อ.นิติ จุฬาฯ ชี้ ข้ออ้างเจตนารมณ์ รธน.ไม่ให้ใช้เบอร์เดียวกัน เป็นการอ้างที่ผิดพลาดรุนแรง ชี้ มาตรา 90 ถือเป็นกลไกของระบบการเลือกตั้งแบบเก่า
เมื่อวันที่ 29 มีนาคม ผศ.ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขียนข้อความทางเฟซบุ๊กแสดงความเห็นกรณี วิวาทะในการถกเถียงการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. โดยเฉพาะในประเด็นระบบเลือกตั้งแบบบัตรสองใบ เบอร์เดียวทั่วประเทศ หรือคนละเบอร์ทั่วประเทศ
ผศ.ดร.พรสันต์ระบุว่า ปัญหาขณะนี้ที่มีการถกเถียงกันในชั้น กมธ. พิจารณาร่าง พ.ร.ป. การเลือกตั้ง ส.ส.ฯ ว่า ระบบเลือกตั้งแบบใหม่ตามที่มีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญไปก่อนนี้นั้นจะใช้บัตร 2 ใบ “เบอร์เดียว” หรือ “คนละเบอร์” ผมว่ามีประเด็นทางรัฐธรรมนูญที่อาจต้องมาอธิบายตามหลักวิชาเพื่อป้องกันความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องในฐานะผู้ปฏิบัติและประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งคำอธิบายของผู้เสนอ “ระบบบัตร 2 ใบ คนละเบอร์”
ประเด็นว่าด้วยการจะใช้เบอร์เดียว หรือคนละเบอร์ก็เป็นกรณีหนึ่ง แต่สิ่งที่ต้องอธิบายให้ชัดเจน ณ ที่นี้ของผมคือ การให้เหตุผลของฝ่ายเสนอให้มีการใช้ “คนละเบอร์” โดยอ้างถึง “มาตรา 90 ของรัฐธรรมนูญ” แล้วบอกว่านี่คือ เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญที่ไม่ต้องการให้ใช้ “เบอร์เดียวกัน” ซึ่งเป็นการอธิบายที่ “ผิดพลาดอย่างรุนแรง”
เราต้องเข้าใจเสียก่อนว่า มาตรา 90 นั้นเป็นมาตราที่เกิดขึ้นเพราะ “ระบบการเลือกตั้งแบบบัตรใบเดียว” กล่าวคือ ระบบการเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสมที่กำหนดให้การคิดคำนวณ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อผูกโยงการลงคะแนนของ ส.ส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ซึ่งเป็นระบบการเลือกตั้งแบบใหม่ที่ไม่เคยมีในรัฐธรรมนูญ 40 และ 50
กล่าวให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ในระบบการเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสมที่ใช้บัตรใบเดียวนั้น “มีเงื่อนไขสำคัญทางรัฐธรรมนูญ” ที่ต้องให้ลงคะแนน ส.ส. แบบแบ่งเขตเลือกตั้งก่อน เพื่อเป็นฐานคะแนนนำไปสู่การคิดคำนวณคะแนนของ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อต่อไป นั่นหมายความว่า “มาตรา 90 นั้นจึงเป็นกลไกสำคัญของระบบการเลือกตั้งแบบบัตรใบเดียว” ตามระบบจัดสรรปันส่วนผสม
ดังนั้น การอ้างมาตรา 90 อันเป็น “ระบบการเลือกตั้งแบบเก่า” เพื่ออธิบายระบบการเลือกตั้งแบบบัตร 2 ใบ ซึ่งเป็น “ระบบการเลือกตั้งแบบใหม่” อันเป็นผลมาจากการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแล้ว เพื่อสนับสนุนข้อเสนอว่าต้องใช้บัตร 2 ใบคนละเบอร์ จึงเป็นการอ้างแบบ “ผิดฝาผิดตัว” ไม่ใช่การให้เหตุผลทางรัฐธรรมนูญ (Constitutional reasoning) ที่ถูกต้องนัก
การอ้างถึง “กลไก หรือเงื่อนไขของระบบการเลือกตั้งแบบเก่า” ที่หลงเหลือตกค้างอยู่ในรัฐธรรมนูญอย่างมาตรา 90 ต่างหากยิ่งเป็นการตอกย้ำว่า ท่านกำลังเสนอสิ่งที่ “ขัดต่อเจตนารมณ์ของผู้ร่างเสียเอง” และขัดต่อบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญที่มีการเปลี่ยนระบบการเลือกตั้งไปจากเดิมแล้วเสียด้วยซ้ำไปครับ
