หมายเหตุ – ความเห็นนักวิชาการกรณีนายจเด็จ อินสว่าง สมาชิกวุฒิสภา มีข้อเสนอจัดตั้งรัฐบาลแห่งชาติ โดยให้แต่ละพรรคนำข้อดีมาร่วมทำงานเพื่อบ้านเมือง สร้างความแข็งแกร่งของสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์
จารุพล เรืองสุวรรณ
อดีตอาจารย์คณะรัฐศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์
ประธานยุทธศาสตร์พรรคเพื่อชาติ
ตอนนี้ไม่ใช่เวลาจะมาคิดเรื่องรัฐบาลแห่งชาติ เราต้องทำตามระบบระเบียบ ตามหลักเกณฑ์ ในเมื่อมีการเลือกตั้งมาแล้ว มีพรรคการเมืองได้เสียงส่วนใหญ่ของประชาชน อาจมีคนมองว่าการตั้งรัฐบาลแห่งชาติเป็นทางออกหนึ่งเพื่อเปิดทางตัน แต่จริงๆ แล้วไม่ได้มีหลักการอะไรรองรับเลย เพราะฉะนั้นเหตุผลกลไกเดียวพอจะฟังขึ้นในการตั้งรัฐบาลแห่งชาติ คือ เมื่อบ้านเมืองเกิดทางตัน แต่วันนี้ทางตันยังไม่เกิด จึงไม่มีเหตุผลกลไกอะไรจะสนับสนุนเรื่องนี้อาจเป็นแค่ความคิดเห็นของบางท่าน มองว่าบ้านเมืองอาจจะเกิดทางตัน แต่ส่วนตัวมองว่าอย่าเพิ่งไปไกล รอดูสถานการณ์ก่อนว่าการจัดตั้งรัฐบาลจะเกิดทางตันจริงหรือเปล่า แต่เชื่อว่าไม่เกิด น่าจะมีหนทางไปได้ผ่านการพูดคุยกันระหว่างพรรคการเมืองต่างๆ
ถามว่า ส.ว.ออกมานำเสนอการตั้งรัฐบาลแห่งชาติ ส่งสัญญาณอะไรหรือไม่ ในทางการเมืองอะไรก็เป็นไปได้หมด อาจจะเป็นการโยนหินถามทางดูว่าสังคมจะตอบรับอย่างไร หรืออาจเป็นความคิดส่วนบุคคลลึกๆ ว่าอาจเป็นทางออกของชาติ จะช่วยแก้ปัญหา เราจะสมมุติไว้ก่อนว่าทุกคนคิดบวกกับบ้านเมือง
แนวทางนี้เดินต่อไปยาก จนกว่าสังคมส่วนใหญ่จะมีความเห็นพ้องต้องกันว่าเป็นหนึ่งในตัวเลือก แต่วันนี้เชื่อว่าทั้งหมดทั้งมวล สังคมไม่ได้มองว่ารัฐบาลแห่งชาติคือหนึ่งในตัวเลือก
การจัดตั้งรัฐบาลภายหลังการเลือกตั้ง จำเป็นและสำคัญเป็นที่สุดพรรคอันดับหนึ่งจะต้องเป็นฝ่ายจัดตั้งรัฐบาลให้สุดทาง เป็นวัฒนธรรมทางการเมืองที่ดี บ้านเมืองเจริญแล้วควรจะยึดถือเป็นหลักการสำคัญ
ถ้าไปสุดทางแล้วตันจริงๆ พรรคลำดับสอง ถ้ายังแข็งแรงอยู่ ก็ค่อยเป็นผู้จัด วันนี้มีกองเชียร์หลายฝ่าย พยายามคุยกันลับหลังอยู่ตลอด พยายามจะหลบหลีกหลักการที่สำคัญ ต่างฝ่ายต่างช่วยกันคิดว่ารูปแบบควรจะเป็นอย่างไร วันนี้ไปไกลถึงรัฐบาลแห่งชาติ ข้อเสนอต่างๆ ไม่ใช่ว่าเลวร้าย พยายามมองแง่ดีว่าทุกคนคงมีความหวังดีต่อชาติบ้านเมือง แต่จะทำอะไรขอให้คิดถึงหลักการให้มาก แน่นอนว่าเส้นทางทางการเมืองงวดนี้อาจจะขลุกขลัก ไม่ได้ราบรื่นเหมือนโรยด้วยกลีบกุหลาบ แต่ก็ยังไม่ใช่เวลาจะมาโยนหินถามทางสำหรับทางออกอื่นใดล้วนแต่เอาไว้ใช้เมื่อเกิดทางตันทั้งสิ้น
พึงระลึกเสมอว่า ทางออกอื่นใด เอาไว้ใช้เมื่อเกิดทางตันไม่ใช่เอาไว้สร้างทางตัน วันนี้ทุกฝ่าย ทั้งผู้ชนะผู้แพ้ และผู้ชม ต้องพึงมีมารยาทให้มาก สิ่งใดยังไม่ควรทำ ยังไม่ถึงเวลา ก็อย่าเพิ่งไปรีบ เดี๋ยวจะเข้าทำนองกระเหี้ยนกระหือรือเกินงาม ควรอดทน อดกลั้น เป็นกำลังใจให้บ้านเมืองเดินไปตามหลักการ
สำหรับกรณีศึกษาต่างประเทศ เชื่อว่ามี แต่ยังไม่ได้ศึกษาจริงจัง อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งพอจะพูดได้ก็คือหลักการและกฎหมายของต่างชาติ ไม่ได้สร้างความชอบธรรมให้กับอะไรที่ผิดเพี้ยนเหมือนบ้านเรา ในต่างประเทศไม่ว่าจะเป็นการจัดตั้งรัฐบาล ชัดเจนว่าเป็นเรื่องของเสียงข้างมากเท่านั้น แต่บ้านเราด้วยตัวกฎหมายมีความบิดเบี้ยวพอสมควร เรียกว่าปูทางให้เกิดรัฐบาลที่มีลักษณะของการผสมกันแบบไม่ก่อให้เกิดเสถียรภาพ กลายเป็นสิ่งที่ทำให้คนสามารถพลิกขั้วได้ เช่น สมมุติวันนี้เกิดการพลิกขั้ว ตั้งรัฐบาลไม่ได้ พรรคใหญ่พรรคใดพรรคหนึ่งไปจับกับอีกฝั่งหนึ่ง ได้ 300 กว่าเสียง เขาก็บอกได้ว่านี่คือเสียงข้างมาก
ถามว่า หากมีการตั้งรัฐบาลแห่งชาติจริง จะเกิดการต่อต้านของประชาชนจนอาจนำไปสู่การนองเลือดหรือไม่ ส่วนตัวคิดว่าเป็นไปได้หมด
เมธา มาสขาว
เลขาธิการคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.)
ประเด็นที่ 1 ส.ว.ไม่มีสิทธิเสนอนายกฯหรือรัฐบาลแห่งชาติ เพราะนายกฯโดยเจตจำนงมาจากสภาผู้แทนราษฎร มาจากการเลือกตั้งของประชาชน แล้วบังเอิญ ส.ว.ใน 5 ปีแรกมีอำนาจเลือกนายกฯมาก่อน มาจากเจตจำนงของคณะรัฐประหาร หรือ คสช.เท่านั้น จึงไม่มีสิทธิเสนอว่านายกฯจะเป็นใคร หรือรัฐบาลแห่งชาติควรเป็นการรวมตัวของพรรคใดบ้างด้วยซ้ำ แต่ต้องมาจากสภาผู้แทนฯ ถ้าไม่ใช่เสียงข้างมากอันดับ 1ก็ต้องพรรคเสียงข้างมากอันดับ 2 เป็นต้น สถานการณ์ปัจจุบัน ส.ว.ควรยกมือไปตามความเห็นของสภาผู้แทนฯเสียงข้างมาก ไม่ควรโหวตสวนกระแสประชาชนที่สภาผู้แทนฯเสนอมา ตอนนี้ยังไม่เห็นว่าสภาจะเสนอใครมาสู้กับนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกล หรือเป็นเสียงส่วนน้อยในสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้ ส.ว.ช่วยสนับสนุน หรือเป็นฝ่ายรัฐบาลพรรคร่วมเดิม ยังไม่มี ตอนนี้มีเพียงนายพิธาคนเดียว หรือในอนาคตจะมีพรรคเพื่อไทยหรือไม่ เป็นเรื่องพรรคร่วมปรึกษาหารือกัน หากมีเหตุคดีความ แต่ยังไม่เห็นจากพรรคฝ่าย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หรือ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ว่า ส.ว.บางส่วนถูกสรรหามาจากกลุ่มนี้จะโหวตให้ ยังไม่มีการเสนอตัว ถ้าเสนอตัวก็มาจากเสียงข้างน้อยของสภา จะทำงานไม่ได้อยู่ดี
ดังนั้นประเด็นนี้คือ ส.ว. ไม่มีสิทธิเสนอนายกฯทางเลือก และไม่มีสิทธิเสนอรัฐบาลแห่งชาติ แต่เป็นเรื่องของพรรคการเมือง ถ้าเห็นว่ามีการแตกแยก ขัดแย้งกัน จะรวมเสียงหลายพรรคก็เป็นเรื่องของสภาผู้แทนราษฎร
ไม่เห็นด้วยที่มี ส.ว.พูดถึงการตั้งรัฐบาลแห่งชาติเพราะสถานการณ์ไม่ได้ถึงกับต้องจัดตั้งรัฐบาลแห่งชาติ เคยมีการเสนอช่วงเกิดความขัดแย้ง เช่น สมัยการประท้วงรัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร น.ส.ยิ่งลักษณ์จัดตั้งคณะกรรมการปฏิรูปประเทศจากทุกพรรคการเมือง จากทุกกลุ่ม ช่วงนั้นมีกระแสการตั้งรัฐบาลจากทุกพรรค แต่ พล.อ.ประยุทธ์ใช้วิธีรัฐประหาร ยึดอำนาจการปกครองแทน
หรือในช่วงความขัดแย้งสภาหาทางออกไม่ได้มีการเสนอในปี 2562 ด้วยซ้ำว่าให้ตั้งรัฐบาลจากทุกพรรคการเมือง เพื่อปฏิรูปประเทศ แก้ไขความขัดแย้ง คสช.ยึดอำนาจมา 4 ปี แต่ตอนนั้นไม่มีการดำเนินการ เนื่องจากรัฐบาล คสช.ต้องการอำนาจฝ่ายเดียว
ส่วนครั้งกระแสยังไม่เกิด เข้าใจว่า ส.ว.กลุ่มหนึ่งถูกสรรหา หวงอำนาจของตนเอง จึงเสนอให้ตั้งรัฐบาลแห่งชาติ หรือรัฐบาลรวมพรรคของ พล.อ.ประยุทธ์ และ พล.อ.ประวิตรด้วย เพื่อให้เข้าสู่อำนาจในรัฐบาล เนื่องจากพรรคเสียงข้างน้อยเหล่านี้ไม่มีโอกาสจัดตั้งรัฐบาลได้ ดังนั้น ส.ว.จึงเสนอสูตรรัฐบาลแห่งชาติ ไม่อยู่ในสถานการณ์ความขัดแย้งนำไปสู่ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งรัฐบาลแห่งชาติเลย
ส่วนที่มีกระแสข่าวว่า พล.อ.ประยุทธ์กล่าวในที่ประชุมว่าที่ ส.ส.พรรครวมไทยสร้างชาติว่า เชื่อว่าอย่างไร พรรค รทสช.ก็ได้เป็นรัฐบาลนั้น ไม่เมกเซนส์ในสถานการณ์ปัจจุบัน ประเด็นแรกคือคิดว่ามีดีลเก่า นำโดย พล.อ.ประวิตร อาจต้องการคุยกับผู้มีอำนาจระหว่างพรรคด้วยกันเอง แต่พอผลการเลือกตั้งออกมาทำให้ดีลเก่าล่ม ไม่สามารถเป็นไปได้ ส่วนของ พล.อ.ประยุทธ์ก็มีความคิดเก่าว่าตัวเองจะกลับเข้ามามีอำนาจอีก 2 ปี แล้วจะดีลกับกลุ่มไหนบ้าง พรรคไหนบ้าง พรรคร่วมรัฐบาลเดิม อาจมีพรรคฝ่ายค้านบางพรรค แต่พอคะแนนเสียงออกมาไม่เป็นไปตามคาด ทำให้ความคิดแนวทางเก่าล่มสลาย แต่คิดว่าสถานการณ์ปัจจุบัน ภายใต้เงื่อนไขทั้งอำนาจ ส.ว.ในการเลือกนายกฯ การยื่นร้องให้ตรวจสอบนายพิธา เจ้าตัวคิดว่ามีหลักฐานโต้แย้งได้ ตรงนี้ทำให้ พล.อ.ประยุทธ์และเครือข่ายต้องการเป็นรัฐบาลต่ออย่างน้อย 2 ปี อาจคิดวางแผน หาช่องทางทุกกลไกเพื่อจะเป็นรัฐบาลเสียงข้างน้อย โดย ส.ว.ยกอำนาจให้
ส่วนนี้แสดงออกผ่าน พล.อ.ประยุทธ์คุยกับกลุ่มพรรครวมไทยสร้างชาติ และนายวิษณุ เครืองาม ออกมาให้ความเห็นทางกฎหมายแบบน่าแปลกใจหลายครั้งว่า ถ้านายพิธาไม่ได้ จะมีช่องทางกลไกใดบ้าง ถ้ามีการร้องศาล 3 เรื่อง ก็ทำให้เกิดการเลือกตั้งซ่อมทั่วประเทศได้ เป็นต้น เป็นการแสดงความเห็นเพื่อหาช่องทางทางกฎหมาย แต่คิดว่าเป็นไปได้ยาก ถ้าเป็นไปได้ จะเป็นเรื่องของอภินิหารทางอำนาจ หรือรัฐประหารโดย ส.ว.ด้วยซ้ำ ถ้าจะโหวตสร้างเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎร ตอนนี้ทุกฝ่ายรอลุ้นคดีหุ้นสื่อของนายพิธา และลุ้นว่า ส.ว.จะโหวตให้หรือไม่ 2 เงื่อนไขนี้ คนอย่าง พล.อ.ประยุทธ์กับพวกจึงหาช่องทางจะล็อบบี้ทุกวิถีทาง เพื่อให้ดีลเก่าพลิกกลับมา ส่วนตัวมองว่าเป็นไปไม่ได้
พล.อ.ประวิตรมีกระแสข่าวว่าอาจต้องการวางมือแล้ว เนื่องจากผลลัพธ์ออกมาแบบนี้ กับ พล.อ.ประยุทธ์อยากไปต่อ ทั้ง 2 ท่านควรวางมือได้แล้ว เพื่อให้การเมืองไทยไปต่อ แล้วอาจไปช่วยงานบ้านเมืองในโครงสร้างอื่นที่ตนเองคิดว่าเป็นไปได้
ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ
อดีตคณบดีคณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์
ไม่มีความจำเป็นต้องตั้งรัฐบาลแห่งชาติอะไรอีกแล้ว เพราะมีรัฐบาลมาจากเสียงมติมหาชน จะเรียกว่าเสียงข้างมาก ข้างน้อย หรือไม่มากไม่น้อย แต่โดยสามัญสำนึกคือเป็นเสียงที่โดยทั่วไปในโลกนี้เขายอมรับว่ามีความชอบธรรมจะขึ้นเป็นตัวแทนได้ จบ เพราะฉะนั้น อย่างอื่นเป็นฟุตโน้ต เป็นเชิงอรรถ ดิ้นกันไป ดิ้นกันมา ไม่มีประโยชน์ จากที่ฟังข่าว ไม่เห็นวุ่นวายตรงไหน เดินขบวนก็ไม่มี ปิดถนนก็ไม่มี การคุกคามสื่อก็ไม่มี เป็นภาวะปกติของสังคมเป็นประชาธิปไตย ถามว่าการตั้งรัฐบาลแห่งชาติ จะให้ใครทำ จะให้ใครตั้ง ต้องกลับไปหาคณะรัฐประหาร แต่ใช้ชื่ออื่นๆ โดยใช้อำนาจเหนือประชามติ เป็นอำนาจพิเศษนอกระบบให้มาจัดตั้ง สรุปคือกลับไปสู่ลูปเก่า ดึงอำนาจไว้กับกลุ่มเดิม เสียเวลา พูดง่ายๆ ว่า ไม่มีเหตุผล ไม่มีอะไรรองรับ ไม่ควรเอามาเป็นข่าว ควรโยนทิ้งไปเลย มีเรื่องอะไรให้คิดให้ทำเป็นเรื่องจริงจังมากกว่านี้
เรื่องนี้ยิ่งกว่าปฏิกิริยาถอยหลัง หาช่องทางจะลุ้นไปให้ได้ แต่ไม่มีทางไปแล้ว ควรปิดสวิตช์พวกนี้สักทีได้แล้ว เขาพยายามหาพื้นที่ให้ตัวเองมีบทบาท แต่ในความเป็นจริง ถ้าถามคนออกมาทำกิจกรรมต่างๆ ทุกคนก็รู้อยู่แล้วว่าทางมีอยู่แล้ว เขาพยายามสร้างทางกันอยู่ คุณจะเอารถแทรกเตอร์มาขุดทางใหม่ บ้าหรือเปล่า
