ขรรค์ชัย บุนปาน เปิดบทที่ 46 “มติชน” ในโลกใบใหม่
เราชอบอะไรที่มันใหม่อยู่แล้ว ทุกวันนี้ยังฝันถึงโลกใหม่เลย คือถ้อยคำจาก ขรรค์ชัย บุนปาน ประธานกรรมการบริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) ระหว่างการสนทนาถึงก้าวต่อไปของ มติชน ในพุทธศักราช 2566 อันก้าวสู่ขวบปีที่ 46 นับแต่หนังสือพิมพ์มติชน รายวัน ฉบับปฐมฤกษ์วางแผงเมื่อวันจันทร์ ขึ้น 1 ค่ำ 9 มกราคม พุทธศักราช 2521 วางจำหน่ายในราคา 1.50 บาท
บรรณาธิการคนแรก ไม่ใช่ใครอื่น นอกจาก ขรรค์ชัย ผู้สร้างบรรทัดแรกของมติชนในวันนั้นจนถึงบทที่ 46 ในวันนี้
9 มกราคม 2566 บทใหม่ ของมติชน ท่ามกลางกระแสใหม่ๆ ของโลกใบใหม่ บนสถานการณ์หลากหลายทั้งเศรษฐกิจ การเมืองโลกและไทย ที่ต้องจับจังหวะในทุกย่างก้าว
ในบทที่ 79 ของชีวิต หัวเรือใหญ่ค่ายมติชน พร้อมนำกองกำลังข่าวสารและข้อเท็จจริงบุกตะลุยสู่ทุกภาคส่วนของสังคมอย่างไม่แตะเบรก ไม่แตะเบรกความรู้และการต่อสู้เพื่อความชอบธรรม คือคำยืนยันหนักแน่น
ล่าสุด ไม่เพียงขึ้นบันไดหลายขั้นไปมอบรางวัล มติชน อวอร์ด 2022 แก่ผู้ชนะรางวัลเรื่องสั้น-บทกวีของมติชนสุดสัปดาห์ นั่งโต๊ะกลมพูดคุยอย่างเป็นกันเองกับนักคิดนักเขียนรุ่นเก่า กลาง ใหม่ เมื่อปลายปีที่ผ่านมา
ขรรค์ชัย ยังจูงมือ สุจิตต์ วงษ์เทศ ผู้ก่อตั้งนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ร่วมโปรเจ็กต์ ทอดน่องท่องฟ้า แหวกอากาศปรากฏตัวบนเครื่อง ไทยสมายล์ สร้างบทใหม่ในสังคมใหม่ที่ประวัติศาสตร์ทางเลือกได้รับความสนใจอย่างล้นหลามจากคนรุ่นใหม่
แม้เอื้อนเอ่ยว่าตัวเอง แค่ไปช่วยฟ้อนรำ (หัวเราะ) พร้อมยกความดีความชอบให้สุจิตต์ ทว่า ขรรค์ชัย คือแรงเชียร์ให้ผลงานหนังสือเล่มแนวประวัติศาสตร์ที่เป็นจุดเด่นของค่ายมติชน อย่าง เจ้านครอินทร์ เมืองสุพรรณ สร้างสรรค์อยุธยา ของสุจิตต์ตีพิมพ์ข้อเสนอใหม่ๆ เช่นเดียวกับหลากหลายอีเวนต์คุณภาพในเครือมติชนที่นำเสนอข้อมูลทางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองไทยตลอดปี 65 ต่อเนื่องถึงบทต่อไปในปี 66
ความรู้ไม่มีจุดจบ ไม่มีที่สิ้นสุด คือมุมมองของขรรค์ชัยที่มากมายด้วยเสียงหัวเราะท้ายคำตอบในคำถาม กับบทใหม่ของมติชน บนรากเหง้าทางความคิดและอุดมการณ์อันไม่แปรเปลี่ยน นับแต่อักษรตัวแรกจากยุคเรียงพิมพ์ จนถึงฉบับใหม่ในเช้าตรู่ของวันนี้
- นิยามบทใหม่ของมติชน ในปีที่ 46 แนวทางในภาพรวมเป็นอย่างไร
อยู่กับตัวตนของตัวเองมากขึ้น รู้ว่าความจริงคืออะไร เช่น ความฝืดเคือง ความยากแค้น ความวิปริต อาเพศ ดิน น้ำ ลม ไฟ โลกที่เปลี่ยนแปลง และสู้กับความผิดปกติ
- ปีที่แล้วให้สัมภาษณ์ในวันที่ก้าวสู่ปีที่ 45 ว่า จะเหยียบคันเร่งให้มิด แล้วปีที่ 46 จะแตะเบรกไหม
ไม่เบรก (หัวเราะ) แต่ให้เข้าใจความจริงมากขึ้น ที่สำคัญคือ ไม่แตะเบรกความรู้และการต่อสู้เพื่อความชอบธรรม นี่คือสิ่งที่ไม่ควรจะไปหยุดมัน
เมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา 3 นิตยสารในเครือมติชน อย่างมติชนสุดสัปดาห์ ศิลปวัฒนธรรม และเส้นทางเศรษฐี ปรับลุคใหม่ เพิ่มคอลัมนิสต์ นับเป็นอีกบทใหม่ ที่ตั้งใจนำเสนอในปีที่ 46
ควรจะปรับนานแล้ว ต้องปรับให้ทันต่อเวลา ทันต่อเหตุการณ์ ทันต่อความเป็นไปของโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป เราก็ชอบอะไรที่มันใหม่อยู่แล้ว ทุกวันนี้ยังฝันถึงโลกใหม่เลย
- FEED สื่อออนไลน์สายไลฟ์สไตล์ในเครือมติชน จัดงาน FEED Y Capital เมืองหลวงซีรีส์วาย ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นหนึ่งในปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ เน้นย้ำการมองเห็นพลังของการเปลี่ยนแปลง และการโอบรับความหลากหลาย
ที่จริงนี่อาจเป็นสมบัติของโลกที่มีมานานแล้ว แต่ขณะนี้มีการยอมรับเพิ่มขึ้น สมัยก่อนกำแพงยังหนา วันนี้กำแพงกร่อนลง ฟ้าเริ่มสว่างขึ้น เราเองก็เป็นกระจกของความปกติ
- สำนักพิมพ์มติชนประสบความสำเร็จอย่างดีจากสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ที่สถานีกลางบางซื่อ เมื่อเดือนเมษายน มหกรรมหนังสือระดับชาติ ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เมื่อเดือนตุลาคม รวมถึง งานโกดังหนังสือ เมื่อเดือนพฤศจิกายน 65 สะท้อนอะไรในวงการหนังสือ
ถ้ามองในแง่คนทำหนังสือ เราก็คิดว่า เป็นนิมิตหมายที่ดีตามปกติ โลกหนังสือไม่ควรจะวอดวายมากไปกว่านี้ และเชื่อว่าจะดีขึ้นไปตามลำดับ การดัดแปลง ปรับปรุง ในเรื่องอื่นก็จะติดตามมาให้โลกหนังสืออยู่ได้ตามครรลองของมัน วันสุดท้ายของ โกดังหนังสือ มีการกลับมาจัดงาน สมานมิตรบรรเทอง รีเทิร์น ด้วย
เพื่อนในวงการหนังสืออาจจะไม่ค่อยได้พูดได้คุยกัน เราก็จัดงานให้มีที่พูดที่คุย เพื่อนกันก็ยินดีที่ได้เจอกัน บรรยากาศดีมาก รู้สึกดี ได้เจอนักวิชาการใหม่ๆ เจอคนหนุ่มสาวที่เวลานี้เป็นโลกของเขา ก็ได้คุยกันเรื่องความเปลี่ยนแปลงของโลก
- เห็นได้อย่างชัดเจนว่าหน่วยงานต่างๆ ในเครือมติชนแอ๊กทีฟและขยายขอบเขตงาน อย่าง MIC-ศูนย์ข้อมูลมติชน และมติชนอคาเดมี จัดวอล์กกิ้งทัวร์ รวมถึงนิทรรศการต่างๆ ในเชิงประวัติศาสตร์สังคมการเมืองร่วมสมัย
เราปรับตัวกันอยู่ตลอด นับเป็นการเปลี่ยนแปลงในสิ่งที่ดี ทันต่อเหตุการณ์ ส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่มสาว ความเปลี่ยนแปลงมีตลอดในทุกเรื่อง เหมือนนาม รูป อนิจจัง มันมีความเปลี่ยนแปลงอยู่ในตัวของมัน
- เมื่อเดือนสิงหาคม 65 มีการเปิดตัว โครงการชุมชนอุดมปัญญา เน้นย้ำการส่งเสริมการอ่านเพื่อเป็นภูมิต้านทานเพื่อบทใหม่ของประเทศที่เข้มแข็ง
โลกของเรา ควรเอาการอ่านเป็นวิถีชีวิต ประเทศไทยควรมีวันเวลาแห่งการอ่าน ปีเดือนแห่งการอ่าน ไม่ควรทอดทิ้งมัน จะได้ไม่โง่ ไม่งั้นถูกหลอก การศึกษาคือสิ่งที่ต้องปรับปรุง เพราะมันอ่อนด้อย เมื่อเทียบกับสมบัติชิ้นอื่นที่เขามีกันในโลก
- ล่าสุด นักเขียนไฟแรง ชื่อ ขรรค์ชัยและสุจิตต์ ออกหนังสือเล่มใหม่ ชื่อ ข้างขึ้นข้างแรม รวมบทกวีจากมติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ แจกลายเซ็นเมื่อยเลยหรือไม่
ก็เป็นเรื่องปกติ (หัวเราะ) เจ็บหลังเลย
- การมีผลงานตีพิมพ์ใน พ.ศ.2565 ในวัย 70 ปลายๆ เปรียบเทียบกับเมื่อครั้งออก นิราศ หนังสือเล่มแรกในชีวิตใน พ.ศ.2507 เมื่ออายุราว 20 ปีคู่กับสุจิตต์เช่นกัน มีความรู้สึกเหมือนหรือแตกต่างอย่างไรใน 2 ช่วงวัยและเวลา
ตื่นเต้นพอกัน (หัวเราะ) ธรรมดาของคนเขียนหนังสือ ถ้าหนังสือออกใหม่ก็จะมีความรู้สึกดีกับตัวเองเล็กน้อยว่ายังมีผลงานอยู่ แล้วขรรค์ชัยกับสุจิตต์ ใครเป็นข้างขึ้น ใครเป็นข้างแรม ต่างคนต่างเป็น (ยิ้มกว้าง) ไม่เห็นต้องถามเลย
- รายการ ขรรค์ชัย-สุจิตต์ ทอดน่องท่องเที่ยว ฟ้าแลบแปลบเดียว ก้าวสู่ปีที่ 7 ปีนี้พร้อม ซิ่งเหมือนเดิมหรือไม่ ขึ้นอยู่กับร่างกาย จิตใจ แล้วทำนายว่าร่างกายปีนี้จะเป็นอย่างไร
ทรุดโทรม (หัวเราะ) นี่ก็ไม่เห็นต้องทำนาย เป็นไปตามวัย แต่ปีที่แล้วก็ผ่านช่วงป่วยหนักจากโควิดมาได้ เกิดแก่เจ็บตายเป็นเรื่องปกติ วันหนึ่งก็ต้องเป็นไป ก็คิดว่าอยู่ท่ามกลางความเป็นไป ให้คิดว่าเป็นความปกติ ความปกติสำคัญมาก การได้กลับมาอีก ก็เหมือนการต่อสู้ของวันนี้ คือเอาความจริง ความปกติไปต่อสู้กับความผิดปกติของโลกที่กำลังเกิดขึ้นถี่ พวกเราทำสัมมาอาชีพที่ต้องต่อสู้กับความผิดปกติให้จงได้ ไม่เช่นนั้นจะเพลี่ยงพล้ำ
- กลับมาที่รายการทอดน่องฯ ฟีดแบ๊ก ยิ่งนาน ยิ่งดี ไปไหนวัยรุ่นขอเข้ามาขอเซลฟี่ แท็กซี่ไทยฮิตเปิดวนดูจากยูทูบ
ต้องชื่นชมสุจิตต์เขา ว่าลงทุนลงแรงหมดชีวิตจิตใจในเรื่องนี้ เป็นรายการที่มีกึ๋น มีจิต มีวิญญาณในตัวมันเอง
ฝากถึงแฟนๆ รายการขรรค์ชัย-สุจิตต์ ทอดน่องท่องเที่ยว ขอให้ทุกคนช่วยกันอดทนติดตามต่อไป (หัวเราะ) มีหลักฐานข้อมูล ใหม่แต่เก่า อาจเป็นข้อมูลที่เคยมีอยู่แล้ว แต่ไม่ได้ค้นเจอ หรือแกล้งไม่ค้นพบ หรือดัดจริตไม่ค้นพบ
- ในฐานะหัวเรือใหญ่หนังสือพิมพ์การเมืองคุณภาพเพื่อคุณภาพของประเทศ คาดหวังอนาคตอันใกล้ของการเมืองไทยอย่างไร
ขอให้มีการเลือกตั้งก่อน ต้องมีเลือกตั้ง แล้วจะมีแต่ความเจริญ ถ้าจะมีอะไรเปลี่ยนก็ต้องเปลี่ยน และต้องไปในทางที่ดี เราเชื่อในมนุษย์ ว่าต้องไปในทางที่ดี ที่ไม่ดีมันผิดปกติ ถึงพยายามต่อสู้อยู่ เพราะมันผิดปกติ จริงๆ ไม่ใช่เราเท่านั้น คนอื่นก็มีเยอะ แต่เขาอาจไม่ระห่ำเหมือนพวกเรา
- ขอย้อนมาโฟกัสที่การเมืองท้องถิ่นกรุงเทพฯ ในฐานะประชากรเขตบางกอกน้อย มองปรากฏการณ์ ชัชชาติ อย่างไร จากที่เคยให้สัมภาษณ์เมื่อปีที่แล้ว ก่อนเลือกตั้ง ว่าอยากได้คนปกติที่รู้จักผิดชอบชั่วดี ไม่ตะบิดตะบอย ตะแบง และโกง เป็นผู้ว่าฯ
ปกติ ถ้าผลไม่ออกมาถล่มทลายอย่างนี้ ถึงจะเป็นเรื่องผิดปกติ แสดงว่าใจคนกรุงเทพฯ คล้ายกัน ใกล้เคียงกัน ทัดเทียมกัน ถึงได้เลือกตรงกัน ไม่แปลกหรอก แสดงว่าเลือกเบอร์ 8 เลือกไม่พอ ยังสั่งคนอื่นเลือกอีก (หัวเราะ)
- ไหว้ศาลพ่อปู่ สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่มติชนปีนี้ ขอพรอะไร
ขอให้พนักงานมติชนทุกคนมีความสุขความเจริญ ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ ให้มีสติปัญญา ทำมาหากินสุจริต
อย่ายากจน
