 31 ปีก่อน จนกลายเป็นชนวนนำไปสู่การนองเลือดเดือนพฤษภาคม ปีถัดมา และเกิดผลพวงกำหนดให้นายกฯมาจาก ส.ส.

จึงเป็นการตอกย้ำให้สังคมไทยได้ตระหนักถึงความเสียหายจากอำนาจการรัฐประหาร

แถมต่อมาการรัฐประหาร 22 พฤษภาคม 2557 ก็นำมาสู่การเขียนรัฐธรรมนูญ ลบล้างประเด็นที่มานายกฯนี้อีกด้วย