ส่องภารกิจตู่ในวอชิงตัน
ถกผู้นำอาเซียน-สหรัฐ
พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี จะเดินทางเยือนสหรัฐอเมริกา เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน-สหรัฐ สมัยพิเศษ (ASEAN-U.S. Special Summit) ที่จัดขึ้น ณ กรุงวอชิงตัน ในระหว่างวันที่ 12-13 พฤษภาคมนี้ การประชุมดังกล่าวถูกจัดขึ้นเพื่อฉลองครบรอบ 45 ปี ความสัมพันธ์อาเซียน-สหรัฐ เพื่อให้ผู้นำทั้งสองฝ่ายหารือเพื่อกำหนดทิศทางการขับเคลื่อนความสัมพันธ์ระหว่างกันในอนาคตท่ามกลาง ความท้าทายต่างๆ มากมายที่โลกกำลังเผชิญอยู่ในปัจจุบัน
การจัดประชุมเนื่องในโอกาสพิเศษดังกล่าวเป็นประเด็นที่อาเซียนและสหรัฐหารือกันมาล่วงหน้าตั้งแต่ช่วงปลายปี 2564 ก่อนหน้านี้มีการกำหนดเวลาการประชุมไว้เป็นช่วงปลายเดือนมีนาคม แต่เจอโรคเลื่อน เนื่องจากผู้นำชาติสมาชิกอาเซียนไม่สามารถเดินทางไปร่วมประชุมตามวันที่ฝ่ายสหรัฐเสนอมาได้ทั้งหมด เพราะติดภารกิจภายในประเทศ
ขณะที่มีกระแสอีกทางหนึ่งในทำนองว่าผู้นำอาเซียนอาจไม่ต้องการเดินทางไปยืนเคียงข้างประธานาธิบดีโจ ไบเดน ของสหรัฐ ท่ามกลางสถานการณ์การสู้รบระหว่างยูเครนกับรัสเซียกำลังร้อนระอุ อาจส่งสัญญาณว่าอาเซียนเลือกยืนข้างสหรัฐ
แต่ไม่ว่าจะการประชุมเคยถูกเลื่อนด้วยเหตุผลใดๆ ก็ตาม ที่สุดการประชุมผู้นำอาเซียน-สหรัฐ สมัยพิเศษ ก็กำลังจะจัดขึ้นในสัปดาห์นี้ โดยไม่มีประธานาธิบดีฟิลิปปินส์เข้าร่วม เนื่องจากจะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีฟิลิปปินส์วันที่ 9 พฤษภาคมนี้ ขณะที่เมียนมา สหรัฐก็ได้เชิญผู้แทนที่ไม่ใช่ฝ่ายการเมืองเข้าร่วมประชุม ยังไม่ชัดเจนว่าจะมีผู้แทนเมียนมาเข้าร่วมในการหารือครั้งนี้ด้วยหรือไม่
การเดินทางเยือนสหรัฐของ พล.อ.ประยุทธ์ ในครั้งนี้ ถือว่าไปใน 3 บทบาท ประกอบด้วย 1.ผู้นำของชาติสมาชิกอาเซียนเดินทางไปแสดงพลังร่วมกันในการหารือกับประธานาธิบดีสหรัฐ 2.นายกรัฐมนตรีไทยจะเป็นโอกาสหารือกับสหรัฐ ถือเป็นพันธมิตร หุ้นส่วน และเพื่อนของไทยมานานถึง 189 ปี และ 3.ในฐานะไทยจะเป็นเจ้าภาพการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปค) ในปีนี้ ขณะที่สหรัฐจะรับหน้าที่เจ้าภาพเอเปคในปีต่อไป ว่าจะร่วมมือสานต่อความร่วมมือในกรอบเอเปคกันอย่างไรต่อไป
ในส่วนของการกระประชุมสุดยอดอาเซียน-สหรัฐ ถือเป็นการจัดการประชุมสุดยอดสมัยพิเศษจัดขึ้นในสหรัฐเป็นครั้งที่ 2 หลังจากครั้งแรกจัดขึ้นในเมื่อปี 2559 ที่เมืองซันนีแลนด์ ในสมัยประธานาธิบดีบารัค โอบามา ในครั้งนั้นก็เป็น พล.อ.ประยุทธ์ที่เดินทางไปร่วมประชุมเช่นกัน
ความสัมพันธ์อาเซียน-สหรัฐ เริ่มต้นอย่างเป็นทางการเมื่อปี 2520 และยกระดับเป็นหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์เมื่อปี 2558 ทั้งสองฝ่ายดำเนินความร่วมมือครอบคลุม 3 เสาหลักของประชาคมอาเซียน เพื่อสนับสนุนการบูรณาการและการพัฒนาในภูมิภาคให้ก้าวหน้า
ขณะที่ในด้านเศรษฐกิจ สหรัฐเป็นคู่ค้าอันดับ 2 และแหล่งเงินทุนอันดับ 1 ของอาเซียน ในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 สหรัฐ ได้ให้ความช่วยเหลือแก่ประเทศสมาชิกอาเซียนรวมเป็นเงินมากกว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ รวมทั้งบริจาควัคซีนให้แก่ประเทศในภูมิภาคแล้วกว่า 91 ล้านโดส
ประเด็นที่มีการหารือระหว่างผู้นำอาเซียนกับสหรัฐจะมุ่งเน้นการขับเคลื่อนการฟื้นฟูและการเติบโตอย่างยั่งยืนของภูมิภาคในยุคหลังโควิด-19 ประเด็นความมั่นคงด้านสาธารณสุข การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จะพูดถึงในหลายบริบท ความร่วมมือทางทะเล การค้าการลงทุน ห่วงโซ่อุปทาน การพัฒนาด้านดิจิทัล เทคโนโลยีและนวัตกรรม การพัฒนาทุนมนุษย์ และการเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ รวมถึงการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นในประเด็นภูมิภาคและระหว่างประเทศที่สำคัญ เน้นย้ำความเป็นแกนกลางของอาเซียน และการส่งเสริมบรรยากาศที่ดีเพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ และความมั่งคั่งยั่งยืนในภูมิภาค
สาระสำคัญที่ พล.อ.ประยุทธ์จะนำเสนอในระหว่างเข้าร่วมการประชุมคือ การส่งเสริมให้สหรัฐมีบทบาทสร้างสรรค์ในภูมิภาค เพื่อสนับสนุนการฟื้นฟูและการเติบโตอย่างยั่งยืนในยุค Next Normal เน้น 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ การส่งเสริมบทบาทสร้างสรรค์ของสหรัฐในภูมิภาค การฟื้นฟูทางเศรษฐกิจเข้มแข็งและยั่งยืน และการพัฒนายั่งยืน
การพบกันระหว่างผู้นำอาเซียน-สหรัฐ เกิดขึ้นในช่วงที่สถานการณ์โลกเต็มไปด้วยความเปราะบาง ทั้งผลกระทบจากสถานการณ์ในยูเครน ตลอดจนผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ยังไม่ยุติ มีเพียงการสร้างบรรยากาศของความร่วมมือเท่านั้นจะทำให้โลกสามารถฟื้นตัวจากสถานการณ์ร้อนแรงอันรุมเร้าได้อย่างมั่นคง
ระหว่างการเดินทางเยือนของผู้นำอาเซียน พล.อ.ประยุทธ์จะพบกับประธานาธิบดีไบเดนในระหว่างงานเลี้้ยงอาหารค่ำสำหรับผู้นำอาเซียน จัดขึ้นที่ทำเนียบขาว และมีการประชุมหารือระหว่างผู้นำอาเซียนกับประธานาธิบดีสหรัฐ ผู้นำอาเซียนยังจะได้พบกับนางแนนซี เพโลซี ประธานรัฐสภาสหรัฐ ขณะที่นางคามาลา แฮร์ริส รองประธานาธิบดีสหรัฐ จะเป็นเจ้าภาพเลี้ยงอาหารกลางวัน นอกจากนี้ ผู้นำอาเซียนยังจะได้พบกับรัฐมนตรีกระทรวงอื่นๆ ของสหรัฐ รวมทั้งพบกับผู้นำภาคเอกชนสหรัฐอีกด้วย
นอกจากนี้ พล.อ.ประยุทธ์ในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม จะได้หารือทวิภาคีกับนายลอยด์ ออสติน รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมสหรัฐ ในประเด็นความมั่นคง โดยเฉพาะความมั่นคงในรูปแบบใหม่ ความมั่นคงทางทะเล การบริหารทรัพยากรทางน้ำ ความมั่นคงของมนุษย์ และความร่วมมือของกระทรวงกลาโหมทั้งสองประเทศ
ในส่วนของภาคธุรกิจ พล.อ.ประยุทธ์จะพบกับผู้นำภาคเอกชนสหรัฐ โดยจัดการหารือแบบโต๊ะกลมระหว่างรับประทานอาหารเช้า จัดโดย 3 หน่วยงานภาคเอกชนของสหรัฐ ประกอบด้วย สภาหอการค้าสหรัฐ สภาธุรกิจสหรัฐ-อาเซียน และ National Center for APEC เป็นสภาธุรกิจสหรัฐที่มุ่งเน้นการอำนวยความสะดวกในการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนสหรัฐในเอเปค เป็นการเชิญซีอีโอของบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่สนใจจะเข้ามาลงทุนในไทย ไม่ว่าจะในด้านนวัตกรรม เทคโนโลยี การเกษตร การแพทย์ และพลังงาน ราว 10 บริษัท มาหารือแบบกลุ่มเล็ก การพูดคุยกับภาคเอกชนสหรัฐจะเป็นโอกาสที่ดีที่ พล.อ.ประยุทธ์จะได้พูดถึงแนวทางในการขับเคลื่อนประเทศไทยในหลายๆ ด้าน เพื่อสานต่อนโยบายในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศไทยต่อไป
โดย พล.อ.ประยุทธ์ยังจะถือโอกาสในการไปร่วมประชุมครั้งนี้พบปะกับชุมชนไทยในสหรัฐ ถือเป็นชุมชนไทยในต่างประเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย
