มติเอกฉันท์ ศาล รธน. ฟัน ‘สำลี รักสุทธี’ พ้น ส.ส. มีผลย้อนหลังตั้งแต่ 24 มี.ค.62 เหตุต้องคำพิพากษาถึงที่สุดกระทำผิดเกี่ยวกับทรัพย์โดยทุจริต เข้าข่ายรู้อยู่แล้วไม่มีสิทธิสมัครแต่ยังลงสมัคร
เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน ศาลรัฐธรรมนูญ ออกนั่งบัลลังก์อ่านคำวินิจฉัย โดยมีมติเป็นเอกฉันท์ให้สมาชิกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ของนายสำลี รักสุทธี ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย สิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญมาตรา 101 (6) ประกอบมาตรา 98 (10) จากเหตุเคยต้องคำพิพากษาของศาลจังหวัดมหาสารคามในคดีหมายเลขดำที่ อ.4064/2561 คดีหมายเลขแดงที่ อ.134/2562 กรณีนายสำลีเคยต้องคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่ากระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ที่กระทำโดยทุจริต ตามประมวลกฎหมายอาญา
โดยศาลให้เหตุผลว่า รัฐธรรมนูญมาตรา 101 บัญญัติว่าสมาชิกภาพของ ส.ส.สิ้นสุดลงเมื่อมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 98 ซึ่งบัญญัติว่าบุคคลที่มีลักษณะดังต่อไปนี้เป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็น ส.ส. (10) เคยต้องคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่าเคยต้องกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ หรือตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม หรือกระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยความผิดของพนักงานองค์การ หรือหน่วยงานของรัฐ หรือการกระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ที่กระทำโดยทุจริตตามประมวลกฎหมายอาญา ความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน กฎหมายว่าด้วยยาเสพติดความผิดฐานเป็นผู้นำเข้า ผู้ผลิต ส่งออก หรือผู้ค้า กฎหมายว่าด้วยการพนันในความผิดฐานเป็นเจ้ามือหรือเจ้าสำนัก กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบการค้ามนุษย์หรือกฎหมายว่าด้วยการป้องกัน และปราบปรามการฟอกเงิน ในความผิดฐานฟอกเงินบทบัญญัติรัฐธรรมนูญดังกล่าว เป็นบทบัญญัติที่กำหนดลักษณะต้องห้ามบางประการของบุคคลเพื่อไม่ให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้ง ส.ส. มีเจตนารมณ์เพื่อป้องกันไม่ให้บุคคลที่ขาดความน่าเชื่อถือในความสุจริต หรือผู้ที่เคยทำความผิดอันเป็นปฏิปักษ์ต่อประโยชน์สาธารณะ เข้ามาดำรงตำแหน่งทางการเมือง อันจะเป็นหนทางในการใช้ตำแหน่งอำนาจและหน้าที่ของฝ่ายการเมืองกระทำการทุจริต หรือประพฤติมิชอบได้โดยง่าย บุคคลที่จะเป็น ส.ส.ซึ่งเป็นผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติในฐานะที่เป็นผู้แทนปวงชนชาวไทย จึงต้องได้รับการกลั่นกรองคุณสมบัติเบื้องต้นเพื่อเป็นหลักประกันว่าบุคคลนั้นจะปฏิบัติหน้าที่โดยซื่อสัตย์ สุจริต มีคุณสมบัติเป็นที่น่าเชื่อถือในทุกด้านปราศจากมลทินมัวหมอง
ส่วนของความผิดนั้น บทบัญญัติมาตรา 98 (10) ยึดถือคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่าได้กระทำผิดเป็นสำคัญโดยไม่ได้คำนึงถึงว่ามีเหตุบรรเทาโทษ หรือได้รับการลดโทษหรือไม่ หรือมีการล้างมลทินอภัยโทษหรือไม่ ซึ่งตามคำร้อง คำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาสรุปได้ว่า เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2562 ศาลจังหวัดมหาสารคาม มีคำพิพากษาในคดีอาญาหมายเลขดำที่ อ.4064/2561 คดีหมายเลขแดงที่ อ.13 4/2562 นายสำลีมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 335 วรรคหนึ่ง (1) (3) วรรคสองประกอบมาตรา 136 ทวิ ซึ่งเป็นความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ ที่กระทำโดยทุจริตตามประมวลกฎหมายอาญา และคดีนี้พ้นระยะอุทธรณ์ตามกฎหมาย ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ ถือว่าคดีถึงที่สุดแล้ว ตามหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดของศาลจังหวัดมหาสารคามลงวันที่ 16 กันยายน 2564
ต่อมานายสำลี เป็น ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ ข้อโต้แย้งที่นายสำลี อ้างว่าการกระทำความผิดดังกล่าวไม่ได้เกิดจากการกระทำโดยทุจริต หรือแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ เพื่อตนเองหรือผู้อื่นนั้น เห็นว่ารัฐธรรมนูญมาตรา 98 (10) มีเจตนารมณ์ให้ยึดถือคำพิพากษาศาลอันเป็นที่สุดว่าได้กระทำผิดตามที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญมาตรา 98 (10) เป็นสำคัญ ซึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 335 บัญญัติว่าผู้ใดเอาทรัพย์สินของผู้อื่น หรือที่ผู้อื่นรวมเป็นเจ้าของอยู่ด้วยไปโดยทุจริต ถือว่าผู้นั้นกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ ต้องระวางโทษมาตรา 335 วรรคหนึ่งบัญญัติว่าผู้ใดลักทรัพย์ (1) ในเวลากลางคืน (3) สำหรับคุ้มครองบุคคลหรือทรัพย์ วรรคสองบัญญัติว่า ถ้าการกระทำผิดตามวรรคแรก เป็นการกระทำความผิดที่ประกอบด้วยลักษณะตามที่บัญญัติไว้ตั้งแต่ 2 อนุมาตราขึ้นไปผู้ทำต้องระวางโทษ มาตรา 336 ทวิ บัญญัติว่าผู้ใดกระทำความผิดตามมาตรา 334 ,335 ,335 ทวิ หรือ 336 โดยแต่งกายด้วยเครื่องแบบทหาร ตำรวจ หรือแต่งกายให้เข้าใจว่าเป็นทหารตำรวจ หรือใช้อาวุธปืน ระเบิด ยานพาหนะ ไปกระทำความผิดโดยการพาทรัพย์นั้นไป เพื่อให้พ้นการจับกุม ต้องระวางโทษหนักกว่าที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้นกึ่งหนึ่ง ดังนั้นความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 335 ประกอบมาตรา 336 ทวิ จึงเป็นความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ที่กระทำโดยทุจริตตามรัฐธรรมนูญมาตรา 98 (10) และศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดแล้ว ข้อโต้แย้งดังกล่าวจึงฟังไม่ขึ้น ดังนั้นเมื่อนายสำลี เคยต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่ากระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพย์โดยทุจริตตามประมวลกฎหมายอาญา จึงเป็นบุคคลที่มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร อันเป็นให้สมาชิกภาพสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 101 (6)
นอกจากนี้ศาลยังมีมติเสียงข้างมาก 6 ต่อ 3 เห็นว่ากรณีดังกล่าวทำให้สมาชิกภาพสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของนายสำลี สิ้นสุดลงนับแต่วันเลือกตั้งคือวันที่ 24 มีนาคม 2562 เนื่องจาก ศาลจังหวัดมหาสารคามมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 3 มกราคม 2562 ในคดีอาญาหมายเลขดำที่ อ.4064/2561 คดีหมายเลขแดงที่ อ.13 4/2562 ที่นายสำลี กระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ และพ้นระยะเวลาอุทธรณ์อันเป็นทำให้คดีถึงที่สุด เป็นเหตุที่เกิดขึ้นก่อนนายสำลี สมัครรับเลือกตั้ง เป็น ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ นายสำลีจึงทราบข้อเท็จจริงนี้อยู่ก่อนแล้วว่าในวันที่ลงสมัครรับเลือกตั้งนั้น ตนเองมีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้ง เนื่องจากเหตุต้องคำพิพากษาถึงที่สุดในความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ ที่กระทำโดยทุจริตตามประมวลกฎหมายอาญา เมื่อนายสำลี ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งและไม่มีสิทธิได้รับเลือกตั้ง อีกทั้งรู้อยู่แล้วว่าตนมีลักษณะต้องห้ามในการใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งอยู่ก่อนแล้วแม้ต่อมาจะได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ แต่เมื่อรัฐธรรมนูญมาตรา 100 บัญญัติให้สมาชิกภาพสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเริ่มนับตั้งแต่วันเลือกตั้ง สมาชิกภาพ ส.ส.ของนายสำลี จึงสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2562 และเมื่อสมาชิกภาพ ส.ส.ของนายสำลี สิ้นสุดลง ทำให้มีตำแหน่ง ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อว่างลง ซึ่งรัฐธรรมนูญมาตรา 105 วรรคหนึ่ง (2) บัญญัติให้ประธานสภาผู้แทนราษฎร ต้องประการให้ผู้มีชื่ออยู่ในลำดับถัดไปในบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองนั้นเป็น ส.ส.แทนตำแหน่งที่ว่าง โดยต้องประการในราชกิจจานุเบกษาภายใน 7 วันนับแต่วันที่ตำแหน่งนั้นว่างลง จึงให้ถือว่าวันที่ตำแหน่งว่างลงคือวันที่ศาลรัฐธรรมนูญอ่านคำวินิจฉัยให้คู่กรณีฟังคือวันที่ 1 มกราคม 2565
อย่างไรก็ตาม ก่อนศาลอ่านคำวินิจฉัย ได้แจ้งว่าศาลได้พิจารณาคำร้องของนายสำลี ที่ให้ขอให้เลื่อนการอ่านคำวินิจฉัยในวันนี้เนื่องจากติดภารกิจร่วมงานฌาปนกิจศพญาติ ซึ่งศาลเห็นว่าไม่มีเหตุอันสมควรจึงให้ยกคำร้อง
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- ‘สำลี รักสุทธี’ ส่งทนายถอนฟ้อง ปชช.หมิ่นประมาท-ผิด พ.ร.บ.คอมพ์ ‘อานนท์’ ยัน 2 ฝ่ายไม่ดำเนินคดีต่อกันอีก
- ศาลรธน.นัดชี้ชะตา ‘สำลี รักสุทธี’ สิ้นสมาชิกภาพส.ส.หรือไม่ 1 มิ.ย.นี้
