สถานีคิดเลขที่ 12 : คืนเคาต์ดาวน์
ปกติเราจะคุ้นเคยกับคำว่า “เคาต์ดาวน์” ก็เฉพาะคืนส่งท้ายปีเก่าเข้าสู่ปีใหม่ แต่มาล่าสุด มีการนัดประชาชนมาร่วมกันเคาต์ดาวน์ในคืนวันที่ 23 สิงหาคมนี้ เพื่อร่วมกันนับถอยหลังเมื่อถึงเวลาเที่ยงคืนก่อนเข้าสู่วันที่ 24 สิงหาคม เป็นการส่ง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา พ้นจากเก้าอี้นายกรัฐมนตรี อะไรทำนองนั้น
โต้โผจัดเคาต์ดาวน์ดังกล่าว คือ นายจตุพร พรหมพันธุ์ กับ นายนิติธร ล้ำเหลือ หรือทนายนกเขา ซึ่งเป็นม็อบที่เคลื่อนไหวในประเด็นนายกฯมาโดยตลอด
ในวาระที่กำลังรอผลการตีความ ระยะเวลาการดำรงตำแหน่งนายกฯของ พล.อ.ประยุทธ์ ว่าเริ่มนับในวันที่ 24 สิงหาคม 2557 หรือ 6 เมษายน 2560 หรือ 9 มิถุนายน 2562
แน่นอนว่ากระแสที่กำลังมาแรงคือ ให้นับวันที่ 24 สิงหาคม 2557 ซึ่งเป็นวันที่ได้รับโปรดเกล้าฯเป็นนายกฯหนแรก
ในแง่นี้จึงถือว่า พล.อ.ประยุทธ์จะหมดเวลาในตอนเที่ยงคืน 23 สิงหาคมนี้ คราวนี้ก็เลยเกิดการนัดเคาต์ดาวน์กันดังกล่าว
ขณะเดียวกันมีเสียงโต้แย้งว่า น่าจะต้องนับเมื่อรัฐธรรมนูญฉบับนี้ มีผลบังคับใช้คือ เริ่มจาก 6 เมษายน 2560 มากกว่าเพราะกฎหมายไม่สามารถมีผลย้อนหลัง ไปถึงปี 2557 ได้
มุมนี้เจอจดหมายเปิดผนึกของ 51 อาจารย์นิติศาสตร์ ที่แสดงความเห็นทางกฎหมายในการนับ 8 ปีนายกฯ ได้เสนอข้อโต้แย้งอย่างแหลมคม
โดยมองว่า การใช้กฎหมายย้อนหลังเป็นโทษแก่บุคคลไม่อาจทำได้นั้น เป็นหลักการที่ถูกต้องถ้าเป็นเรื่องสิทธิและเสรีภาพของประชาชน
แต่รัฐธรรมนูญมาตรา 158 วรรคสี่ ที่ห้ามมิให้นายกรัฐมนตรีดำรงตำแหน่งรวมกันเกินกว่า 8 ปีนั้น เป็นเรื่องการควบคุมและการจำกัดอำนาจ ซึ่งการตีความจะตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง
หากเป็นเรื่องอำนาจ การตีความจะมุ่ง “ควบคุม” ขณะที่ถ้าเป็นเรื่องสิทธิเสรีภาพ การตีความจะมุ่ง “คุ้มครอง”
และเพื่อที่จะคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน จะต้องมีการควบคุมและจำกัดอำนาจรัฐบาล
เท่ากับว่า หากมีการอ้างอิงในแง่กฎหมายไม่สามารถมีผลย้อนหลังได้ ก็จะโดนโต้แย้งด้วยประเด็น ไม่ควรย้อนหลังเพื่อ “คุ้มครองประชาชน” แต่ควรย้อนหลัง “เพื่อควบคุมผู้มีอำนาจ”
แถมมีการยกตัวอย่างคดี ส.ส.สิระ เจนจาคะ ที่ต้องพ้นจากตำแหน่ง ส.ส. โดยย้อนหลังไปถึงวันที่ได้รับเลือกตั้ง
เป็นประเด็นทางกฎหมายที่กำลังถกเถียงกันหนัก
แม้แต่มุมมองที่ให้นับตั้งแต่เป็นนายกฯภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน คือ การเป็นนายกฯหลังเลือกตั้ง 2562 มุมนี้ให้นับเริ่มต้น 9 มิถุนายน 2562 ก็ยังเป็นอีกมุม แต่หลายคนฟังแล้วก็ร้องโอ้โฮ จะอยู่ไปอีก 5 ปีเลยหรือ
สุดท้ายจะออกแนวไหน เป็นที่คาดเดากันยาก เพราะเราอยู่ในประเทศที่มีแต่ข้อปาฏิหาริย์ทางกฎหมาย ไม่เคยมีบรรทัดฐานที่แน่นอน
เพียงแต่ถ้ามองในแง่กระแสทางสังคมขณะนี้ คนจำนวนมากปักใจแล้วว่า จะหมดเวลาในเที่ยงคืน 23 สิงหาคมนี้แหละก็เลยเกิดการนัดหมายเคาต์ดาวน์ในคืนนั้น
แล้วถ้ามองต่อไปข้างหน้า สมมุติว่าศาลยังไม่ชี้ก่อนถึงวันที่ 24 สิงหาคม แล้ว พล.อ.ประยุทธ์ยังคงทำหน้าที่ต่อไปตามปกติ
คิดดูแล้วกัน เสียงทักท้วงว่าผิดกฎหมาย ว่าเป็นโมฆะ คงจะกระหึ่มไปทั่ว
พูดง่ายๆ ว่า ถ้าวัดตามอารมณ์ความรู้สึกของคนในสังคมต่อการนับเวลา 8 ปี ถือว่าน่าหนักใจแทน พล.อ.ประยุทธ์จริงๆ
สุริวงค์ เอื้อปฏิภาน
