นพ.ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) แถลงว่า ปัจจุบันแพทย์ในระบบของกระทรวงสาธารณสุข อยู่ในภาวะขาดแคลนจริง แม้ช่วงหลายปีที่ผ่านมามีความพยายามผลิตแพทย์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งแผนผลิตระหว่างกระทรวงการอุดมศึกษาฯ จำนวนกว่า 3,000 คน/ปี และ สธ.ผลิตเองอีกกว่า 1,000 คน/ปี แต่ยังไม่เพียงพอ เนื่องจากแพทย์เมื่อสำเร็จการศึกษาจะต้องเข้าสู่ระบบการจัดสรรเพื่อไปยังหน่วยงานต่างๆ ทำให้มีแพทย์เหลือเข้าสู่ระบบของกระทรวงกว่า 2,000 คน แต่มีบางปีก็เหลือไม่ถึง เช่นปี 2565 เหลือแพทย์เข้าสู่ระบบของกระทรวงเพียง 1,850 คนเท่านั้น สวนทางกับภาระงานของแพทย์ที่มีเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในช่วงสถานการณ์โควิด
รองปลัดกระทรวงสาธารณสุขกล่าวว่า ปัจจุบัน มีแพทย์ในระบบสาธารณสุข 24,649 คน มีอัตราการรักษาผู้ป่วยแพทย์ 1 คนต่อคนไข้ 2,000 คน หากเปรียบเทียบกับอังกฤษ ซึ่งมีระบบสาธารณสุขคล้ายกับไทย และมีประชากรใกล้เคียงกันแล้ว อัตราแพทย์ของอังกฤษอยู่ที่แพทย์ 3 คนต่อคนไข้ 1,000 คนเท่านั้น ส่วนแผนแก้ปัญหานั้น สธ.มีแผนผลิตแพทย์ให้เพียงพอ ในระยะเวลา 10 ปี ตั้งเป้าผลิตปีละ 3,300 คน และหารือสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน หรือ ก.พ. ขอขยายอัตราการบรรจุแพทย์ ซึ่งที่ผ่านมา ก.พ.ไม่ใช่อุปสรรคปัญหาของการขยายอัตราแพทย์แต่อย่างใด
นพ.ทวีศิลป์แถลงอีกว่า ปลัดกระทรวงได้ให้แนวทาง 4 ข้อ ในการแก้ไขปัญหา คือ 1.การเพิ่มค่าตอบแทน
ที่ผ่านมาก็มีการบรรจุข้าราชการเพิ่มในช่วงโควิด-19 และมีการขอเพิ่มค่าตอบแทนหลังจากที่ไม่ได้เพิ่มเป็น 10 ปี 2.การดูแลสวัสดิการ เช่น ที่พัก สภาพแวดล้อม โดยให้เอาเงินบำรุงที่เหลือจากสถานการณ์โควิด-19 3.ความก้าวหน้า ได้หารือกับคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนที่เป็นผู้กำหนดเรื่องนี้ ซึ่งจะมีการแก้ไขต่อไป และ 4.การจัดภาระงานให้เหมาะสม ให้มีเวิร์ก ไลฟ์ บาลานซ์ และปรับกรอบอัตรากำลังใหม่ในปี 2565-2569 โดยเพิ่มจาก 24,000 คน เป็น 35,000 คน ในปี 2569 ซึ่งจะต้องหารือกับ ก.พ.ต่อไป
ปัญหาสมองไหลเกิดกับทุกวงการ แต่ในแพทย์ที่อยู่ในระบบกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งมีอำนาจหน้าที่โดยตรงในการสร้างเสริมสุขภาพอนามัย การป้องกัน ควบคุม และรักษาโรคภัย เกี่ยวข้องกับความเป็นความตาย ชีวิตประชาชนนั้น นิ่งนอนใจไม่ได้ การวาง 4 แนวทางแก้ไข ควบคู่ไปกับการวางแผนผลิตเพิ่ม คงช่วยรักษาแพทย์ให้อยู่ในระบบได้ระดับหนึ่ง แต่ที่สำคัญต้องทำการศึกษา วิจัยจริงจัง สรุป สาเหตุการลาออกอันถ่องแท้ให้ได้ว่าเกิดจากเรื่องใด นอกเหนือจาก 4 เรื่องเช่นค่าตอบแทน สวัสดิการ ตามแนวทางแก้ไขหรือไม่ เนื่องจากสภาวการณ์เปลี่ยนไป ต้องรู้ให้ได้ว่าอาชีพที่ได้ชื่อว่ามั่นคง มีเกียรติ กลายเป็นอาชีพที่ผู้คนหันหลังให้ได้อย่างไร เพื่อที่จะได้แก้ไขให้ถูกโรค หาไม่แล้ว จะวนเวียนแต่ปัญหาเดิมๆ และไม่อาจแก้สมองไหลได้
