วันนี้ (17 พ.ย.) ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์ภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ นักวิชาการด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญและสถาบันการเมืองแสดงความเห็นการเมืองสหรัฐอเมริกา หลังมีข่าวการแยกตัวของบางมลสรัฐฯ ระบุว่า จากที่ปรากฏตามข่าวกรณีที่มีบางมลรัฐ (ตอนนี้อย่างน้อย 4 มลรัฐ ได้แก่ แคริฟอร์เนีย โอเรกอน วอชิงตัน และเนวาด้า) ของประเทศสหรัฐอเมริกาเริ่มออกมาพูดทำนองว่าจะขอแยกตัวออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาสืบเนื่องมาจากผลการเลือกตั้งประธานาธิบดีที่ Donald Trump ชนะ Hillary Clinton คำถามที่น่าสนใจคือ มลรัฐเหล่านั้นสามารถที่จะแยกตัวออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาได้หรือไม่?
ดร.พรสันต์ระบุว่า “กรณีจะตอบคำถามนี้ได้ผมอาจจะต้องอธิบายค่อนข้างมาก ทั้งนี้เนื่องจากเป็น “ประเด็นทางรัฐธรรมนูญ (อเมริกัน)” (Constitutional Issue) ที่มีมานับตั้งแต่เมื่อครั้นประเทศสหรัฐอเมริกาอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับแรกก็ดี ประเด็นเมื่อครั้งประชุมเพื่อยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่สองของประเทศสหรัฐอเมริกาก็ดี รวมไปถึงคดีข้อพิพาทที่มีการฟ้องร้องต่อศาลสูงสุด (US Supreme Court) ก็ดี ฯลฯ ดังนั้น หากมีเวลาผมจะได้เขียนบทความมาอธิบายอย่างละเอียดต่อไป แต่ ณ ที่นี่้ ขออนุญาตสรุปสั้นๆ เพื่อให้ทุกท่านเข้าใจดังนี้ครับ”
“คำถามที่ว่ามลรัฐในประเทศสหรัฐอเมริกาประสงค์ที่จะแยกตัวออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาจะกระทำได้หรือไม่นั้นเป็นประเด็นที่มีการถกเถียงในที่ประชุมการยกร่างรัฐธรรมนูญของประเทศสหรัฐอเมริกา (Constitutional Convention) ระหว่าง “ผู้ก่อร่างสร้างประเทศ” (Founding Fathers) ซึ่งมีแนวคิดที่แตกต่างกันไป บ้างก็บอกว่ามลรัฐสามารถที่จะแยกตัวออกไปได้ บ้างก็ยืนยันว่าไม่สามารถกระทำได้ ทั้งหมดตั้งอยู่บนข้อโต้แย้งตาม “ทฤษฎีสัญญา” (Compact Theory) ว่าด้วยการกำเนิดรัฐ นอกจากนี้แล้ว ยังปรากฏว่าประเด็นดังกล่าวมีการนำไปถกเถียงต่อเป็นการภายในในแต่ละมลรัฐด้วยช่วงก่อนที่จะมีการให้สัตยาบันเพื่อบังคับใช้รัฐธรรมนูญอีกด้วย หากแต่คำถามนี้ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจน ณ ช่วงเวลานั้น เพราะส่วนหนึ่งมีการ “ประนีประนอม” บางประการเพื่อให้มีการลงนามเพื่อบังคับใช้รัฐธรรมนูญ อาทิ การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ฯลฯ จึงส่งผลให้ข้อถกเถียงว่าด้วย “สิทธิในการแยกตัวของมลรัฐออกจากสหพันธรัฐ” ตกไปโดยปราศจากคำตอบ ไม่มีบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญที่กล่าวถึงอย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิด “ความคลุมเครือทางรัฐธรรมนูญ (อเมริกัน)” (Constitutional Silence) ขึ้นในท้ายที่สุด” ดร.พรสันต์ ระบุ
และว่า “อย่างไรก็ตาม ราวศตวรรษที่ 19 เกิดกรณีการหยิบยกประเด็นว่าด้วยการขอแยกตัวของมลรัฐจากประเทศสหรัฐอเมริกาขึ้นอีกครั้ง (มลรัฐเท็กซัส) อันนำไปสู่การฟ้องร้องต่อศาลสูงสุดแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา โดยในปี 1869 ศาลสูงสุดด้วยคะแนน 5 ต่อ 3 เสียง ได้มีคำวินิจฉัยว่ามลรัฐต่างๆ มิอาจที่จะทำการแยกตัวออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาได้โดยการแสดงจำนงฝ่ายเดียว (Unilateral) ซึ่งเป็นการสร้างบรรทัดขึ้นมาอย่างเป็นรูปธรรมในระดับหนึ่งว่ามลรัฐมีสิทธิในการแยกตัวออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาได้หรือไม่ แต่กระนั้น แม้นว่าจะมีคำวินิจฉัยของศาลข้างต้นแล้วก็ตามที ประเด็นทางด้านรัฐธรรมนูญอเมริกันว่าด้วยการขอแยกตัวของมลรัฐออกจากประเทศสหรัฐอเมริกาก็ยังคงมีการถกเถียงมาโดยตลอดจนกระทั่งปัจจุบัน”
ดร.พรสันต์ ทิ้งท้ายว่า “อนึ่ง บทวิเคราะห์ตามหลักการทางด้านรัฐธรรมนูญและสถาบันการเมืองอเมริกันส่วนตัวของผมจะได้เขียนให้ทุกท่านอ่านต่อไป”
