อ.จุฬา โพสต์เฟซบุ๊ก ตอบคำถาม ถ้า ‘บิ๊กตู่’ พ้นตำแหน่ง ใครจะเข้ามาเป็นนายกฯรักษาการ??

อ.จุฬา โพสต์เฟซบุ๊ก ตอบคำถาม ถ้า ‘บิ๊กตู่’ พ้นตำแหน่ง ใครจะเข้ามาเป็นนายกฯรักษาการ??

เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม นายพรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้โพสต์เฟซบุ๊ก “Ponson Liengboonlertchai (พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย)” เรื่องที่มีคนสอบถามว่า หาก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี จะต้องพ้นจากตำแหน่งเมื่ออยู่ครบวาระ 8 ปี ทำไม พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี ถึงจะเข้ามาเป็นนายกรัฐมนตรีรักษาการ มีการไล่เรียงลำดับกันอย่างไร เนื่องจากรองนายกฯมีหลายท่าน

นายพรสันต์ระบุว่า

คำถามข้างต้นอาจมาจากความเข้าใจรัฐธรรมนูญและหลักการที่คลาดเคลื่อน เรื่องนี้สามารถอธิบายให้เข้าใจอย่างถูกต้องได้ว่า หากข้อเท็จจริงปรากฏว่าสถานะรัฐมนตรีของคุณประยุทธ์มีอันต้องสิ้นไป ตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา 167 ประกอบมาตรา 170 นั้นส่งผลให้ “คณะรัฐมนตรีทั้งคณะ” ต้องพ้นตามไปด้วย “หาใช่เป็นเพียงแค่การพ้นจากตำแหน่งไปเฉพาะตัวนายกรัฐมนตรีเท่านั้น” ซึ่งเป็นการสอดคล้องกับ “หลักความไว้เนื้อเชื่อใจหัวหน้าฝ่ายบริหารของสภา” ดังนั้น เมื่อคนที่ได้รับความไว้วางใจจากสภามีอันต้องพ้นจากตำแหน่งไป “ทีมงาน” ที่มาจากการคัดเลือกของเขาก็ย่อมต้องพ้นจากตำแหน่งตามไปด้วยอันเป็นกลไกของระบบรัฐสภา (Parliamentary system) นั่นเอง

นั่นหมายความว่า จะไม่มีการไล่เรียงลำดับรองนายกฯใดๆ ทั้งสิ้น หากแต่ “คณะรัฐมนตรีทั้งคณะ” ที่มีคุณประยุทธ์เป็นนายกรัฐมนตรีเช่นเดิมนั้นก็ยังคงต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อไปในฐานะ “รัฐบาลรักษาการ” (Caretaker government) จนกว่าจะมีการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีเพื่อจัดตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่เข้ามาปฏิบัติหน้าที่

สำหรับคำถามที่ว่า “รัฐบาลรักษาการ” จะมีอำนาจหน้าที่มากน้อยเพียงใดในการบริหารราชการแผ่นดิน ตามหลักกฎหมายรัฐธรรมนูญสามารถตอบได้ว่า จะมีอำนาจน้อยกว่า “รัฐบาลปกติ” อย่างมีนัยสำคัญ การปฏิบัติหน้าที่ของรัฐบาลรักษาการจะเป็นไปอย่างจำกัดและยับยั้ง (Restriction and restraint) เพราะตนเองไม่ได้มีเชื่อมโยงกับสภาอันส่งผลให้มีความชอบธรรมในการใช้อำนาจบริหารดังเดิมแล้ว อันเป็นการสอดคล้องกับมาตรา 169 ของรัฐธรรมนูญที่มีเจตนารมณ์และกำหนดไว้ชัดเจนว่าไม่ต้องการให้รัฐบาลรักษาการมีการใช้อำนาจใดๆ อันมีผลไปสร้างภาระผูกพันต่อคณะรัฐมนตรีชุดต่อไปครับ